Mardînî Abdüsselâm Efendi

Mardînî Abdüsselâm Efendi (1786-1843), Mardin'de doğan, şehirde müftülük ve müderrislik yapan âlimdir. Mardin, Diyarbekir ve çevre topluluklarının âdetlerini anlatan Ümmü'l-iber adlı eseriyle bölge tarihinin önemli yazma kaynaklarından birini bırakmıştır.

Hayatı

Mardînî Abdüsselâm Efendi kimdir?

Mardînî Abdüsselâm Efendi, 1786'da Mardin'de doğmuş, 1843'te ölmüş bir din âlimidir. Doğduğu şehirde müftülük yaptı ve ders verdi. Tarihî Mardin şehri bugün Artuklu ilçesindedir. Mardin ve çevresindeki toplulukların yaşayışını anlatan *Ümmü'l-iber* adlı eseri, yöre tarihi açısından onu önemli kılar.

Doğumu ve ailesi

Babası Seyyid Ömer Efendi'dir. TDV İslâm Ansiklopedisi doğum yerini Mardin olarak verir.

Eğitimi

İlk eğitimini Mardin'de aldı. Ardından Diyarbekir, Halep, Şam, Mısır ve İstanbul'da çeşitli hocalardan okudu.

Çalışmaları

Mardin'e dönerek müftülük yaptı ve İslâmî ilimler okuttu. Yaklaşık on beş risale kaleme aldığı, bunların basılmadığı belirtilir.

Eserleri

*Ümmü'l-iber*: Mardin, Diyarbekir ve bölgedeki aşiret ve toplulukların (Ezidiler dahil) âdet ve yaşayışlarını ele alan tarih eseri; nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'ndedir.
*Fâtiha Tefsiri*: Noktasız harflerle yazılmış, vali Ali Rızâ Paşa'ya sunulmuş tefsir.
*el-Kīrâtıyye*: Miras hukukuna dair iki eser.
*Esmâü ricâli'l-hadîs*: Hadis râvileri üzerine biyografik eser.
Edebiyat ve mantığa dair başka risaleler.

Mardin için önemi

Hem müftü hem müderris olarak şehrin ilmî hayatında yer aldı. *Ümmü'l-iber*, 19. yüzyıl başında Mardin yöresinin toplumsal yapısını içeriden gözlemleyen bir yazar tarafından kaleme alınmış olması bakımından değerlidir.

Son yılları ve ölümü

1843'te öldü ve Mardin'in Tekke mahallesindeki İbrâhim Bey mezarlığına defnedildi.