Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa

Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa kimdir?

Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa, XVII. yüzyılın en uzun süre görev yapan Osmanlı sadrazamlarından biridir. Bugün Samsun'a bağlı olan Vezirköprü'de (eski adıyla Köprü) doğmuş, ilmiye sınıfından gelip devletin en yüksek idari makamına yükselmiştir. Babası Köprülü Mehmed Paşa'nın başlattığı "Köprülüler devri"nin ikinci halkası sayılır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre hicrî 1045 (1635-36) yılında, o dönem Amasya'ya bağlı Köprü kasabasında dünyaya geldi. Babası sadrazam Köprülü Mehmed Paşa, annesi ise yörenin ileri gelenlerinden Yûsuf Ağa'nın kızı Ayşe Hanım'dır. Kardeşi Fâzıl Mustafa Paşa da ileride sadrazam olmuştur.

Eğitimi

Yedi yaşlarında İstanbul'a götürüldü ve devrin tanınmış âlimlerinden, aralarında Karaçelebizâde Abdülaziz Efendi'nin de bulunduğu hocalardan ders aldı. Genç yaşta müderris oldu; Ahmed Paşa, Kasım Paşa, Sahn-ı Semân ve Sultan Selim medreselerinde ders verdi.

Kariyeri

İlmiye yolunu bırakıp idareye geçti. 1659'da Erzurum beylerbeyiliğine getirildi, ardından Şam ve Halep'te valilik yaptı, sonra İstanbul'a kaymakam olarak döndü. Babasının ölümüyle 1661'de sadrazamlığa atandı.

Sadrazamlığı yaklaşık on beş yıl sürdü ve daha çok dış siyasetle öne çıktı. 1663 Uyvar seferi, 1664'teki Saint Gotthard (Raab) muharebesi, 1666-1669 arasında Girit'te Kandiye kuşatmasının tamamlanması ve 1672 Lehistan seferinde Kamaniçe'nin alınması onun döneminin başlıca olaylarıdır.

Samsun için önemi

Köprülü ailesinin nisbesi doğrudan Vezirköprü ile bağlantılıdır; ilçenin bugünkü adı da ailenin yetiştirdiği vezirlere atıfla anılır. Fâzıl Ahmed Paşa, Samsun topraklarında doğduğu kaynaklarca açıkça belirtilen en önemli Osmanlı devlet adamlarındandır.

Son yılları

Kaynaklarda bilgili, hoşgörülü ve âlimleri, sanatkârları koruyan bir devlet adamı olarak tanıtılır. 3 Kasım 1676'da Çorlu yakınlarında öldü; İstanbul Çemberlitaş'taki babasının türbesine gömüldü.