Niksar

Malazgirt'ten sonra kent Danişmendlilerin merkezi oldu. 1100 yılında Antakya Haçlı Prensi Bohemund esir alınarak Niksar Kalesi'ne kapatıldı. Kent 1175'te Selçuklu topraklarına katıldı. 14. yüzyılda Eretna Devleti'nin, ardından Tâceddinoğulları Beyliği'nin yönetimine girdi. 1398'de Osmanlı hâkimiyetine geçti. 1840'ta Tokat sancağına bağlı ilçe oldu.

Coğrafya

İlçe, kuzeyde Canik Dağları ile güneyde Dönek Dağı arasındaki Niksar Ovası'nda kuruludur. Ovayı Kelkit Çayı ve kolları sular. Arazinin yaklaşık yüzde 53'ü orman, yüzde 32'si tarım alanıdır.

İklim, Karadeniz iklimi ile İç Anadolu'nun karasal iklimi arasında geçiş özelliği taşır. Kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kısmen kuraktır. Meyve ve sebze üretimi nedeniyle ilçe "Kuzey Anadolu'nun Çukurova'sı" olarak da anılır.

Niksar'da neler görülür?

• Niksar Kalesi: Helenistik dönemde akropol olarak kuruldu. Roma döneminde üç kat surla çevrildi. 1100–1103 yıllarında Haçlı Prensi Bohemund burada tutuldu.
• Ulu Camii: 1145 tarihlidir. Danişmendli döneminin yapılarındandır ve Melik Gazi Camii olarak da bilinir.
• Yağıbasan Medresesi: 12. yüzyılda Melik Nizameddin Yağıbasan döneminde yaptırıldı. Anadolu'nun en erken medreselerinden biri sayılır.
• Kırkkızlar Kümbeti: 12. ya da 13. yüzyıla tarihlenen kümbet biçimli bir anıt mezardır.
• Melik Ahmed Danişmend Gazi Türbesi: Kentin hemen dışındaki geniş bir mezarlıkta yer alır.
• Çöreğibüyük Camii: 13. yüzyıl İlhanlı dönemine tarihlenir.
• Arasta Çarşısı: Selçuklu dönemi çarşı örneği olarak anılır.
• Ayvaz Suyu: İlçe merkezinin yaklaşık 2 km güneyindeki kaynak suyudur. Çevresinde park ve dinlenme alanı vardır.
• Çamiçi Yaylası: Yaklaşık 1.350 metre yükseklikteki yayla, yaz aylarında dinlenme için tercih edilir.

Köy ve mahalleler

OKA'nın 2018 raporuna göre ilçede 6 belediye ve 87 köy bulunur. Gürçeşme ilçedeki beldelerden biridir. Kırsal kesimde tarım ve meyvecilik öne çıkar.

Yöresel ürünler

• Ceviz: İlçenin en bilinen ürünlerindendir.
• Salçalık domates: Niksar Ovası'nda yaygın olarak yetiştirilir.
• Salamuralık asma yaprağı: Dolma ve sarma için kullanılır, bölgede tanınır.
• Niksar turşusu ve sebze konserveleri de yöresel ürünler arasında sayılır.

Yönetim

Niksar, Tokat'a bağlı bir ilçedir ve 1861'de kaymakamlık olmuştur. TÜİK 2025 adrese dayalı verilerine göre ilçe nüfusu 63.594'tür.