Halfeti Eski Kent

Hakkında

Eski Halfeti, Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesinin Fırat kıyısındaki tarihi merkezidir. 2000 yılında tamamlanan Birecik Barajı'nın suları kasabanın önemli bir bölümünü kapladı ve ilçe merkezi yaklaşık 10 km doğudaki Karaotlak'a taşındı (Küre Ansiklopedi). Bu nedenle bugün bölgede "Eski Halfeti" ve "Yeni Halfeti" ayrımı yapılır. Yüksekte kalan taş evlerin bir kısmı hâlâ kullanılmaktadır.

Tarihçe

Bölgedeki yerleşimin MÖ 2000 dolaylarına kadar indiği belirtilir. Asur kralı III. Salmanasar MÖ 855'te Şitamrat adıyla anılan yeri ele geçirmiştir. Yerleşim ve yakınındaki kale; Grekçe Urima, Süryanice Kal'a Rhomeyta, Arapça Kal'at-ül Rum gibi adlarla anılmış, 1290'da Memlük Sultanı Eşref tarafından alındıktan sonra Kal'at-ül Müslimin adını almıştır. Bölge Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır (Küre Ansiklopedi).

Baraj döneminde iki kasaba ve on küçük köy sular altında kaldı, 6.000'den fazla kişi başka yerlere yerleştirildi. Yaklaşık 2.600 kişinin yaşadığı Halfeti'nin yaklaşık yüzde 40'ı su altında kaldı; taş evler, dükkânlar ve 19. yüzyıldan kalma Merkez Camii'nin bir bölümü bunlar arasındadır (CNN, 2025).

Neler görülür?

Eski Halfeti'nin dar sokakları, yerel "nahat taşı" ile yapılmış geleneksel evleri ve sudan yükselen cami minaresi ziyaretçilerin ilgisini çeker (Küre Ansiklopedi). Bölgenin en bilinen etkinliği tekne turlarıdır. Tekneler batık sokakların ve evlerin yanından geçer, kıyıdaki yüzer restoranlara yanaşır (CNN, 2025).

Tekne turlarının olağan duraklarından biri, kısmen sular altında kalan Savaşan köyüdür (AA, 2021). Halfeti'nin yaklaşık 7 km doğusundaki Çekem Mahallesi de yeni yol çalışmasıyla turizme açılmaktadır; mahalle adını 13. yüzyılda Rumkale'yi elinde tutan Memlük komutanı Çekem'den alır (İHA, 2022).

Bir başka popüler rota Rumkale'dir. Kaleye Eski Halfeti'den yaklaşık bir saatlik tekne yolculuğuyla gidilir (CNN, 2025). Ancak Rumkale Şanlıurfa'da değil, Gaziantep'in Yavuzeli ilçesinde, Kasaba köyü yakınındadır; karadan Yavuzeli üzerinden de ulaşılabilir (Küre Ansiklopedi). Kale, 12-13. yüzyıllarda Ermeni Katolikosu'nun makamı olmuş ve 1292'de Memlüklerin eline geçmiştir (CNN, 2025).

Ziyaret

Halfeti, 2019'da en yüksek ziyaretçi sayısına ulaştı; 2020'de salgın nedeniyle turizm büyük ölçüde geriledi. Belediye yıllık 1 milyon ziyaretçiyi hedeflediğini açıklamıştır (AA, 2021). Tekne turları, yüzer restoranlar ve su sporları kıyıda düzenlenir. 2020'de serbest dalışçı Şahika Ercümen'in burada plastik kirliliğine dikkat çekmek için dalış yapmasından sonra dalış da ilgi görmeye başlamıştır (CNN, 2025). Tekne ücretleri ve tur saatleri sezona ve işletmeye göre değişir; resmî bir tarife kaynaklarda yer almaz.

Halfeti, yalnızca ilçenin bir bölümünde yetişen ve ilçenin simgesi sayılan siyah gülüyle de tanınır; bu nedenle "Karagül Diyarı" olarak anılır (Urfanatik).