Gazi Osman Paşa

Gazi Osman Paşa kimdir?

Gazi Osman Paşa, asıl adıyla Osman Nûri, Tokat'ta doğmuş bir Osmanlı askeridir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Plevne'yi çok daha kalabalık Rus ve Romen kuvvetlerine karşı aylarca tutması onu dönemin en tanınmış komutanlarından biri yaptı. Bu savunma sonrasında kendisine "Gazi" unvanı verildi ve adı Türkiye'de pek çok semte, caddeye ve okula verildi.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1833'te Tokat'ta doğdu; İngilizce Vikipedi ise 1832 yılını verir. Babası Mehmed Efendi İstanbul'da kereste gümrüğünde kâtiplik yapıyordu, annesi Şâkire Hatun'dur. İngilizce kaynaklarda ailenin Yağcıoğulları olarak anıldığı belirtilir. Aile, Osman küçükken İstanbul'a taşındı.

Eğitimi

İstanbul'da Beşiktaş Askerî Rüştiyesi'nde okudu, ardından askerî eğitimine devam ederek Mekteb-i Harbiye'den 1853 civarında teğmen rütbesiyle mezun oldu.

Askerî kariyeri

Kırım Savaşı'nda gösterdiği başarıyla erken terfi aldı. Sonraki yıllarda Erkân-ı Harbiye'de, Suriye, Girit ve Yemen'de görev yaptı; 1868'de paşa rütbesine ulaştı. 1876'daki Sırp Savaşı'nda Sırp kuvvetlerine karşı başarı kazandı.

1877'de Rus ordusu Tuna'yı geçince Plevne'ye yöneldi ve kasabayı tahkim ederek Temmuz-Aralık 1877 arasında art arda gelen saldırıları püskürttü. Erzak ve cephane tükenince Aralık 1877'de çıkış denemesi yaptı, yaralandı ve teslim olmak zorunda kaldı. Esaretten döndükten sonra müşir rütbesi ve "Gazi" unvanıyla onurlandırıldı.

Son yılları

Savaştan sonra birkaç kez seraskerlik (harbiye nazırlığı) yaptı ve sarayda mâbeyn müşiri olarak II. Abdülhamid'e askerî ve siyasi konularda danışmanlık etti. Zâtıgül Hanım ile evliydi ve dört oğlu oldu. 4-5 Nisan 1900'de İstanbul'da öldü; vasiyeti üzerine Fatih Camii haziresine, Fatih Sultan Mehmed'in türbesi yakınına gömüldü.

Tokat için önemi

Gazi Osman Paşa, Tokat'ın en çok bilinen hemşehrilerinden biridir. Kentin ve ilin kamu yapılarında, okul ve caddelerinde adı yaşatılır; Tokat'taki üniversite de onun adını taşır.

Kaynaklar arasındaki farklar

TDV İA doğum yılını 1833, İngilizce Vikipedi 1832 olarak verir. Mekteb-i Harbiye'den mezuniyet yılı da kaynaklarda 1852-1853 arasında değişir.