Vezirköprü

Pontus Krallığı'nın yenilgisinden sonra Pompeius burada Neapolis adlı bir kent kurdu. Kentin adı sonra Neoklaudiopolis oldu. Geç Antik Çağ'da Andrapa adıyla bir piskoposluk merkeziydi.

Osmanlı döneminde yerleşim "Köprü" adıyla anıldı. Amasya'daki şehzadelerin yaz dinlenme yeri oldu. Köprülü Mehmet Paşa'nın 1656'da sadrazam olmasından sonra adı Vezirköprüsü olarak geçti. İlçe 1925'e kadar Amasya'ya bağlıydı. Bu tarihte Samsun'a bağlandı.

Coğrafya

Vezirköprü, yüksek dağ ve tepelerle çevrili, çanak biçimli bir ovada kuruludur. Çevresinde Kunduz Dağları, Kale Tepesi, Tavşan Dağları ve Keltepe yer alır. Kızılırmak, ilçe merkezinin yaklaşık 15 km kuzeyinden geçer. Irmak üzerindeki Altınkaya Baraj Gölü ilçe sınırlarındadır.

İklim, kıyının nemli ılıman iklimi ile iç kesimin karasal iklimi arasında geçiş özelliği taşır. Kışlar kıyıya göre daha soğuk, yazlar daha sıcaktır.

Ekonominin temeli tarım ve hayvancılıktır. Arpa, buğday, ayçiçeği ve çavdar en çok üretilen ürünlerdir. İlçe, büyükbaş hayvan sayısında Samsun'da Bafra'nın ardından ikinci sıradadır.

Vezirköprü'de neler görülür?

• Şahinkaya Kanyonu: Altınkaya Barajı'nın en derin kesimidir. İlçe merkezine yaklaşık 13 km uzaklıktadır. Dik kayalıklar arasında tekne ile gezilebilir.
• Kunduz Ormanları: İlçenin batısındadır. İçinde Milli Parklar Genel Müdürlüğü'ne ait bir geyik üretme çiftliği bulunur. 2016'da açılan Kunduz Kamp Eğitim Merkezi de bu alandadır.
• Oymaağaç Höyüğü: Hitit kenti Nerik olarak tanımlanan höyükte kazılar sürmektedir.
• Vezirköprü Bedesteni: 17. yüzyıla tarihlenen, çok kubbeli bir yapıdır. Çevresindeki arasta ile birlikte çarşı dokusunun parçasıdır.
• Fazıl Ahmed Paşa Medresesi (Taş Medrese): İlçenin tek medresesidir. Fazıl Ahmed Paşa'nın yaptırdığı külliyenin parçası olarak tanıtılır. Fazıl Ahmed Paşa Kütüphanesi de ilçededir.
• Kale (Taşkale) Camii ve Hamamı, Taceddin İbrahim Paşa (Kurşunlu) Camii, Taş Han ve Üzüm Hanı: İlçe merkezinin başlıca tarihi yapılarıdır.
• Tarihi evler: Belediyenin sokak sağlıklaştırma projesiyle 4 sokakta 126 evin dış cephesi yenilendi.

Köy ve mahalleler

İlçede 161 mahalle bulunur. Kırsal kesimde yaşayanlar nüfusun büyük kısmını oluşturur. Hayvancılıkla geçinen aileler genellikle mayısta yaylaya çıkar, eylülde döner. Kunduz Yaylası batıda, Kabalı Yaylası kuzeyde, Tavşan Dağı Yaylası güneybatıdadır.

Yöresel ürünler

• Oymaağaç kebabı: Oymaağaç köyünde mayıs–kasım arasında, ağırlıkla keçi etiyle yapılır. Özel bacalı bir odada 3–4 saat pişirilir.
• Katık böreği: Bulgur ve dereotuyla hazırlanır.
• El sanatları: Heybe, semaver ve ip yapımı geleneksel zanaatlar arasındadır.

Yönetim

Vezirköprü, Samsun Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde bir ilçe belediyesidir. İlçede tek belediye bulunur. Posta kodu 55900, telefon alan kodu 0362'dir.