Bayburt Kalesi
Başlangıç
Tarihi Yapı
Şehit Osman Türbeleri
Bayburt / Merkez
Son güncelleme: 3 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Bayburt'un batısındaki Şehit Osman Tepesi'nde, eski şehitlik içinde silindirik ve kare planlı iki kümbet. 13. yüzyıla tarihleniyor; sahipleri tartışmalı.
Hakkında
Şehit Osman Türbeleri, Bayburt şehir merkezinin batısında, halk arasında Şehit Osman Tepesi diye bilinen yüksek bir noktada, eski bir şehitliğin içinde duran iki kümbet. İkisi de kesme taştan örülmüş ama birbirine benzemiyor: biri dairesel planlı, silindirik gövdeli ve konik külahlı; öteki kare planlı. Gitmeden bilmen gereken tek şey: türbelerin kime ait olduğu ve ne zaman yapıldığı kaynaklarda kesin değil, “ileri sürülen” bilgiler üzerine kurulu.
Neden gitmeli
Bayburt’un şehir içinde kalan en eski mezar yapıları arasında bunlar var ve konumları ayrıca anlamlı: tepe kaleye batıdan bakıyor. Doğu Karadeniz Kültür Envanteri iki türbenin de 13. yüzyılda Saltukoğulları tarafından yaptırıldığının ileri sürüldüğünü yazıyor. Yazılı kaynaklara göre kare planlı türbe Mengüç Gazi’nin kardeşi Osman’a, dairesel planlı türbe ise Mengüç Gazi’nin kız kardeşine ait; tepe de adını bu Osman’dan alıyor.
İki kümbeti yan yana görmek, aynı çevrenin iki farklı mezar yapısı anlayışını karşılaştırma fırsatı veriyor. Dairesel planlı türbe silindirik gövdesi ve konik külahıyla klasik Anadolu kümbetlerini hatırlatıyor; girişine yedi basamaklı bir merdivenle çıkılıyor ve giriş mukarnas dolgulu. Kare planlı türbede ise kubbeye geçişi sağlayan tromplar oldukça aşağıdan başlıyor.
Türbelerin çevresindeki eski mezarlık da bakmaya değer; bir yerel kaynak burada Hicri 600’lü yıllara, yani 13. yüzyıl başına ait mezar taşları bulunduğunu yazıyor. Bu bilgi resmî kaynakta doğrulanmadı. Tepeden şehre ve kaleye bakış ziyaretin öteki yarısı.
Kritik bilgi: Türbelerde kimler yatıyor?
Resmî kaynaklar bile aidiyeti “yazılı kaynaklara göre” diye aktarıyor. Bir yerel kaynak, ikinci türbenin “Şehit Osman’ın bacısına” ait olduğu söylentisinin yanlış olduğunu ve burada Emir Azduddin adında birinin yattığını ileri sürüyor; aynı kaynak Osman Gazi’nin gerçek kimliği hakkında açık bir bilgiye ulaşamadıklarını da kabul ediyor. Türbelerin kime ait olduğu belgelerle doğrulanmadı.
Tarihlemede de bir gerginlik var: bazı anlatımlar Osman Gazi’yi 11. yüzyıldaki fetih dönemine bağlarken, envanter türbelerin 13. yüzyılda Saltukoğulları tarafından yapıldığının ileri sürüldüğünü yazıyor. Saltukoğulları Beyliği’nin 13. yüzyılın hemen başında, 1202’de sona erdiği düşünülürse bu tarihleme ile atıf arasında da açıklığa kavuşmamış bir soru kalıyor.
Restorasyon da görünümü etkilemiş: envantere göre kare planlı türbenin kubbesi özgününde ovalken restorasyonda sekizgen prizma biçiminde yapılmış. Restorasyonun tarihi doğrulanmadı.
Nasıl gidilir
Türbeler şehir merkezinin batısındaki tepede, merkeze yakın. Bir haber sitesi şehir merkezinden dolmuşla Şehit Osman Evleri mevkiine kadar gidilip oradan kısa bir yürüyüşle türbelere ulaşılabildiğini yazıyor; dolmuş hattı ve yürüyüş mesafesi doğrulanmadı. Özel araçla tepeye ne kadar yaklaşılabildiği de doğrulanmadı.
Ne zaman gidilmeli
Mayıs–ekim. Kaleye batıdan baktığın için güneşin arkanda kaldığı öğleden sonra ve akşamüstü saatleri, kaleyi ve şehri fotoğraflamak için en uygun zaman.
Ne kadar zaman ayırmalı
45 dakika. Kale ve Ulu Cami ile birlikte şehir merkezini yarım günde gezebilirsin.
Pratik sorular
- Çocuklarla uygun mu? Evet; burasının bir şehitlik olduğunu ve saygılı olunması gerektiğini anlat. Türbe merdiveninde çocukları yakından takip et.
- Kamp yapılır mı? Şehitlik alanında kamp uygun değil.
- Karavanla gidilir mi? Tepe yolu ve park yeri doğrulanmadı.
- Erişilebilirlik: Dairesel türbenin girişi merdivenli; tepe yolu doğrulanmadı.
- Giriş ücreti: Bir şehitlik ve ziyaret yeri; ücret alındığına dair bilgi yok. Doğrulanmadı.
- Rakım 1682 m
- Öne çıkan Kaleye batıdan bakan tepede, sarı kesme taştan iki farklı planlı kümbet ve eski şehitlik
- Kategori Tarihi Yapı
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Şehit Osman Türbeleri'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Şehit Osman Türbeleri
Bu yer bir rotada
Bayburt merkez: yarım günde kale, çarşı ve türbeler: 6 durak, Şehit Osman Türbeleri 6. durak.
Rotanın tamamı, açıklamaları ve konumunuza göre sıralama rota sayfasında.
Rotayı aç-
1 sa 30 dk
-
30 dk
Bey Böyrek Türbesi
Önceki duraktan ~3,9 km
-
30 dkBayburt Ulu Camii
Önceki duraktan ~3,4 km
-
15 dk
Taş Han (Bedesten)
Önceki duraktan ~0,1 km
-
45 dkÇarşı (Meydan) Hamamı
Önceki duraktan ~0,2 km
-
45 dk
Şehit Osman Türbeleri Buradasınız
Önceki duraktan ~3,3 km
Kaynaklar
- Doğu Karadeniz Kültür Envanteri Şehit Osman Türbesi 1
- Doğu Karadeniz Kültür Envanteri Şehit Osman Türbesi 2
- Kültür Portalı Şehit Osman Türbeleri Resmî Yayın
- Bayburt Rehberi Şehit Osman Gazi Baba (Emir Azduddin iddiası, Hicri 600’lü mezar taşları
- yerel kaynak)
- Yeni Mesaj Şehit Osman Türbesi (dolmuş bilgisi
- ikincil)
- Kültür Envanteri KE No 4564 (yapı koordinatı)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Şehit Osman Türbeleri'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Şehit Osman Türbeleri hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Şehit Osman Türbeleri Hakkında Sık Sorulanlar
Şehit Osman kimdir?
Yazılı kaynaklara göre Mengüç Gazi’nin kardeşi Osman Gazi. Gerçek kimliği hakkında belgelenmiş ayrıntılı bilgi yok.
Tepede kaç türbe var?
İki: dairesel planlı, konik külahlı türbe ve kare planlı türbe.
Türbeler ne zaman yapıldı?
Envanter 13. yüzyılda Saltukoğulları tarafından yapıldıklarının ileri sürüldüğünü yazıyor. Tarihlendiren bir kitabe bilgisi bulamadık.
Türbeler restore edildi mi?
Evet; envantere göre kare planlı türbenin oval kubbesi restorasyonda sekizgen prizma biçiminde yapıldı. Tarihi doğrulanmadı.
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.