İçeriğe geç
Lezzet

Sivrihisar Dövme Sucuğu

Sivrihisar · Eskişehir

Sivrihisar Dövme Sucuğu, Sivrihisar’a özgü, dana etinin iç yağı ve baharatla kıyılıp iki kez fermente edilerek doğal kılıfa doldurulduğu bir sucuktur.

Sivrihisar Dövme Sucuğu Hakkında

Sivrihisar Dövme Sucuğu nedir?

Sivrihisar Dövme Sucuğu, Sivrihisar’a özgü tarifle yapılan fermente bir sucuktur. TÜRKPATENT tescil belgesine göre geleneksel olarak Kurban Bayramı sonrasında ve kış öncesinde, yörede “etlik zamanı” denen dönemde üretilir. Eskiden et tokmak ve döveç gibi el aletleriyle dövülerek kıvama getirilirdi; belgeye göre bugün bu kıvam özel karıştırma uçlu mikserlerle sağlanıyor ve teknoloji yöntemin yerini almadan ona eklenmiş durumda.

Bileşim

Belge 100 kg sucuk için ortalama 75 kg dana karkas eti, 15 kg dana iç yağı, 1,90 kg sarımsak, 2,30 kg kimyon, 1,80 kg tatlı ve 0,85 kg acı kırmızı toz biber, 0,50 kg karabiber, 0,30 kg çemen (buy otu), 0,10 kg yenibahar, 2,25 kg tuz ve 0,015 kg sodyum nitrit (E 250) veriyor. Belgeye göre dana karkasının tamamı kullanılır; parçalar kol ve döşten başlayarak çoktan aza doğru sıralanıyor ve aralarında tranç, nuar, kontrnuar, sokum, incik, gerdan ve bonfile de var; et tercihen Sivrihisar’da yetiştirilen danalardan alınır.

Yapılışı

Karkas etler en fazla 4 °C’de en az bir gün dinlendirilir, kemik, bağ doku ve sinirlerden ayrılıp kalın aynalı kıyma makinesinden geçirilir. İç yağ ve sarımsak kıyılıp baharatın üçte biriyle karıştırılır; et ince kuşbaşı biçiminde çekilip kalan baharatla 25–30 dakika karıştırılır. Karışım 4 °C’de yaklaşık 24 saat ilk fermantasyona bırakılır, ince aynadan geçirilip yörede “sakızlaştırma” denen kıvama getirilir ve 4 °C’de yaklaşık 8 saat ikinci kez fermente edilir. Doğal kılıfa doldurulan sucuklar askıda 1–2 saat içinde 2–3 kez yıkanır ve ortam koşullarına göre genellikle 5–10 günde olgunlaşır. Belgeye göre 4 °C’yi geçmeyen koşullarda son tüketim tarihi üretimden itibaren 1 aydır.

Coğrafi işaret

Sivrihisar Belediyesi’nin 15 Mart 2019’daki başvurusuyla (C2019/036), 26 Ekim 2020’de 578 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Eskişehir’in Sivrihisar ilçesidir ve tüm üretim aşamaları ilçe içinde yapılmalıdır. Denetimi Sivrihisar Belediyesi koordinatörlüğünde Belediye, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Sivrihisar Kültür, Turizm ve Dayanışma Derneği’nden birer üyeyle 3 kişilik kurul yılda en az bir kez yapar; sonuçlar her yıl Türk Patent ve Marka Kurumu’na sunulur.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Sivrihisar ilçesidir.

  • Coğrafi işaretli
  • Sucuk
  • Dana eti
  • Fermente
  • Etlik zamanı
  • Mahreç işareti
  • Sivrihisar
  • Eskişehir

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre tarif yöreye özgüdür ve kuşaktan kuşağa aktarılmıştır; ürünün Sivrihisar ile özdeşleşmesi ustalık gerektiren üretim yöntemine bağlanıyor. Adındaki “dövme”, etin eskiden tokmak ve döveçle dövülmesinden geliyor; belge bugün bu işin mikserle yapıldığını açıkça yazıyor. Kurban Bayramı sonrasından kışa uzanan “etlik zamanı” üretim dönemi olarak anılıyor. Belgede ayrıntılı bir tarihçe yok.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

100 kg sucuk için

  • 75 kg dana karkas eti (≈ tercihen Sivrihisar danası)
  • 15 kg dana iç yağı
  • 1,90 kg sarımsak
  • 2,30 kg kimyon
  • 1,80 kg tatlı kırmızı toz biber
  • 0,85 kg acı kırmızı toz biber
  • 0,50 kg karabiber
  • 0,30 kg çemen otu (buy otu)
  • 0,10 kg yenibahar
  • 2,25 kg tuz
  • 0,015 kg sodyum nitrit (≈ E 250)
  • — doğal kılıf

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Dinlendir Karkas et en fazla 4 °C’de en az bir gün bekletilir, kemik ve sinirden ayrılır.
  2. Kıy Et kalın aynadan geçirilir; iç yağ ve sarımsak baharatın üçte biriyle karıştırılır.
  3. Karıştır Et ince kuşbaşı çekilip kalan baharatla 25–30 dakika karıştırılır.
  4. Fermente et 4 °C’de yaklaşık 24 saat bekletilir, ince aynadan geçirilip sakızlaştırılır, 8 saat daha bekletilir.
  5. Doldur Doğal kılıfa doldurulup askıda 1–2 saat içinde 2–3 kez yıkanır.
  6. Olgunlaştır Ortam koşullarına göre 5–10 gün olgunlaştırılır.

Sivrihisar Dövme Sucuğu Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Sivrihisar Dövme Sucuğu Hakkında Sık Sorulanlar

Sucuğa neden “dövme” denir?

Tescil belgesine göre et eskiden tokmak ve döveçle dövülerek kıvama getirilirdi; bugün bu kıvam özel uçlu mikserle sağlanıyor.

Etlik zamanı nedir?

Belgede Kurban Bayramı sonrası ve kış öncesindeki geleneksel sucuk yapım dönemi olarak geçer.

Kaç kez fermente edilir?

İki kez: 4 °C’de yaklaşık 24 saat, sakızlaştırmadan sonra da yaklaşık 8 saat.

Ne kadar dayanır?

Belgeye göre 4 °C’yi geçmeyen koşullarda üretimden itibaren 1 ay.

Sivrihisar Dövme Sucuğu hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 578, tescil tarihi 26 Ekim 2020, tescil ettiren Sivrihisar Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?