İçeriğe geç
Lezzet

Eskişehir Met Helvası

Eskişehir

Eskişehir Met Helvası, Eskişehir’e özgü, yağda kavrulan unun şeker şerbetiyle elde çekilip 2 cm çapında fitillere kesilmesiyle yapılan bir helvadır.

Eskişehir Met Helvası Hakkında

Eskişehir Met Helvası nedir?

Eskişehir Met Helvası, un, yağ, şeker, sitrik asit monohidrat ve sudan yapılan, elde çekilerek liflendirilen, 2 cm çapında ve 7,5 cm uzunluğunda yuvarlak parçalar hâlinde kesilen bir helvadır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre sade ve kakaolu olarak üretilebilir; kakaolu üretimde hamura 200 g kakao eklenir.

Hamur ve şerbet

Belgeye göre 50 kg, 50/55 randımanlı baklavalık-böreklik un, 18 litre birinci sınıf rafine vinterize ayçiçek yağıyla kazanda kısık ateşte, 75–85 °C’de, sürekli karıştırılarak 4–4,5 saat kavrulur. Kavrulan hamur “kulak memesi” kıvamına gelir ve oda sıcaklığında 1 gün dinlendirilir. Şerbet için 12 kg toz şeker, 4–5 litre su ve 12 ml sitrik asit monohidrat 140 °C’ye kadar kaynatılıp mermer tezgâhta soğutulur; ardından ağartma askısında işlenip önce silindir, sonra çember biçimi verilir.

Çekme ve kesim

Hamur tepsiye 4–5 cm kalınlığında yayılır, şeker çemberi üzerine konup hamurla kapatılır. Belgeye göre tepsinin çevresine dizilen 5–7 kişi karışımı tepsi boyutuna dek çeker; hamur katlanıp yeniden açılarak homojen olana kadar işlem sürer. Karışım 4–5 cm çapında, 30–35 cm uzunluğunda parçalara, bunlar da 2 cm çapında, 120–125 cm uzunluğunda fitillere dönüştürülür; fitiller elle ya da makineyle 7,5 cm boyunda kesilir.

Saklama

Helva çeşitli ambalajlarda ya da açık satılabilir. Belgeye göre oda sıcaklığında raf ömrü yaklaşık 3 aydır; %25 karbondioksit ve %75 azot içeren gıda gazıyla vakumlanan poşette 12 aya kadar uzayabilir.

Coğrafi işaret

Eskişehir Ticaret Odası’nın 12 Mayıs 2010’daki başvurusuyla (C2010/026), 30 Kasım 2017’de 250 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Eskişehir’dir. Değişiklik 16 Mart 2020 tarihli 73 sayılı Bülten’de yayımlandı. Güncel belgeye göre denetimi Eskişehir Ticaret Odası koordinatörlüğünde Oda Yönetim Kurulu’nun belirlediği bir kişi, Oda’nın Tarım Ürünleri İmalat ve Ticareti Meslek Komitesi’nden bir uzman ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden bir uzmandan oluşan 3 kişilik kurul yılda en az bir kez yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Eskişehir ilidir.

  • Coğrafi işaretli
  • Helva
  • Çekme helva
  • Tatlı
  • Mahreç işareti
  • Eskişehir

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi adın, met denen bir çubuk ve aşık kemiğiyle oynanan bir sokak oyunundan geldiğini rivayet olarak aktarıyor; oyunu kaybeden tarafın helva çekmesi bir gelenek hâline gelmiş. Belgede bunun dışında tarihçe yok. TÜRKPATENT’te 250 numaralı tescilin iki ayrı belge dosyası bulunuyor: eski sürümde denetim kurulunda Anadolu Üniversitesi Türk Mutfağı Araştırma ve Uygulama Birimi’nden bir öğretim elemanı , Eskişehir Umum Lokanta ve Gazinocular Odası’ndan bir uzman ve o dönemki İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nden bir uzman yer alırken, 2020 değişikliğini içeren sürümde kurul Ticaret Odası’nın iki temsilcisi ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden bir uzmandan oluşuyor. Biz güncel sürümü esas aldık.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Hamur

  • 50 kg buğday unu (≈ 50/55 randımanlı, baklavalık-böreklik)
  • 18 litre ayçiçek yağı (≈ 1. sınıf rafine vinterize)
  • 200 g kakao (≈ yalnız kakaolu çeşitte)

Şerbet

  • 12 kg toz şeker
  • 4–5 litre su
  • 12 ml sitrik asit monohidrat

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Kavur Un, yağla 75–85 °C’de 4–4,5 saat kulak memesi kıvamına dek kavrulur, 1 gün dinlendirilir.
  2. Şerbet Şeker, su ve sitrik asit 140 °C’ye kadar kaynatılıp mermerde soğutulur.
  3. Ağart Şerbet ağartma askısında işlenir, silindir ve çember biçimi verilir.
  4. Çek Şeker çemberi 4–5 cm kalınlığındaki hamurla kapatılır, 5–7 kişi homojen olana dek çeker.
  5. Fitil Karışım 2 cm çapında, 120–125 cm uzunluğunda fitillere çevrilir.
  6. Kes Fitiller 7,5 cm boyunda kesilip paketlenir.

Eskişehir Met Helvası Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Eskişehir Met Helvası Hakkında Sık Sorulanlar

Met Helvası adını nereden alır?

Tescil belgesine göre met denen çubuk ve aşık kemiğiyle oynanan bir sokak oyunundan; kaybeden tarafın helva çektiği rivayet edilir.

Un ne kadar kavrulur?

Ayçiçek yağıyla 75–85 °C’de 4–4,5 saat, kulak memesi kıvamına gelene kadar.

Helvayı kaç kişi çeker?

Belgeye göre tepsinin çevresine dizilen 5–7 kişi.

Raf ömrü ne kadar?

Oda sıcaklığında yaklaşık 3 ay; gıda gazıyla vakumlanan poşette 12 aya kadar.

Eskişehir Met Helvası hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 250, tescil tarihi 30 Kasım 2017, tescil ettiren Eskişehir Ticaret Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?