İçeriğe geç

Artvin Kalesi ve Hatila Vadisi'nin bulunduğu il merkezi

Merkez

Artvin

Merkez, Artvin'in il merkezi ve en kalabalık ilçesi. Şehir Çoruh vadisinin sol yamacında kurulu. Hatila Vadisi Milli Parkı ve Kafkasör Yaylası buradadır. 2025 nüfusu 35.710.

Merkez Hakkında

Merkez, Artvin'in il merkezi ilçesi. 2025'te 35.710 kişiyle ilin en kalabalık ilçesi; il nüfusunun yaklaşık %21'i burada yaşıyor (nufusune.com). Şehir, Çoruh vadisinin sol yamacında, önemli bir yol kavşağında kurulmuştur (TDV İslâm Ansiklopedisi).

Merkez nerede?

Artvin şehri Doğu Karadeniz'in iç kesiminde, Çoruh Nehri vadisindedir (TDV İslâm Ansiklopedisi). Ardanuç Merkez'in doğusundadır (Ardanuç Kaymakamlığı). İl merkezine uzaklıklar: Şavşat 71 km, Borçka 30 km, Murgul 48 km, Hopa 65 km, Arhavi 77 km (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü). En yakın havalimanı Rize'nin Pazar ilçesindeki Rize-Artvin Havalimanı; Artvin merkeze 125 km (Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).

Meteoroloji'nin il merkezindeki istasyonuna göre (1949–2025) yıllık ortalama sıcaklık 12,4 °C, yıllık yağış 694,1 mm'dir. En sıcak ay ortalama 21,3 °C ile Ağustos, en soğuk ay 2,8 °C ile Ocak'tır (MGM).

Kısa tarih

  • Bölge klasik dönemde Kolkhis adıyla biliniyordu. MÖ 9. yüzyıldan itibaren Urartu, ardından Pontus ve Bizans egemenliği gördü (TDV İslâm Ansiklopedisi).
  • 1068'den itibaren Selçuklu, ardından Akkoyunlu hâkimiyetine girdi. Kanûnî döneminde, 1536-1537'de Osmanlı'ya katıldı (TDV İslâm Ansiklopedisi).
  • 1878 Berlin Antlaşması'ndan sonra Rusya'ya bırakıldı; 27 Şubat 1921'de kesin olarak Türkiye'ye döndü (TDV İslâm Ansiklopedisi).
  • 1924'te vilayet merkezi oldu, 1933'te ilçe merkezine indirildi, 1936'da yeniden il oldu. İlin adı 1956'da Çoruh'tan Artvin'e çevrildi (TDV İslâm Ansiklopedisi).

Nereler gezilir?

  • Artvin Kalesi — Çayağzı Mahallesi'nde, Çoruh Nehri üzerindeki Artvin Köprüsü'nün karşısında, ırmak tabanından 70 metre yüksekte. Eski adı Livana. Askerî bölge içinde olduğu için refakatle geziliyor (Kültür Portalı).
  • Hatila Vadisi Milli Parkı — merkez ilçe sınırlarında; Hatila Deresi ve yan derelerini içeren, şelaleli V tipi bir vadi (Kültür Portalı).
  • Kafkasör Yaylası ve Kafkasör Turizm Merkezi, Artvin Kültür Evi, Artvin Atatürk Heykeli, Balcıoğlu Camii, Salih Bey (Çayağzı) Camii, Okumuşlar Köyü Sit Alanı ve Sarıbudak Köyü Şehitliği (Kültür Portalı).
  • Kafkasör Kültür, Turizm ve Sanat Festivali — 45.'si Temmuz 2026'da yapıldı. 8 kategoride 157 boğa yarıştı; dört günde yaklaşık 105.000 seyirci geldi (DHA).

Ne yenir?

  • Hatila Balı — 2021'de menşe adıyla tescil edildi; tescili Merkez'e bağlı Taşlıca Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi aldı (TÜRKPATENT).
  • Puçuko — 2017'de mahreç işaretiyle tescil edildi. Tescil Artvin Ticaret ve Sanayi Odası adına, il geneli için yapıldı (TÜRKPATENT).

Nüfus

2025 ADNKS'ye göre Merkez'in nüfusu 35.710. 2024'te 36.071 idi; bir yılda 361 kişi azaldı (yaklaşık %1,00; nufusune.com, TÜİK tabanlı). İlçede 7 mahalle ve 36 köy var (nufusune.com). Mahalleler: Çarşı, Orta, Çayağzı, Çamlık, Dere, Yeni ve Balcıoğlu (nufusune.com).

Yönetim

Belediye: Bilgehan Erdem, 31 Mart 2024 seçiminde CHP'den %45,22 oyla Artvin Belediye Başkanı seçildi (Vikipedi). 30 Temmuz 2026'da CHP'den istifa ederek YENİ Parti'ye geçti (Cumhuriyet). Vali: Dr. Turan Ergün. 18 Eylül 2024 tarihli ve 2024/321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile atandı, 30 Eylül 2024'te göreve başladı (Valilik). Merkez ilçede ayrı kaymakamlık yok; Valilik sitesindeki kaymakamlık listesinde Merkez yer almıyor (Valilik).

Merkez'in Köyleri ve Yerleri

Artvin sayfası

Harita yükleniyor…

Merkez'deki Yerler (13)

Tüm yerleri gör
  • Artvin Atatürk Heykeli (Atatepe Atatürk Anıtı) Tarihi Yapı

    Artvin Atatürk Heykeli (Atatepe Atatürk Anıtı)

    Artvin / Merkez

    Tarihi Yapı

    Artvin Atatürk Heykeli (Atatepe Atatürk Anıtı), Artvin'in Merkez ilçesinde, Dere mahallesinde, Atatepe'de bir anıt. 22 m yüksekliğinde ve 60 ton ağırlığındaki heykel, Atatürk'ün Dumlupınar'da kayalar üzerinde yürüdüğü anı canlandırır.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Artvin Kalesi Kale ve Tabya

    Artvin Kalesi

    Artvin / Merkez

    Kale ve Tabya

    Artvin Kalesi, Artvin'in Merkez ilçesinde, Çayağzı mahallesinde bir kale. Çoruh Nehri üzerindeki Artvin Köprüsü'nün karşı yanında, ırmak tabanından 70 m yükseklikte ana kayaya bağlıdır.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Dolishane Kilisesi (Hamamlı Kilisesi) Kilise ve Manastır

    Dolishane Kilisesi (Hamamlı Kilisesi)

    Artvin / Merkez

    Kilise ve Manastır

    Dolishane Kilisesi (Hamamlı Kilisesi), Artvin'in Merkez ilçesinde, Hamamlı köyünde bir kilise. Kitabelere dayanarak Tao-Klarceti'de 954-958 arasında krallık yapan Sumbath tarafından Mimar Gabriel'e yaptırıldığı bilinir.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Hatila Vadisi Milli Parkı Doğa ve Manzara

    Hatila Vadisi Milli Parkı

    Artvin / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Hatila Vadisi Milli Parkı, Artvin'in Merkez ilçesinde bir millî park. V tipi, dar tabanlı, genç bir vadidir; eğim kırıkları şelaleler oluşturur.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Kafkasör Yaylası Turizm Merkezi Doğa ve Manzara

    Kafkasör Yaylası Turizm Merkezi

    Artvin / Merkez

    Doğa ve Manzara

    Kafkasör Yaylası Turizm Merkezi, Artvin'in Merkez ilçesinde, Artvin'in güneybatısında bir yayla ve turizm merkezi. Yaylaya 10 km asfalt yolla ulaşılır ve yayla 1.250 m yüksekliktedir.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Opiza Manastırı Kilise ve Manastır

    Opiza Manastırı

    Artvin / Merkez

    Kilise ve Manastır

    Opiza Manastırı, Artvin'in Merkez ilçesinde, Bağcılar köyünde bir manastır. Yazılı kaynaklara göre yapılar ilk kez Kral Vahtang Gorgaslan (449-499) tarafından kurulmuştur.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Porta Manastırı (Hanzta / Pırnallı) Kilise ve Manastır

    Porta Manastırı (Hanzta / Pırnallı)

    Artvin / Merkez

    Kilise ve Manastır

    Porta Manastırı (Hanzta / Pırnallı), Artvin'in Merkez ilçesinde, Pırnallı köyünde bir manastır. Köyün güneybatısında, iki vadi arasında kuzeyden güneye alçalan bir sırt üzerindedir.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Tarihi Yapı

    Artvin Kültür Evi

    Artvin / Merkez

    Tarihi Yapı

    Artvin Kültür Evi, Artvin'in Merkez ilçesinde, Orta mahallede bir tarihî konak. Kültür Portalı'na göre ocak taşındaki yazıda evin Bicanoğlu Yahya Ağa tarafından yaptırıldığı yazar.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Kayak Merkezi

    Atabarı Kayak Merkezi ve Mersivan Yaylası

    Artvin / Merkez

    Kayak Merkezi

    Atabarı Kayak Merkezi ve Mersivan Yaylası, Artvin'in Merkez ilçesinde, Mersivan Yaylası'nda bir kayak merkezi. Atabarı Kayak Merkezi il merkezine 18 km uzaklıktadır ve telesiyej ile gondol lift kurulmuştur.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Cami ve Medrese

    Merkez Çarşı Camii

    Artvin / Merkez

    Cami ve Medrese

    Merkez Çarşı Camii, Artvin'in Merkez ilçesinde, Çarşı mahallesinde bir cami. İlk olarak Artvin halkı tarafından yaptırılan cami 1954'te temeline kadar yıkılmış, bugünkü yapı 1957-1958'de inşa edilmiştir.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Okumuşlar Köyü Sit Alanı ve Kalesi (Boselt)

    Artvin / Merkez

    Ören Yeri ve Eski Yerleşim

    Okumuşlar Köyü Sit Alanı ve Kalesi (Boselt), Artvin'in Merkez ilçesinde, Okumuşlar köyünde bir sit alanı. Köyde bir kale, bir kilise ve "Şarbiyet Şehri" denen eski bir şehir kalıntısı vardır.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

  • Fotoğraf henüz yok
    Cami ve Medrese

    Salih Bey Camii (Çayağzı Camii)

    Artvin / Merkez

    Cami ve Medrese

    Salih Bey Camii (Çayağzı Camii), Artvin'in Merkez ilçesinde, Çayağzı mahallesinde bir cami. Kitabesine göre Livane sancak beylerinden Salih Bey tarafından yaptırılmıştır.

    Son güncelleme: 3 Ekim 2026

Merkez'in Köy ve Mahalleleri (3)

Tüm köy ve mahalleleri gör

İçeriği olan köy/mahalleler

Diğer köy ve mahalleler

İlçeden Geçen veya İlçeye Yakın Rotalar

Tüm rotaları gör

Galeri

Fotoğraf bekleniyor

Merkez'den çektiğiniz fotoğrafları paylaşarak ilçenin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Merkez ile Komşu İlçeler

Tüm komşu ilçeleri gör

Bilmediklerimiz

  • Artvin (Livana) Kalesi'nin yapım yılı: Kültür Portalı 937 (Bagrat Kralı Büyük Oşet), TDV 939 diyor. Metinde yıl verilmedi.
  • Rakım için resmî kaynak bulunamadı. Wikidata şehir öğesi (Q193445) 345 m, ilçe öğesi (Q13430625) 524 m veriyor; alan boş bırakıldı.
  • Koordinat Wikidata şehir öğesinden (Q193445); ilçe öğesi 41,1806 K, 41,8192 D veriyor.
  • Ardanuç'un il merkezine uzaklığı: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 37 km, Kaymakamlık 39 km; metinde uzaklık verilmedi.
  • Hatila Vadisi Milli Parkı'nın ilan tarihi ve alanı Kültür Portalı sayfasında yok.
  • Vali Ergün'ün Kafkasör'ü «Türkiye'nin en büyük festivali» diye tanımlaması haber özetinden; metne alınmadı.
  • İl yüzölçümü kaynaklarda farklı: 7.436 km² (Valilik, KTB), 7.393 km² (nufusune). İl mahalle sayısı: Valilik 41, nufusune 42.
  • KTB Genel Bilgiler sayfasındaki nüfuslar (2009) eski; kullanılmadı.
  • Seçim sonuçları yalnızca Vikipedi'den alındı; YSK'nın birincil sonuç ekranı açılamadı.
  • Nüfus verileri TÜİK ADNKS'ye dayanan nufusune.com'dan alındı; TÜİK tablosu doğrudan açılmadı (Valilik ilçe kartları aynı 2025 değerlerini veriyor).
Siz de katkıda bulunun

Kaynaklar

Tüm kaynakları gör

Katkıda Bulun

Merkez hakkındaki bilginizi, fotoğraflarınızı ve deneyimlerinizi bizimle paylaşın. Bu coğrafyayı birlikte daha iyi tanıtalım.

Katkıda bulunun

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?

Haritada Keşfet Rotaları Gör