İçeriğe geç
Lezzet

Ağrı Yaprak Döneri

Ağrı

Ağrı Yaprak Döneri, Ağrı’ya özgü, en fazla 1 yaşındaki sığırın but etinin yaprak gibi kesilip kuyruk yağıyla şişe dizildiği bir dönerdir.

Ağrı Yaprak Döneri Hakkında

Ağrı Yaprak Döneri nedir?

Ağrı Yaprak Döneri, Ağrı ilinde en fazla 1 yaşındaki sığırların but kısmından alınan etin en fazla 5 mm kalınlığında yaprak biçiminde kesilip terbiye edilmesi, kuyruk yağıyla şişe dizilmesi ve döner ocağında pişirilmesiyle yapılan bir dönerdir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre pişen et 2–3 mm kalınlığında şeritler hâlinde kesilir. Et but altı, nuar, tranç, bonfile ve yumurtalık kısımlarından alınır.

Hayvan ve et

Belge, coğrafi sınırda yetişen hayvanların kullanılmasını şart koşar. Bu hayvanlar yazın taze otla, kışın arpa, saman ve fabrika yemiyle beslenir; belgeye göre silaj ile besleme yapılmaz. Üretimin bütün aşamaları coğrafi sınır içinde gerçekleşmelidir.

Terbiye ve şiş

Terbiye yoğurt ya da süt, ince kıyılmış kuru soğan, karabiber ve tuzdan hazırlanır. Belgeye göre 100 kg but etine 2–2,5 kg yoğurt ya da 2–3 litre süt, 2–2,5 kg kuru soğan, 8–10 kg kuyruk yağı, %1–2 tuz ve %0,1–0,5 karabiber kullanılır. Et terbiyeyle karıştırılıp buzdolabında 3 gün bekletilir. Kuyruk yağı 5 mm kalınlığında dilimlenir; şişe üç-dört kat ete bir kat kuyruk yağı gelecek biçimde dizilir, en alta ve en üste yağ konur.

Pişirme ve saklama

Hazırlanan döner aynı gün pişirilebilir. Pişirilmeyecekse belgeye göre -40 °C’de dondurulur ve -18 °C’de en fazla 6 ay saklanabilir. Pişirmede döner dikey olarak döner ocağına yerleştirilir, orta hararette döndürülerek pişirilir; etin yanmamasına ve kurumamasına dikkat edilir. Pişen kısım yukarıdan aşağıya doğru kesilir. Belgenin bileşim tablosu ürün için nemi %47,6–54,5, yağı %15,1–16,7 ve tuzu %1,27–1,91 aralığında verir. Pişirme süresi ve servis biçimi belgede yer almaz.

Coğrafi işaret

Ağrı İl Özel İdaresi’nin 02.11.2021 tarihli başvurusuyla (C2021/000453) 07.12.2022’de 1271 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; belgeye göre koruma başvuru tarihi olan 02.11.2021’den başlar. Ürün grubu “yemekler ve çorbalar”dır, coğrafi sınır Ağrı ilidir. Ağrı Yaprak Döneri ibareli logo ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisinde ya da ambalajında, bu mümkün değilse işletmede kolayca görülecek biçimde bulunur. Denetimi Ağrı İl Özel İdaresi, Ağrı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ağrı İl Ticaret Müdürlüğü’nden birer uzmandan oluşan en az üç kişilik denetim mercii yılda en az bir kez, şikâyet üzerine ya da gerekli görüldüğünde her zaman yapar; sonuçlar her yıl TÜRKPATENT’e raporlanır.

Nerede bulunur?

Coğrafi sınır il geneli olduğu için ürün merkezde ve ilçelerde üretilebilir. Belgeli işletmelerin listesini doğrulamadık. Aynı il özel idaresinin aynı dönemde tescil ettirdiği Ağrı Haşıl Yemeği ve Ağrı Tulum Peyniri de Ağrı’nın coğrafi işaretli ürünleri arasındadır.

  • Coğrafi işaretli
  • Döner
  • Sığır eti
  • Kuyruk yağı
  • Mahreç işareti
  • Ağrı

Lezzetin Hikâyesi

TÜRKPATENT tescil belgesi dönerin geçmişinin eskiye dayandığını ve ürünün Ağrı’nın mutfak kültüründe ve ekonomisinde önemli yer tuttuğunu yazar; belge başlangıç yılı ya da kişi adı vermez. NTV’nin 22 Aralık 2022 tarihli haberi, ürünün Ağrı Haşıl Yemeği ile birlikte TÜRKPATENT tarafından coğrafi işaretle tescil edildiğini duyurdu.

Nasıl Hazırlanır?

Malzemeler

100 kg but eti için belgedeki miktarlar

  • 100 kg sığır but eti (≈ en fazla 1 yaşındaki sığır; but altı, nuar, tranç, bonfile, yumurtalık)
  • 8–10 kg kuyruk yağı (≈ 5 mm kalınlığında dilimlenir)

Terbiye

  • 2–2,5 kg yoğurt (≈ ya da 2–3 litre süt)
  • 2–2,5 kg kuru soğan (≈ ince kıyılmış)
  • %1–2 tuz
  • %0,1–0,5 karabiber

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Kes But etini en fazla 5 mm kalınlığında yaprak biçiminde kes.
  2. Terbiye Eti yoğurt ya da süt, kuru soğan, karabiber ve tuzla karıştır; buzdolabında 3 gün beklet.
  3. Diz Kuyruk yağını 5 mm dilimle; şişe üç-dört kat ete bir kat yağ gelecek biçimde diz, en alta ve en üste yağ koy.
  4. Pişir Döneri dikey olarak ocağa yerleştir, orta hararette döndürerek pişir; etin yanmamasına ve kurumamasına dikkat et.
  5. Kes Pişen kısmı yukarıdan aşağıya 2–3 mm kalınlığında şeritler hâlinde kes.

Ağrı Yaprak Döneri Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Ağrı Yaprak Döneri Hakkında Sık Sorulanlar

Ağrı Yaprak Döneri hangi etten yapılır?

Tescil belgesine göre en fazla 1 yaşındaki sığırların but kısmından; but altı, nuar, tranç, bonfile ve yumurtalık kullanılır.

Et ne kadar terbiyede bekler?

Yoğurt ya da süt, kuru soğan, karabiber ve tuzla karıştırılıp buzdolabında 3 gün bekletilir.

Şişe nasıl dizilir?

Üç-dört kat ete bir kat kuyruk yağı gelecek biçimde; en alta ve en üste yağ konur. 100 kg ete 8–10 kg kuyruk yağı kullanılır.

Hayvanlar nasıl beslenir?

Coğrafi sınırda yetişen hayvanlar yazın taze otla, kışın arpa, saman ve fabrika yemiyle beslenir; silaj kullanılmaz.

Hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1271, tescil tarihi 07.12.2022, tescil ettiren Ağrı İl Özel İdaresi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?