İçeriğe geç
Temsili görsel · Kurşunlu Külliyesi
Mutfak

Eskişehir’den ne alınır? Lületaşı ve coğrafi işaretli ürünler

Eskişehir

Eskişehir’den ne alınır: lületaşı işi ve TÜRKPATENT’te tescilli 9 lezzet; met helvası, muska baklavası, dövme sucuk, kabak ve yerinde yenecek çibörek.

Eskişehir’den yanına alacağın en sağlam şeyler lületaşından bir iş, met helvası ve şerbetsiz muska baklavası; dövme sucuk soğuk zincirle, bal kabağı mevsiminde alınır, çibörek, simit, arabaşı ve höşmerim ise yerinde yenir.

Kısa cevap

TÜRKPATENT belgelerine göre bu rehberdeki 9 Eskişehir lezzetinin hepsi mahreç işareti; 5’i Sivrihisar’a ait. Uzun yola en dayanıklıları Eskişehir Met Helvası ve şerbetsiz Sivrihisar Muska Baklavası; belgeye göre helva oda sıcaklığında yaklaşık 3 ay dayanıyor. Lületaşı yiyecek değil; pipo ve süs eşyası yapılan bir taş. Fiyat ve satış noktası vermiyoruz; resmî kaynakta bulamadık.

Lületaşı: ne alınır, nerede görülür?

Tüm yerleri gör

Lületaşı yiyecek değil, oyularak pipo, biblo ve takı yapılan bir taş. İngilizce Vikipedi’ye göre en bilinen yataklar Eskişehir ovasında, başlıca ocaklar Sepetçi ve Kemikçi; Türkiye 1970’lerden beri ham lületaşı yumrularının ihracını yasaklıyor [1]. Küre Ansiklopedisi’ne göre lületaşı 26 numarayla menşe adı olarak tescilli ve başvuru sahibi Eskişehir Sanayi Odası; bu madde yapay zekâ desteğiyle yazılmış, TÜRKPATENT kaydını kendimiz açamadık [2]. Almadan önce işçiliği görmek için Kurşunlu Külliyesi’ne git: Küre Ansiklopedisi’ne göre Odunpazarı Belediyesi 2008’de külliyede Lületaşı Müzesi’ni kurdu ve müze taşın oluşumunu, çıkarılışını ve işlenişini anlatıyor [3]. GZT’nin 3 Temmuz 2026 haberinde bir usta çırağı mesleği sürdürecek genç usta kalmadığını anlatıyor [4].

Önerimiz: Lületaşını Odunpazarı’nda ustasından al ve nasıl yapıldığını sor; müzenin saatini ve ücretini doğrulayamadığımız için gitmeden ara.

  1. Kurşunlu Külliyesi

    Eskişehir / Odunpazarı

    Kurşunlu Külliyesi, Odunpazarı'nda Çoban Mustafa Paşa'nın 1515–1526 yılları arasında yaptırdığı cami, zaviye, imaret ve kervansaraydan oluşan Osmanlı külliyesidir.

Yola dayanıklı: helva ve baklava

Eskişehir Met Helvası (250, 2017) [5] belgeye göre yağda 4–4,5 saat kavrulan unun şerbetle elde çekilmesiyle yapılıyor; oda sıcaklığında raf ömrü yaklaşık 3 ay, karbondioksit-azot karışımlı vakum poşette 12 aya kadar çıkıyor. Sivrihisar’ın Sivrihisar Muska Baklavası (381, 2018) [6] belgeye göre 20 katlı yufkanın cevizle üçgen katlanmasıyla yapılıyor; şerbetsiz hâli 15 °C’de, serin ve kuru yerde 3 aya kadar saklanabiliyor ve şerbet servisten hemen önce dökülüyor.

Önerimiz: Uzun yolda en rahat taşınan met helvası; muska baklavasını şerbetsiz al, şerbeti evde dök.

Soğuk zincirle ve mevsiminde: sucuk ve kabak

Sivrihisar Dövme Sucuğu (578, 2020) [7] belgeye göre Kurban Bayramı sonrası etlik zamanında yapılıyor, 5–10 günde olgunlaşıyor ve son tüketim süresi 1 ay. Tepebaşı ve Odunpazarı’nda yetişen Kızılinler Bal Kabağı (1762, 2025) [8] belgeye göre genellikle eylülde hasat ediliyor, 20 kg’ı aşabiliyor ve kuru, serin, kokusuz yerde fazla üst üste konmadan saklanıyor; belgeye göre adını Tepebaşı’nın Kızılinler Mahallesi’ndeki yaygın yetiştiricilikten alıyor.

Önerimiz: Sucuğu soğuk çantayla taşı; bal kabağını eylül–ekimde, bütün ve sapı kırılmamış al.

Yerinde yenecekler

İl genelinde Eskişehir Çiğböreği (Çibörek) (163, 2012) [9] belgeye göre kızgın yağda pişirilen yarım ay biçimli bir börek ve porsiyonu 5 adet; Eskişehir Simidi (1058, 2022) [10] incir pekmezli suda haşlanıp meşe odunlu taş fırında pişiyor. Sivrihisar’da Sivrihisar Arabaşı (1033, 2022) [11] kış akşamları yatmadan önce içilen bir çorba, Sivrihisar Höşmerim Tatlısı (547, 2020) [12] sıcak ve üzüm pekmeziyle, Sivrihisar Kelem Dolması (1189, 2022) [13] yoğurtsuz ve sossuz servis ediliyor.

Mutfak konusunda net olalım: Bu ürünleri satan lokantaları, fırınları ve dükkânları doğrulamadık; tescil, ürünün nerede ve nasıl yapılacağını belirliyor, nerede satıldığını söylemiyor.

Eskişehir Hakkında Sık Sorulanlar

Eskişehir’den hangi tatlı alınır?

Eskişehir Met Helvası; TÜRKPATENT belgesine göre oda sıcaklığında yaklaşık 3 ay dayanıyor. Sivrihisar Muska Baklavası şerbetsiz alınırsa 3 aya kadar saklanabiliyor.

Lületaşı yenir mi?

Hayır. Lületaşı pipo, biblo ve takı yapılan bir taş; Kurşunlu Külliyesi’ndeki müzede işlenişi anlatılıyor.

Çibörek tescilli mi?

Evet. TÜRKPATENT kayıtlarına göre Eskişehir Çiğböreği (Çibörek) 2012’den beri 163 numarayla mahreç işareti.

Sivrihisar dövme sucuğu ne kadar dayanır?

Tescil belgesine göre son tüketim süresi 1 ay.

Kızılinler kabağı ne zaman bulunur?

Belgeye göre hasat genellikle eylülde yapılıyor.

Kaynaklar

  1. Wikipedia (İngilizce), “Sepiolite” (lületaşı), erişim 25.10.2026: en.wikipedia.org
  2. Küre Ansiklopedisi, “Eskişehir Lüle Taşı” (coğrafi işaret No. 26, menşe adı, başvuru Eskişehir Sanayi Odası; madde yapay zekâ desteğiyle üretilmiş), erişim 25.10.2026: kureansiklopedi.com
  3. Küre Ansiklopedisi, “Lületaşı Museum (Eskişehir)”, erişim 25.10.2026: kureansiklopedi.com
  4. GZT, “Eskişehir’in ‘beyaz altını’ yok olma eşiğinde”, 03.07.2026: gzt.com
  5. TÜRKPATENT, Eskişehir Met Helvası tescil belgesi (No. 250, 30.11.2017): ci.turkpatent.gov.tr
  6. TÜRKPATENT, Sivrihisar Muska Baklavası tescil belgesi (No. 381, 05.09.2018): ci.turkpatent.gov.tr
  7. TÜRKPATENT, Sivrihisar Dövme Sucuğu tescil belgesi (No. 578, 26.10.2020): ci.turkpatent.gov.tr
  8. TÜRKPATENT, Kızılinler Bal Kabağı tescil belgesi (No. 1762, 18.08.2025): ci.turkpatent.gov.tr
  9. TÜRKPATENT, Eskişehir Çiğböreği (Çibörek) tescil belgesi (No. 163, 26.11.2012): ci.turkpatent.gov.tr
  10. TÜRKPATENT, Eskişehir Simidi tescil belgesi (No. 1058, 04.04.2022): ci.turkpatent.gov.tr
  11. TÜRKPATENT, Sivrihisar Arabaşı tescil belgesi (No. 1033, 21.02.2022): ci.turkpatent.gov.tr
  12. TÜRKPATENT, Sivrihisar Höşmerim Tatlısı tescil belgesi (No. 547, 28.09.2020): ci.turkpatent.gov.tr
  13. TÜRKPATENT, Sivrihisar Kelem Dolması tescil belgesi (No. 1189, 04.08.2022): ci.turkpatent.gov.tr

Bilmediklerimiz

  • Met helvası, baklava ve lületaşının Ekim 2026 fiyatları.
  • Lületaşı Müzesi’nin saatleri ve ücreti.
  • Tescilli ürünleri satan lokanta, fırın ve dükkânlar.
  • Lületaşı tescilinin TÜRKPATENT’teki güncel kaydı.
Bu konuda bir sorunuz var mı?

Benzer rehber yazıları

Tümünü gör

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?