Kale ve Tabya
Rumkale
Gaziantep / Yavuzeli
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Fırat ile Merzimen Çayı'nın birleştiği kayalıktaki Rumkale, Ermeni katolikoslarına ve Memlüklere merkez olmuş, baraj gölüyle çevrili bir kaledir.
Hakkında
Hakkında
Rumkale, Gaziantep'te Fırat Nehri ile Merzimen Çayı'nın birleştiği noktada, dik kayalıkların üzerinde yer alan bir kaledir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze portalı kaleyi Nizip ve Yavuzeli ilçeleri arasında gösterir (Türkiye Müzeleri). Birecik Barajı gölü kalenin üç yanını sardığından alan bugün bir yarımada görünümündedir (Türkiye Müzeleri). Tarih boyunca Hromgla, Kal'at el-Rum, Kal'at el-Müslimin ve "Altın Kale" anlamında Kale-i Zerrin gibi adlarla anılmıştır (Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).
Tarihçe
Kalede Bizans döneminden önceye ait kalıntı saptanmamıştır; Bizans döneminde bir Süryani Ortodoks piskoposluk merkezi olduğu bilinir (Vikipedi). 11. yüzyılda Ermeni nüfusun artmasıyla yerleşim bir kasabaya dönüştü. Kale 1116'da Haçlıların eline geçti, 1148-1150 yılları arasında Ermeni Katolikosu III. Grigor tarafından satın alınarak Ermeni Kilisesi'nin merkezi yapıldı (Vikipedi).
Kilikya Ermeni Krallığı döneminde, 1203-1293 yılları arasında katolikosların ikametgâhı oldu ve önemli bir el yazması üretim merkezine dönüştü (Vikipedi). Memlükler 1280'deki kuşatmada başarılı olamadı, kaleyi 1292'de alarak adını Kal'at el-Müslimin olarak değiştirdi. Kale 1400-1401'de Timur'un ordusunca hasar gördü ve ardından onarıldı (Vikipedi).
Osmanlılar kaleyi 1516'da Mercidabık Savaşı'nın ardından kuşatmasız teslim aldı; yerleşim Halep Eyaleti'ne bağlı bir kaza olarak yönetildi (Vikipedi; Küre Ansiklopedi). 1831'deki bir isyanın ardından boşaltıldı, 1832'de İbrahim Paşa'nın topçusu kalan yapıları dövdü (Vikipedi). 1838'de kaleyi gören Moltke, kayanın nerede bitip insan yapısının nerede başladığını ayırt etmenin zor olduğunu yazmıştır (Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).
Neler görülür?
Kalenin doğu, kuzey ve batı yönlerinde doğal kayalığın yontulmasıyla oluşturulmuş surlar ve bunların üzerine eklenmiş kalker duvarlar bulunur. Doğu ve kuzey surlarında yedi dikdörtgen burç yer alır (Küre Ansiklopedi). Güneyde 12. yüzyılda kazılan bir hendek kaleyi karadan ayırır (Türkiye Müzeleri).
Kalıntılar arasında Aziz Nerses Kilisesi, 13. yüzyılda kurulan Barşavma Manastırı, sarnıçlar ve bir kuyu sayılır; yapıların çoğu 12-14. yüzyıllara tarihlenir (Türkiye Müzeleri). Kaynaklara göre kuyular nehir seviyesine kadar yaklaşık 75 metre derinliğe iner (Küre Ansiklopedi). Kalenin biri Fırat'a, diğeri Merzimen Çayı'na bakan iki ana girişi vardır (Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).
Ziyaret
Kaleye karayoluyla doğrudan ulaşılamaz; Yavuzeli'ye bağlı Kasaba'dan ya da Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesinden kalkan teknelerle gidilir (Yeni Ankara, 2026). Belediye, kale çevresinde çevre düzenlemesi yapmış ve sahildeki hanları, hamamları ve evleri restore etmiştir (Hürriyet Daily News, 2019). Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze portalı Ekim 2026 itibarıyla alanı "kapalı" olarak gösterir (Türkiye Müzeleri). 2023 Kahramanmaraş depremlerinin kaleye etkisine dair bir kaynağa ulaşılamamıştır.
- Öne çıkan Üç yanı baraj gölüyle çevrili yarımada kalesi
- Eski adı Hromgla (Hromklay); Kal'at el-Müslimin; Kale-i Zerrin
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
1 fotoğrafHarita
Rumkale
Kaynaklar
- Türkiye Müzeleri (KTB) “Gaziantep Rumkale”, (erişim 13.10.2026)
- Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü “Rumkale”, (erişim 13.10.2026) Resmî Yayın
- Vikipedi “Rumkale”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Küre Ansiklopedi “Rumkale”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Yeni Ankara “Rumkale nerede ve ulaşım nasıl sağlanır?”, (erişim 13.10.2026)
- Hürriyet Daily News “Underwater beauty of Rumkale to open to visitors”, (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Rumkale'den fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Rumkale hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.