Yozgat

Yozgat'ın iklimi nasıl, ne zaman gidilir?

Yozgat'ta karasal iklim hâkim. Kışlar soğuk ve karlı, yazlar ılık ve kurak geçiyor. MGM'nin 1929–2025 ölçümlerine göre:

• Ocak ortalaması: −1,6 °C
• Temmuz ortalaması: 19,6 °C, ağustos ortalaması: 19,9 °C
• Ölçülen en yüksek sıcaklık: 39,0 °C (temmuz)
• Ölçülen en düşük sıcaklık: −24,4 °C (şubat)
• En yüksek kar kalınlığı: 92 cm (2 Şubat 1950)
• Aylık ortalamaların toplamı yaklaşık 569 mm. En yağışlı aylar aralık (74,8 mm), mart (68,9 mm) ve ocak (67,2 mm). En kurak aylar ağustos (11,2 mm) ve temmuz (13,0 mm).

Gezi için en uygun dönem mayıs–haziran ve eylül–ekim. Temmuz ve ağustos yüksek rakım sayesinde serin geçiyor, yağış da az. Kasımdan marta kadar don ve kar sık görülüyor. Küre'ye göre Çekerek ve Aydıncık ilçelerinde daha ılıman bir mikroklima var.

Yozgat'ta neler görülür?

Yozgat Çamlığı Milli Parkı

Park, 5 Şubat 1958'de Türkiye'nin ilk milli parkı olarak ilan edildi. Şehir merkezinin yaklaşık 5 km güneyinde, ortalama 1.360 m yükseklikte (Vikipedi EN). İlk ilanda 266,9 hektar olan alan sonradan genişletildi ve 517,33 hektara ulaştı (Küre). Ormanı Anadolu karaçamları oluşturuyor. Bazı ağaçların yaşı 400–500 yıl olarak veriliyor. Alanda 212 bitki türü kayıtlı, bunların yaklaşık 30'u endemik (Küre). Yürüyüş yolları, otel, restoran ve kamp alanı var (Küre, Vikipedi EN).

Merkez: Çapanoğlu Camii, Saat Kulesi ve Yozgat Müzesi

Merkez'in simgesi Çapanoğlu Camii. İç cami 1779'da Bozok sancakbeyi Çapanoğlu Mustafa Bey tarafından yaptırıldı. Kardeşi Süleyman Bey, 1793–1795'te kuzey tarafa caminin çevresini saran dış bölümü ekletti. Kare planlı harim yaklaşık 15,15 m çaplı tek kubbeyle örtülü. Yapı Türk barok üslubunun örnekleri arasında sayılıyor (Kültür Envanteri).

Yozgat Saat Kulesi 1908'de dönemin belediye başkanı Ahmet Tevfikizade'nin girişimiyle, yerel taş ustası Şakir tarafından yapıldı. Kule yaklaşık 17 m yüksekliğinde, 3,5 x 3,5 m kare tabanlı. Kesme taş gövdenin üzerinde ahşap bir külah var, saati Fransız yapımı (Vikipedi EN).

Yozgat Müzesi, İstanbulluoğlu Mahallesi'ndeki Nizamoğlu Konağı'nda. Konak tavan kitabesine göre 1871'de yapıldı. 1979'da kamulaştırıldı, restorasyondan sonra 1985'te müze olarak açıldı. Başodanın tavanında gemi, köprü ve savaş sahneleri içeren 1871 tarihli resimler var. Zemin kat ve bahçede Alişar Höyük, Büyüknefes (Tavium) ve Çengeltepe buluntuları, Tunç Çağı'ndan Bizans dönemine uzanan bir sırayla duruyor (Küre). GoTürkiye, Başçavuş Camii, Yozgat Lisesi, Tiftik Han (Eski Cezaevi) ve Karslıoğlu Konağı'nı da şehrin görülecek yapıları arasında sayıyor.

Kerkenes Dağı ören yeri

Kerkenes, Yozgat ile Sorgun arasında, Kerkenes Dağı üzerinde bir Demir Çağı kenti. Anadolu platosundaki Helenistik öncesi en büyük yerleşim olarak tanımlanıyor. Kent 2,5 km² alanı kaplıyor. Yaklaşık 7 km uzunluğundaki taş surlarda yedi kapı var. Alanda Frig izleri ve Eski Frigce bir yazıt bulundu. Kazıları uzun yıllar yürüten Geoffrey Summers, kenti Herodotos'un anlattığı ve Lidya kralı Kroisos'un MÖ 547 dolaylarında ele geçirdiği Pteria ile özdeşleştiriyor. Bu görüş henüz kesinleşmiş değil (Vikipedi EN).

Alişar Höyük ve Uşaklı Höyük

Alişar Höyük, Sorgun'a bağlı Alişar köyünün yakınında. Neolitik dönemden Frig dönemine kadar iskân gördü. 1927–1932'de Chicago Oriental Institute adına Erich Schmidt kazdı. Höyükte yaklaşık 53 Eski Asur dönemi çivi yazılı tablet bulundu. Yerleşimin Hitit kenti Ankuwa olabileceği düşünülüyor (Vikipedi EN).

Uşaklı Höyük, Yozgat'ın yaklaşık 20 km doğusunda, Kerkenes Dağı'nın kuzeyindeki dar bir vadide. Pisa Üniversitesi'nin yürüttüğü İtalyan-Türk ekibi burada bir saray, ana tapınak ve Hitit çivi yazılı tablet parçaları buldu. 2018'de ortaya çıkan, damalı çakıl taşı mozaikli avlu bilinen en eski mozaiklerden biri sayılıyor. Bulgular, alanın Hitit kutsal kenti Zippalanda olduğu görüşünü güçlendiriyor (CNRS, Mayıs 2023).

Sarıkaya Roma Hamamı (Basilica Therma)

Sarıkaya'nın Kaplıca Mahallesi'ndeki hamam MS 2. yüzyılda Roma döneminde yapıldı. Yaklaşık 1.170 m yükseklikte. Ön taraftaki büyük havuz 23,30 x 12,80 m, derinliği 1,34 m, suyu yaklaşık 45 °C. Roma döneminde yerleşimin adı Aquae Sarvenae'ydi. Alan 1987'den beri koruma altında, 2013'te arkeolojik sit ilan edildi. Hamam, 2 Mayıs 2018'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı (UNESCO).

İlçeler ve köyler

En kalabalık ilçe 109.042 kişiyle Merkez, ardından 80.068 kişiyle Sorgun geliyor. Kerkenes, Alişar ve Hitit dönemi Karakız ile Kazankaya heykel atölyeleri Sorgun'da (Vikipedi EN, GoTürkiye). Akdağmadeni (39.642), Boğazlıyan (35.316), Yerköy (33.000) ve Roma Hamamı'nın bulunduğu Sarıkaya (30.785) öteki büyük ilçeler. En az nüfuslu ilçe 4.360 kişiyle Çandır. Çekerek ve Aydıncık ilin ılıman mikroklimalı ilçeleri (TÜİK ADNKS 2025, Küre).

Yöresel lezzetler

• Yozgat desti kebabı (testi kebabı): 19 Eylül 2023'te 1471 numarayla mahreç işareti olarak tescillendi. Başvuruyu Yozgat Belediyesi yaptı. Kuzu eti, domates, acı biber, sarımsak ve tereyağı toprak testiye konuyor. Ağzı hamurla kapatılan testi köze gömülüp yaklaşık 2 saat pişiriliyor, masada çekiçle kırılıyor (TÜRKPATENT tescil belgesi, Yozgat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü).
• Yozgat arabaşısı: 178 numaralı mahreç işareti, başvuran Yozgat Belediyesi. Tavuk, hindi ya da kaz etiyle yapılan çorba ile ayrı hazırlanan hamurdan oluşuyor. Baklava biçiminde kesilen hamur kaşıkla alınıp çiğnenmeden çorbayla yutuluyor. Kış aylarının yemeği (TÜRKPATENT tescil belgesi, Küre).
• Yozgat çanak peyniri: İlin coğrafi işaretli ürünlerinden. Hazırlanıp kuma gömüldükten sonra yaklaşık 5 ay olgunlaşıyor (Anadili Eğitimi Dergisi, 2023).

Yönetim

Yozgat Valisi: Mehmet Ali Özkan. 16 Ağustos 2023'ten beri görevde (Vikipedi EN). İlin Osmanlı dönemindeki adı Bozok'tu. Ad, 1927'de TBMM kararıyla Yozgat olarak değiştirildi (Küre).

Gitmeden bilmen gerekenler

• Şehir yaklaşık 1.300 m yükseklikte. Yaz geceleri bile serin geçebiliyor, yanına kalın bir üst al.
• Kış uzun ve sert. Ölçülen en düşük sıcaklık −24,4 °C. Kasım–mart arasında yollarda kar ve buzlanma beklenmeli.
• Kerkenes, Alişar ve Uşaklı açık arazideki ören yerleri. Kazı sezonu dışında gezi koşullarını gitmeden yerel kaynaklardan sor.

Komşu illerde neler var?

• Kayseri ve Nevşehir: Güney komşuları.
• Sivas: Doğu komşusu.
• Kırıkkale ve Kırşehir: Batı komşuları.
• Çorum ve Amasya: Kuzey komşuları.
• Tokat: Komşu il.