Kırıkkale

Şehrin adı Kırık köyünden geliyor. Köyün muhtarı Hüseyin Kâhya, fabrikanın kurulması için arazisinin bir bölümünü Millî Savunma Bakanlığı'na bağışladı. Demiryolu 17 Nisan 1925'te Yahşihan'a ulaştı. Kırıkkale 1929'da Keskin kazasına bağlı bucak merkezi oldu. 1944'te 4642 sayılı kanunla ilçe merkezi oldu (TDV İslam Ansiklopedisi). İl, 21 Haziran 1989'da 3578 sayılı kanunla Ankara'dan ayrılarak kuruldu (Vikipedi EN).

• Nüfus: 282.830 (31.12.2025, TÜİK ADNKS). 2024'teki 283.053 kişiye göre 223 kişi azaldı. İlçeler: Merkez 192.821, Yahşihan 39.137, Keskin 15.841, Delice 10.577, Bahşılı 7.353, Balışeyh 5.888, Sulakyurt 5.564, Karakeçili 3.062, Çelebi 2.587 (nufusu.com).
• Yüzölçümü: 4.534 km² (TDV İslam Ansiklopedisi). Kaynaklar arasında farklı değerler de geçiyor: Küre 4.575 km² veriyor.
• Rakım: Kırıkkale istasyonu 705 m yükseklikte (TDV). İlin ortalama yüksekliği yaklaşık 700 m (Küre).
• Akarsular: Kızılırmak, Çoraközü Deresi ve Delice Çayı (TDV, Küre).
• Dağlar: Denek Dağı'nın en yüksek noktası Gavur Tepesi 1.742 m. Koçu Dağı'nın zirvesi Yığlıtepe 1.278 m. Küre Dağı yaklaşık 1.450 m (Küre).
• Ulaşım: Ankara–Kırıkkale ve Kırıkkale–Samsun otoyolları ilden geçiyor. Şehir içinde 12,5 km'lik Kaleray tramvay hattı var (Küre). İl, Ankara–Kayseri demiryolu üzerinde (Vikipedi EN).

Kırıkkale'nin iklimi nasıl, ne zaman gidilir?

Kırıkkale'de karasal ve yarı kurak bir iklim hâkim. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk geçiyor. MGM'nin 1963–2025 ölçümlerine göre:

• Ocak ortalaması: 0,6 °C
• Temmuz ortalaması: 24,3 °C, ağustos ortalaması: 24,2 °C
• Ölçülen en yüksek sıcaklık: 42,0 °C (temmuz ve ağustos)
• Ölçülen en düşük sıcaklık: −22,4 °C (ocak)
• Yıllık yağış: aylık ortalamaların toplamı yaklaşık 381 mm. En yağışlı ay mayıs (51,2 mm), ardından aralık (43,2 mm).

Gezi için en rahat dönemler mayıs–haziran ve eylül–ekim. Kapulukaya Baraj Gölü'ndeki tekne turları ve Çeşnigir'deki gün batımı manzarası ağustosta da ziyaretçi çekiyor (İHA). Ocakta ortalama sıcaklık 0,6 °C'ye iniyor.

Kırıkkale'de neler görülür?

MKE Silah Sanayi Müzesi

Müze, Merkez'de MKE'nin silah fabrikasının yakınında. MKE tarafından 15 Temmuz 1990'da kuruldu, 2 Kasım 1993'te bugünkü binasına taşındı. Koleksiyonda 14. ve 20. yüzyıllar arasına ait, Türkiye'nin dört bir yanından toplanmış 299 tarihî silah var. Silahların bir kısmı Türk, bir kısmı Avrupa yapımı (Vikipedi EN).

Şehrin kimliğini savunma sanayisi belirliyor. 1925'te İmalat-ı Harbiye fabrikası kuruldu (Küre). Fabrikalar daha sonra MKE'ye devredildi ve üretim çelik çekme boru ile elektrik makinelerine genişledi. 1939'da Alman Mauser tüfeğinin yerli uyarlaması olan Kırıkkale tüfeğinin üretimi başladı (TDV İslam Ansiklopedisi).

Çeşnigir Köprüsü ve Kapulukaya Baraj Gölü

Çeşnigir Köprüsü, Keskin ilçesinde Kızılırmak üzerinde. Selçuklu dönemine, büyük olasılıkla 13. yüzyıla tarihleniyor. Yaklaşık 110 m uzunluğunda ve 6 m genişliğinde. 12 kemeri var, orta açıklığı 18,60 m. Kapulukaya Barajı'nın gölü köprünün bazı ayaklarını suya gömdü (Küre).

Kapulukaya Barajı Kızılırmak üzerinde, 1979'da açıldı. Gövde yüksekliği 61 m, göl alanı 21 km², kurulu gücü 54 MW (Vikipedi EN). Köprünün çevresi bugün seyir terası olan bir mesire alanı. Baraj gölünde kanyonu gezen tekne turları yapılıyor. Göl, turna balığı avlamak için çevre illerden gelen olta balıkçılarını da çekiyor (İHA, Bengü Türk).

Büklükale

Büklükale, Karakeçili ilçesinde bir kazı alanı. Kazılar 2009'da Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle başladı. Hava koşulları nedeniyle her yıl mayıs ve haziranda yürütülüyor. Alan yukarı şehir (kale) ve aşağı şehir olarak ikiye ayrılıyor. Katmanlar Erken Tunç Çağı'ndan Osmanlı dönemine kadar uzanıyor (AA, Timeturk).

• Hitit dönemine ait dokuz yapı katı bulundu. Hitit katı yaklaşık MÖ 14. yüzyıla tarihleniyor.
• Buluntular arasında diplomatik bir mektup olabileceği düşünülen çivi yazılı tablet, Boğazköy ile bağlantılı kemik mühür ve lapis lazuli gözlü beyaz mermer panter başı var.
• Kazı ekibi, MÖ 1700'lere tarihlenen cam şişeyi dünyanın en eski cam şişelerinden biri olarak tanımlıyor.

Karaahmetli Tabiat Parkı

Karaahmetli Tabiat Parkı 2009'da ilan edildi ve 108 hektar büyüklüğünde (Vikipedi EN). GoTürkiye de parkı ilin görülecek yerleri arasında sayıyor. Aynı listede Celal Bayar Mesire Alanı da yer alıyor.

Camiler, türbeler ve öteki duraklar

Küre Ansiklopedisi ilin başlıca yapıları arasında Hasandede Camii ve Türbesi, Haydar Sultan Camii ve Türbesi, Koçubaba Camii ve Türbesi, Ballı Camii ve Türbesi ile Şeyh Şamil Camii ve Türbesi'ni sayıyor. GoTürkiye'nin Kırıkkale listesinde bunlara ek olarak şu duraklar var:

• Taş Mektep
• Rum Kilisesi (Küre'de Karıştıran Kilisesi ve Mesire Alanı olarak geçiyor)
• Sulu Mağara
• Elmalı mozaikleri
• Ceritkale kaya mezarları
• Rahmi Pehlivanlı Sanat Merkezi

Keskin çevresindeki kazılar, bölgedeki yerleşimin Hitit dönemine uzandığını gösteriyor. İlde Neolitik, Kalkolitik ve Frig dönemlerine ait kalıntılar da bulunuyor (Küre).

İlçeler ve köyler

En kalabalık ilçe 192.821 kişiyle Merkez. Yahşihan 39.137 kişiyle ikinci sırada. Üçüncü sıradaki Keskin'in 55 köyü var (Vikipedi EN). En az nüfuslu ilçe 2.587 kişiyle Çelebi. Orta Anadolu Rafinerisi 1987'de açıldı ve Bahşılı sınırları içinde (TDV İslam Ansiklopedisi).

İlde başlıca tarım ürünleri buğday, arpa, şekerpancarı, ayçiçeği ve mercimek. Bağcılık da yaygın. Yaylalar 1.200–1.600 m arasında. Hodar, Bedesten, Kamışlı, Koçu ve Gümüşpınar bunlardan bazıları (Küre).

Yöresel lezzetler

• Kırıkkale Keskin tava: Fırında, tercihen odun ateşinde pişirilen kuzu pirzolası. Domates, sarımsak ve sivri biberle hazırlanıyor. TÜRKPATENT'te 311 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak kayıtlı. Tescil tarihi 25 Aralık 2017 (TÜRKPATENT, Küre).
• Kırıkkale Kılıçlar soğanı: Yahşihan'ın Kılıçlar köyünde yetişiyor. Basık, kahverengi-kırmızı kabuklu bir kuru soğan. 6 Temmuz 2018'de 365 numarayla menşe adı olarak tescil edildi (Küre).
• Sulakyurt tava ve Sulakyurt ballısı: Şeker yerine bal, ince yufka ve ceviz ile yapılan tatlı (Yeni Ankara).
• Delice beyazı üzümü: Şıra ve pekmezde kullanılıyor. Keskin sirkesi ve Delice tuzu da ilin tanınan ürünleri arasında (Yeni Ankara).
• Besmeç, gavurga ve Karaahmetli patlıcan turşusu yöresel sofrada sık görülüyor (Yeni Ankara).

Yönetim

Kırıkkale Valisi: Hüseyin Engin Sarıibrahim. 7 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararla atandı ve 19 Ocak 2026'da göreve başladı (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kırıkkale İl Müdürlüğü). İl, 1989'da 3578 sayılı kanunla kuruldu.

Gitmeden bilmen gerekenler

• Kırıkkale, Ankara'nın yaklaşık 77 km doğusunda. Otoyol ve demiryoluyla Ankara'dan günübirlik gelinebiliyor.
• Kışlar sert. MGM kayıtlarında −22,4 °C var. Ocak ve şubatta kırsal gezilerde yol durumunu önceden kontrol et.
• Büklükale'de kazılar yalnızca mayıs ve haziranda yapılıyor. Alanı ziyaret etmeden önce erişimi yerel kaynaklardan sor.
• Kapulukaya Baraj Gölü'ndeki tekne turları ve köprü çevresindeki mesire alanı için güncel bilgiyi gitmeden yerel kaynaklardan al.

Komşu illerde neler var?

• Ankara: Kırıkkale 1989'a kadar Ankara'ya bağlıydı. Şehir merkezi Ankara'nın yaklaşık 77 km doğusunda.
• Kırşehir: Büklükale kazısını yürüten ekip Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi'nden.
• Yozgat, Çorum ve Çankırı: İlin öteki komşuları. Kırıkkale–Samsun otoyolu ve Ankara–Kayseri demiryolu bu yönlere bağlantı sağlıyor.