Kilise ve Manastır
Taoskari Kilisesi ve Kalesi
Erzurum / Olur
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Olur Çataksu'da Taoskari: bahçede iki yıkık ortaçağ kilisesi, kayalık tepede kale ve 1671 tarihli köy camisi. Kaynaklardaki farklar ve ziyaret notları.
Hakkında
Taoskari, Olur'a bağlı Çataksu köyündeki ortaçağ yapılarının literatürdeki adı: köyün üst kısmında bir bahçede iki yıkık kilise, köyün güneydoğusunda kayalık bir tepede büyük bir kale. Adı "Tao'nun kapısı" anlamına geliyor; Klarceti'den Tao'ya geçiş burada başlıyordu. Gitmeden bil: kaleye çıkan işaretli bir yol bilinmiyor.
Yola çıkmadan önce: Kiliseler bir bahçenin içinde; girmeden köyden izin iste. Kale kayalık ve ulaşımı zor; kayaya tırmanmayı göze almıyorsan aşağıdan izle.
Neden gitmeli?
İngilizce Vikipedi'ye göre Taoskari, tarihsel Klarceti ile Tao arasındaki sınırda, "Tao'nun kapısı" anlamına gelen bir yer. Erzurum Ansiklopedisi köyün diğer adlarını Tav-Eli ve Tavuzker olarak veriyor ve Çataksu'nun 19. yüzyılda bir Osmanlı sancak merkezi olduğunu, 1877–78 savaşında yakıldığını yazıyor.
Gösterişli tek bir anıt yok; birbirine yakın, yarı yıkık bir yapı topluluğu var: iki kilise, kale ve 17. yüzyıldan bir cami.
İki kilise
Kaynaklar planları farklı tarif ediyor. Erzurum Ansiklopedisi biri yuvarlak, diğeri bazilikal planlı iki kilise sayıyor ve bazı bölümlerinin 3–4 metre yüksekliğe kadar ayakta olduğunu yazıyor. Tao-Klarceti derlemesi ise birbirinden yaklaşık 20 metre uzaktaki kiliselerden birini sekiz kollu ve kubbeli, diğerini serbest haç planlı olarak tarif ediyor ve 9–10. yüzyıla tarihliyor. Tarih için ikinci bir kaynak bulamadık.
Kale ve cami
Derlemeye göre büyük kale köyün yaklaşık 1 km güneydoğusunda, 1.140 metrede, birkaç teras hâlinde yükselen ve duvarları yer yer 5 metreyi bulan bir yapı; köyün güneyinde 1.120 metrede küçük bir ikinci kale daha var. Derleme, kalenin eteğindeki küçük bir köyün bugün Ayvalı Barajı'nın suları altında kaldığını da yazıyor. Bu bilgiler yalnızca o kaynakta.
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre köydeki cami kitabesine göre Hicri 1082 (Miladi 1671) tarihli ve Derviş Mehmed Bey'in yaptırdığı, saray, hamam ve türbeyi de içeren bir külliyenin parçası. Türkgün'ün 2020 haberi yapım yılını 1666 veriyor. Cami ayrı bir sayfada: Tavusker (Tahtalı) Camii.
2863 sayılı Kanun, belirli dönemlere ait taşınmazları tescil edilmemiş olsalar da korunması gerekli kültür varlığı sayıyor.
Nasıl gidilir?
Çataksu, Olur ilçe merkezinin batısında; iki kaynak Olur'a yaklaşık 40 km diyor, ama bu bir yol ölçümü değil. Köy içinde yapılara yönlendiren tabela olduğuna dair bilgi bulamadık; kilise bahçesini köylülere sorarak bul.
Sayfadaki koordinat yapının değil, köyün noktası.
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre yaklaşık 12 km uzakta Keçili (Vank) Kalesi ve Manastırı var. Olur'daki öbür ortaçağ merkezi için Panaskerti Kalesi sayfasına bak.
Ne zaman gidilir?
Haziran–ekim. Kilise duvarları yaz ortasında ota gömülebilir; planı okumak için eylül sonu ya da ekim daha iyi. Kaleye tırmanacaksan yağıştan sonraki günlerden kaçın.
Bilmediklerimiz
- İki kilisenin planı gerçekte ne?
- Kiliseler 9–10. yüzyıla mı ait?
- Saray, hamam ve türbeden geriye ne kaldı?
- Baraj suları altında kalan köyün adı neydi?
- Kaleye çıkan güvenli bir patika var mı?
- Öne çıkan Bahçe içinde iki ortaçağ kilisesi, teraslı kale ve 17. yüzyıldan köy camisi
- Kategori Kilise ve Manastır
- Diğer adları Taoskari, Tav-Eli, Tavuzker
- Kiliseler İki yıkık kilise; plan kaynaklarda farklı
- Köy camisi Kitabesine göre 1671 (H. 1082)
- Olur'dan ~40 km (iki kaynak; yol ölçümü değil)
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Taoskari Kilisesi ve Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Taoskari Kilisesi ve Kalesi
Kaynaklar
- Erzurum Ansiklopedisi "Olur İlçesi", (yazar ve tarih belirtilmemiş) Ansiklopedi
- Wikipedia (EN) "Çataksu, Olur" Ansiklopedi
- Türkgün "Tek bir çivi bile çakılmadan yapıldı", 17.10.2020
- Tao-Klarceti derlemesi "Taoskari" (Takaişvili ve Gürcü anıt kataloğu aktarımı
- özgün yayınlar görülmedi)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Taoskari Kilisesi ve Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Taoskari Kilisesi ve Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Taoskari Kilisesi ve Kalesi Hakkında Sık Sorulanlar
Taoskari ile Çataksu aynı yer mi?
Evet. Taoskari, köydeki kale ve kiliseler için literatürde kullanılan ad; köyün bugünkü adı Çataksu.
Kiliseler ayakta mı?
Hayır, ikisi de yıkık; bazı bölümleri 3–4 metreye kadar ayakta.
Köy camisi ne zaman yapıldı?
Erzurum Ansiklopedisi'ne göre kitabesi Hicri 1082 (1671) tarihli; bir haber 1666 diyor.
Köyde kaç kale var?
Bir derlemeye göre iki: büyüğü köyün yaklaşık 1 km güneydoğusunda, küçüğü güneyinde.
Restorasyon ya da kazı var mı?
Kiliseler ya da kaleyle ilgili bir proje haberi bulamadık.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.