Urfa Peyniri
Şanlıurfa
Lezzet
Şanlıurfa Biberi
Şanlıurfa
Urfa mutfağının temel taşı isotun hammaddesi olan, 2002'den beri menşe adıyla korunan Şanlıurfa kırmızı biberi.
- Yöre Şanlıurfa
- Tür Baharat / tarım ürünü
- Coğrafi işaret Var
- Tescil yılı 2002
- Ana malzeme Şanlıurfa kırmızı biberi, isot yapımında isteğe göre zeytinyağı ve tuz
- Servis Pul ya da toz isot olarak yemeklere katılır; ekmeğe sürülür ya …
Şanlıurfa Biberi Hakkında
Şanlıurfa Biberi nedir
Şanlıurfa Biberi, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin 2000 yılındaki başvurusuyla 26 Şubat 2002'de 33 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Bu kayıt, Şanlıurfa'nın en eski tarihli coğrafi işaretlerinden biri (Türk Patent, 2002).
Biber, Urfa'da çoğunlukla "isot" olarak kurutulup işleniyor. Geleneksel yöntemde biberin sapı ve çekirdeği ayıklanıyor, elle iki üç parçaya bölünüyor ve güneşte kurutuluyor. Ardından torbalarda "terletilerek" koyu kırmızı ya da mor renge getiriliyor, yeniden kurutulup öğütülüyor. İsteğe göre zeytinyağı ve tuzla karıştırılıyor. Bu iş 8-10 gün sürüyor. Bugün Urfa'da satılan isotun neredeyse tamamı fabrikada, çok daha hızlı üretiliyor (Milliyet, 2018).
Biber ilkbaharda dikiliyor ve hasat ağustosta başlıyor. Biberler yıkanıp saplarından ayıklanıyor, makineden geçiriliyor, naylonlar üzerinde kurutuluyor. Sonra şeffaf torbalarda güneşte bekletilerek rengi alıcının istediği tona koyulaştırılıyor (Yeni Akit, 2022).
Kaynaklar
- isot
- Urfa biberi
- Şanlıurfa biberi
- kırmızı biber
- menşe adı
- coğrafi işaret
- Şanlıurfa mutfağı
Lezzetin Hikâyesi
Aylin Öney Tan'ın aktardığına göre isot tatlımsı tadı ve yüksek şeker (briks) oranıyla öne çıkan bir biber. Kökeni Amerika olsa da Urfa'ya mal olmuş. Ekmeğe sürülerek ya da yumurtayla yeniyor (Milliyet, 2024).
Cüneyt Sadıç'ın yazısına göre Urfalılar isotu günde üç öğüne kadar tüketiyor. Yörede isot yüzyıllardır zeytinyağıyla karıştırılıp yaraya sürülmüş, kışın bitki çaylarına katılmış. Bir isot festivalinde böreğinden çorbasına, cacığından pişmaniyesine 36 isotlu yemek sergilenmiş (Milliyet, 2018).
Tezgâhın öbür yüzü de var. 2022'de Şanlıurfa İsot Üreticileri Kooperatifi yöneticisi Murat Mermer, biber ekim alanının yüzde 70 kadar azaldığını tahmin ettiklerini söyledi. Aynı haberde işçiler 40 derecenin üzerindeki sıcakta günde 15 saate varan mesaiyle çalıştıklarını anlatıyor (Yeni Akit, 2022).
Nasıl Üretilir?
- Adım 1 Biber fideleri ilkbaharda dikilir, bakımı ve sulaması yapılır.
- Adım 2 Hasat ağustosta başlar. Biberler yıkanır, sap ve yabancı maddelerden ayıklanır.
- Adım 3 Geleneksel yöntemde biberin çekirdeği çıkarılır ve elle 2-3 parçaya bölünür.
- Adım 4 Parçalar güneşte kurutulur.
- Adım 5 Kurutulan biber torbalarda terletilerek koyu kırmızı ya da mor renge getirilir.
- Adım 6 Biber yeniden kurutulur ve öğütülür.
- Adım 7 İsteğe göre zeytinyağı ve tuzla karıştırılır. Geleneksel üretim 8-10 gün sürer.
Nerede Keşfedilir?
Bu lezzetin nerede bulunabildiği henüz derlenmedi.
Evde Böyle Yapıyoruz
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Bilmediklerimiz
Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.
Kaynaklar
- Türk Patent ve Marka Kurumu — Şanlıurfa Biberi Resmî Yayın
Katkıda Bulun
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAynı Yöreden Diğer Lezzetler
Tüm lezzetleri gör-
-
Birecik Patlıcanı
Şanlıurfa
-
Halfeti Karagül
Şanlıurfa
-
Urfa (Şanlıurfa) Lahmacunu
Şanlıurfa
-
Urfa (Şanlıurfa) Patlıcanlı Kebabı
Şanlıurfa
Fotoğraf Galerisi
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.