Artuklu

Artuklu, Mardin'in merkez ilçesi; eski şehir, yeni yerleşimin bir bölümü ve çevredeki köyler bu ilçenin sınırlarında. 2012'de çıkan 6360 sayılı Kanun'la yapılan düzenlemede, 2013'te eski Mardin merkez ilçesinden oluşturuldu; yüzölçümü 885 km² (Vikipedi). Adını, 12. yüzyıldan itibaren yaklaşık üç asır Mardin'i yöneten Artuklulardan alıyor (TDV İslâm Ansiklopedisi). 2025 sonu itibarıyla nüfusu 198.718 (TÜİK ADNKS, 2025). Eski şehir, deniz seviyesinden 1000-1100 metre yükseklikte bir sırt üzerinde (TDV İslâm Ansiklopedisi).

Nasıl gidilir

Artuklu zaten il merkezi. Havalimanı komşu ilçe Kızıltepe'de ve şehre yaklaşık 20 km uzaklıkta (Vikipedi). Eski şehirde sokakların çoğu dar ve merdivenli olduğu için aracını dışarıda bırakıp yürümen daha kolay olur. Havalimanı servisinin güzergâhını ve ücretini doğrulayamadık.

Neler görülür

• Mardin Ulu Camii: Kitabesi 1176 tarihli, bugünkü minaresi 1888-89'dan (Kültür ve Turizm Bakanlığı tanıtım broşürü).
• Zinciriye Medresesi: 1385'te tamamlandı (TDV İslâm Ansiklopedisi).
• Kasımiye Medresesi: Artuklular döneminde başlanıp Akkoyunlular döneminde tamamlandı (TDV İslâm Ansiklopedisi).
• Mardin Müzesi: 1895 tarihli eski Süryani Katolik Patrikhanesi binasında (Kültür ve Turizm Bakanlığı tanıtım broşürü).
• Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi: Eski süvari kışlasında, 2009'da açıldı (Kültür ve Turizm Bakanlığı tanıtım broşürü).
• Kırklar Kilisesi, Şehidiye Camii ve Medresesi, Latifiye Camii ve Mardin Tarihi Çarşısı: Eski şehir yürüyüşünün diğer durakları.
• Deyrulzafaran Manastırı: Şehrin yaklaşık 5 km doğusunda; 1932'ye kadar Süryani Ortodoks patrikhanesiydi (Kültür ve Turizm Bakanlığı tanıtım broşürü).
• Dara Antik Kenti: Yaklaşık 30 km güneydoğuda, Oğuz köyünde; 505'te kurulan Doğu Roma sınır kenti (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).
• Mardin Kalesi: Şehrin üzerinde yükselir ama askeri radar olarak kullanıldığı için ziyarete kapalı (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).

Bilinmesi gerekenler

• Eski şehir dik bir yamaçta; rahat ve kaymayan ayakkabı giy.
• Yazın Temmuz'da günlük ortalama en yüksek sıcaklık 35,9 °C (Vikipedi, 1991-2020 verileri). Geziyi sabah ve akşamüstüne yay.
• Dara'ya toplu taşıma yok; müdürlüğün sayfasına göre pazartesi kapalı ve girişi ücretsiz (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Ücret ve saatleri gitmeden teyit et.
• Diğer müze ve medreselerin güncel giriş ücretlerini ve saatlerini doğrulayamadık.
• İlçenin resmi bir merkez rakımını bulamadık; eski şehir için verilen değer 1000-1100 metre aralığı.