Merkez

Emir Danişmend 1074'te kenti aldı. Tokat daha sonra Anadolu Selçuklu ve İlhanlı yönetimlerinde kaldı. Yıldırım Bayezid 1398'de kenti Osmanlı topraklarına kattı. 1413'te Rum eyaletinin merkezi oldu. Belediye 1870'te kuruldu. Tokat, 31 Mayıs 1920'de müstakil vilayet oldu. Gaziosmanpaşa Üniversitesi 1992'de kuruldu.

Coğrafya

Tarihî kalenin bulunduğu Hisar Tepesi yaklaşık 750 metre yüksekliktedir. Kentin alçak kesimleri 600 metrenin altına iner. İklim, Karadeniz ile İç Anadolu iklimleri arasında geçiş özelliği taşır. Yıllık ortalama yağış 1960–2012 döneminde 436,6 mm, ortalama sıcaklık 12,4 °C'dir. En yağışlı aylar kasım ve aralık, en kurak ay ağustostur.

Tokat Merkez'de neler görülür?

• Tokat Kalesi: Hisar Tepesi'ndedir. 28 burçlu kale, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde onarıldı.
• Gök Medrese: Muînüddin Süleyman Pervane'nin yaptırdığı tıp medresesi ve darüşşifadır. Yaygın kanaate göre 1275 tarihlidir. 1926'da müze oldu.
• Hıdırlık Köprüsü: 1250 tarihlidir. Beş gözlü köprü yaklaşık 151 metre uzunluğundadır.
• Hatuniye (Meydan) Camii: 1485'te II. Bayezid tarafından yaptırıldı.
• Ali Paşa Camii: 1572–73 tarihli bir Osmanlı külliyesinin parçasıdır.
• Garipler Camii: 12. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlenir. Kalenin kuzeydoğu eteğindedir.
• Arastalı Bedesten: 16. yüzyıla tarihlenen dokuz kubbeli yapı, bugün Tokat Müzesi olarak kullanılır.
• Taşhan: 17. yüzyıldan kalma bir Osmanlı kervansarayıdır. Anadolu'nun en büyük kent hanlarından biri sayılır.
• Latifoğlu Konağı: 18. yüzyıl sonuna ait Osmanlı konağı, bugün küçük bir müzedir.
• Komana Ören Yeri: Gümenek köyü yakınında, Yeşilırmak'ın batı kıyısındadır. Yer 2009'da radarla tespit edildi ve ODTÜ kazılar yürüttü.

Köy ve mahalleler

OKA'nın 2018 raporuna göre ilçede 5 belde ve 108 köy bulunur. Belediye sayısı da 5'tir.

Yöresel ürünler

• Tokat kebabı: Kuzu eti, patlıcan, patates, yeşil biber ve domatesle sarımsaklı olarak fırında pişirilir.
• Tokat yazması: Oyma ahşap kalıplar ve doğal boyalarla elde basılan kumaşlardır.
• Bakır işçiliği: 18. yüzyılda Tokat, ülkedeki en büyük bakır işleme merkezi oldu. 1808'de kentte yaklaşık 300 bakır imalathanesi vardı.

Yönetim

Tokat Merkez, il valiliğinin ve Tokat Belediyesi'nin bulunduğu ilçedir. TÜİK 2025 adrese dayalı verilerine göre ilçe nüfusu 201.969'dur.