Sulusaray

Kent, İmparator Traianus döneminde (98–117) Kapadokya eyaletine bağlandı. Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir yol kavşağıydı. Kendi adına sikke basma hakkı vardı. Sonraki dönemde önemini yitirdi ve köy olarak sürdü. 1921'de kısa süre Artova ilçesinin merkezi oldu. 1987'de bucak, 20 Mayıs 1990'da ilçe oldu. "Sulusaray" adı, kalıntılar arasından çıkan kükürtlü sıcak sulardan gelir.

Coğrafya

Arazi engebelidir, ortada verimli bir ova bulunur. Başlıca yükselti, yaklaşık 2.000 metreye ulaşan Deveci Dağları'dır. Çamlıbel'den doğan Çekerek Çayı Sulusaray ovasını boydan boya geçer. Yüksek kesimler ormanlıktır.

İklim İç Anadolu karakterlidir, Karadeniz etkisi de görülür. Yıllık yağış 400–450 mm civarındadır. Kışlar sert, yazlar sıcak ve kuraktır. Ekonomi tahıl tarımı ve hayvancılığa dayanır. TÜİK'in 2025 adrese dayalı sonuçlarına göre ilçe nüfusu 6.536'dır.

Sulusaray'da neler görülür?

• Sebastopolis Antik Kenti: Kentin büyük bölümü bugünkü ilçe merkezinin altındadır. Tokat Müze Müdürlüğü 1986'da sondaj, 1987–1991 arasında kurtarma kazısı yaptı. Çalışmalar 2013'te yeniden başladı. 2025 sezonu kazıları Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden bir ekiple eylülde tamamlandı. Kalıntılar arasında harçsız örülmüş sur, mermer döşemeli dairesel bir tapınak ve hamam bulunur.
• Termal su: Antik hamam, yaklaşık 3 km güneybatıdaki bir sıcak su kaynağından beslenirdi. Bugün 264 metre derinlikten çıkan yaklaşık 53°C'lik su için 100 yataklı bir fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi yapıldı. Merkezin 2024'te açılışa hazırlandığı duyuruldu.
• Çekerek Çayı ve ova: Çay kıyısındaki sulu tarım alanları ilçenin peyzajını belirler.

Köy ve mahalleler

İlçede tek belediye, 3 mahalle ve 14 köy bulunur. Köylerden bazıları Alanyurt, Balıkhisar, Ballıkaya, Bayazıt, Çime, Ilıcak, Selimiye ve Uylubağı'dır. Ilıca köyündeki eski kaplıca, köyün boşalmasıyla kapandı.

Yöresel ürünler

• Tahıl: 2016'da yaklaşık 9 bin ton buğday ve 4 bin ton arpa üretildi.
• Meyve: Elma, vişne, erik ve armut yetiştirilir.
• Hayvancılık: İlçede yaklaşık 15 bin büyükbaş ve 7 bin küçükbaş hayvan bulunur.

Yönetim

Sulusaray, Tokat'ın 12 ilçesinden biridir. İlçede bir kaymakamlık ve bir belediye bulunur. Telefon alan kodu 0356'dır.