Ebü'l-Hüseyin el-Malatî

Ebü'l-Hüseyin el-Malatî kimdir?

Ebü'l-Hüseyin el-Malatî, hicrî IV. (miladi 10.) yüzyılda yaşamış Şâfiî bir âlimdir. TDV İslâm Ansiklopedisi onu fıkıh, kıraat ve mezhepler tarihi âlimi olarak tanıtır. Malatya'da doğdu; bu tarihî şehir bugünkü Battalgazi ilçesindeki Eski Malatya'dır. Önemini, İslam düşünce fırkalarını tanıtan ve eleştiren *et-Tenbîh ve'r-red* adlı eserine borçludur.

Doğumu ve ailesi

Tam adı Ebü'l-Hüseyn Muhammed b. Ahmed b. Abdirrahmân el-Malatî'dir. Doğum tarihi kaynaklarda kayıtlı değildir. Ahşap süs eşyası ticaretiyle ilişkilendirilen *Tarâifî* ve sonradan yerleştiği Askalân'a nispetle *Askalânî* nisbeleriyle de anılır. Ansiklopedi maddesine göre Malatya'daki siyasi istikrarsızlık yüzünden ailesiyle birlikte Suriye tarafına göç etti.

Eğitimi

Halep, Trablus, Harran ve Antakya gibi şehirlerde hocalardan ders aldı. Kıraat ilmini Ebû Bekir b. Mücâhid ve Ebû Bekir b. el-Enbârî gibi dönemin tanınmış isimlerinden öğrendi. Kıraat konusunda bir kasidesinin bulunduğu da kaydedilir.

Çalışmaları

Malatî, hadis ehlinin itikadi görüşlerini savunan bir çizgide yer alır. En tanınan eseri *et-Tenbîh ve'r-red ʿalâ ehli'l-ehvâʾ ve'l-bidaʿ*, dönemindeki fırkaları sıralayıp onlara reddiye niteliğinde cevaplar verir. Eser 1936'da İstanbul'da S. Dedering tarafından, daha sonra Zâhid Kevserî tarafından Kahire'de yayımlandı. Eser üzerine Türkiye'de yüksek lisans tezi ve makaleler hazırlanmıştır.

Eserleri

• *et-Tenbîh ve'r-red ʿalâ ehli'l-ehvâʾ ve'l-bidaʿ*
• Kıraate dair bir kaside

Malatya için önemi

Malatya nisbesini taşıyan erken dönem âlimlerinden biridir. Bugün Türkiye'deki akademik çalışmalarda Malatya doğumlu bir mezhepler tarihi yazarı olarak anılır.

Son yılları ve ölümü

Sonunda Askalân'a yerleşti ve 377 (987) yılında orada vefat etti.