Tokat Çöreği

Tokat Çöreği nedir?

Tokat çöreği; buğday unu, nohut mayası ve sudan yapılan hamurun gürgen ya da pelit odunu yakılan fırında pişirilmesiyle elde edilen bir çörektir. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Tokat Çöreği adıyla mahreç işareti olarak kayıtlıdır. Tescil belgesi sade, cevizli, üzümlü-cevizli, şekerli-cevizli ve ballı-cevizli çeşitlerini sayar; cevizli olana "Tokat Cevizli Çöreği" de denir. Belgeye göre hafifliği nedeniyle ramazan sofralarında sıkça yer alır.

Malzemeler

Belgedeki 40–45 çöreklik tarifte 3 kilogram özel amaçlı buğday unu, 1 litre su ve 250 mililitre nohut mayası süzüntüsü kullanılır. Cevizli çeşitlere 600 gram Niksar cevizi, üzümlüye 600 gram çekirdeksiz üzüm, ballı ya da şekerliye 600 gram bal veya şeker ve 600 mililitre yağ eklenir; sade çörekte yağ kullanılmaz.

Nasıl yapılır?

Maya için iri kırılmış nohut biraz tuzla cam kaba konur, üzerine kaynamış su dökülür ve 37–40 °C'de 16–18 saat bekletilip süzülür. Un, su ve bu maya 25–30 °C'de en fazla yarım saat yoğrulur; hamur ahşap teknede 3–4 saat dinlenerek hacmini yüzde 30–40 artırır. Ardından iç malzemeleri katılan hamur bölünüp yuvarlanır, 40x60 santimetrelik tavalarda ay, yıldız, kalp ya da çiçek desenleriyle süslenir ve yumurtalanır. Çörekler önce fırının ateşten uzak köşesinde 2–3 dakika ön pişirilir, dinlendirilip yeniden yumurtalanır ve ağırlığına göre 7–17 dakikada iki yüzü kızartılarak pişirilir.

Ayırt edici özellikler

Belgeye göre çöreğin iç dokusu süngerimsi, gözenekleri düzenlidir ve kabuk rengi eşit dağılır; nohut mayası çöreğe daha zengin bir tat ve aroma verir. Hamurun nohut mayasıyla hazırlanması ve desenleme ustalık gerektirdiği için ürünün Tokat'la bağı bu emeğe dayandırılır. Çörek fırından sıcak çıkarılarak sunulur; oda sıcaklığında raf ömrü üç gündür.

Coğrafi işaret

Tokat Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinin 4 Mayıs 2021 tarihli başvurusuyla (C2021/000211) 17 Eylül 2021'de 895 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınırı Tokat ilidir. Denetimi; Birlik, Tokat İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden birer uzmanın yer aldığı kurul yılda bir kez, şikâyet hâlinde ise her zaman yapar.

Aynı ilden: Tokat Ekmeği, Tokat Yağlısı, Tokat Kebabı, Tokat Bez Sucuk