Kale ve Tabya
Mardin Kalesi
Mardin / Artuklu
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Mardin'in en yüksek noktasındaki kayalık tepede yer alan kale, Mezopotamya ovasına hakimdir; bugün askeri radar alanı olduğu için ziyarete kapalıdır.
Hakkında
Hakkında
Mardin Kalesi, eski şehrin kuzeyinde yükselen kayalık bir tepenin üzerinde bulunur ve güneydeki Mezopotamya ovasına hakimdir (TDV İslâm Ansiklopedisi). Tepenin denizden yüksekliği doğuda 1200, batıda 1180 metre olarak verilir (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Kale doğu-batı yönünde yaklaşık 800 metre uzanır, en geniş yerinde genişliği yaklaşık 150 metredir (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Halk arasında "Kartal Yuvası" olarak da anılır (DHA, 2018).
Tarihçe
Kalenin ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmiyor. Yaygın görüş, yapının 10. yüzyılda Hamdanîler döneminde inşa edildiği yönündedir; bazı araştırmacılar ise kökenini Roma dönemine bağlar (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Sanat tarihçisi Ara Altun, bölgedeki taş işçiliği geleneğine dayanarak kalenin İslam öncesine, özellikle Roma dönemine ait olamayacağını öne sürer (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).
Kale, 11-13. yüzyıllarda Artuklular döneminde de kullanıldı (Vikipedi). Girişteki işaretler ve kitabeler Akkoyunlu dönemini gösterir; buna karşılık giriş koridorunun tonoz örgüsü Artuklu yapım tekniğiyle ilişkilendirilir (TDV İslâm Ansiklopedisi). Osmanlı döneminde Sultan III. Selim zamanında kısmen onarıldığı, imparatorluğun sonlarına doğru yeniden bakımsız kaldığı kaydedilir (Vikipedi).
Kale 1963'ten bu yana askeri radar alanı olarak kullanılıyor ve halka kapalı (DHA, 2018). Kültür ve Turizm Bakanlığı 2008'de kalenin devri için talepte bulundu; dönemin Başbakanı 7 Haziran 2011'de radarın taşınması talimatı verdiğini açıkladı, ancak sonuç alınamadı (DHA, 2018). 2016'da yerel turizm temsilcileri kalenin bir bölümünün turizme açılmasını talep etti (İHA, 2016). Bulunan kaynaklarda kalenin ziyarete açıldığına dair bir bilgi yer almıyor.
Mimari
Kaleyi doğal falezler korur; tek girişi güney taraftadır (TDV İslâm Ansiklopedisi). Burçlardan yalnızca biri günümüze ulaşmıştır (TDV İslâm Ansiklopedisi). Kale içinde evler, kiliseler, camiler ve kuyular bulunduğu belirtilir (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre kalede Artuklu dönemine ait küçük bir külliye, Akkoyunlulara atfedilen Hızır (Kale) Camii'nin kalıntıları, iki katlı bir konak-saray ve hamam kalıntıları vardır.
Neler görülür?
Kale içine girilemese de dış cephesi ve sarp kayalıkları eski şehrin hemen her yerinden görülür. Eski şehrin üst kısımlarına çıkan sokaklardan ovaya doğru geniş bir manzara izlenebilir (Vikivoyage). Kalenin altındaki Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami ile birlikte aynı yürüyüş rotasında değerlendirilebilir.
Ziyaret
Kale bugün askeri radar alanı olarak kullanıldığı için ziyarete kapalıdır (Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). Askeri bölge sınırına yaklaşılmaması ve tel örgülerin aşılmaya çalışılmaması gerekir (Vikivoyage). Ziyaret durumunda bir değişiklik olup olmadığını gitmeden önce resmi kaynaklardan kontrol etmek yerinde olur.
- Rakım 1200 m
- Öne çıkan Şehrin tepesinde, ovaya bakan kayalık sırt
- Eski adı Kartal Yuvası (halk arasındaki adı)
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
1 fotoğrafHarita
Mardin Kalesi
-
-
-
-
-
-
-
Kırklar Kilisesi (Mor Behnam ve Mart Saro)
Mardin / Artuklu
Kilise ve Manastır ~850 m · yürüyerek ~14 dk
-
-
-
Kaynaklar
- Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü “Mardin Kalesi”, (erişim 13.10.2026) Resmî Yayın
- TDV İslâm Ansiklopedisi “Mardin”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Vikipedi “Mardin Castle”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Milliyet/DHA 1 Nisan 2018, (erişim 13.10.2026)
- Mynet/İHA 28 Ekim 2016, (erişim 13.10.2026)
- Vikivoyage “Mardin”, (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Mardin Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Mardin Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.