Ardahan Çiçek Balı
Ardahan
Lezzet
Hanak Tel Peyniri
Hanak · Ardahan
Hanak Tel Peyniri; Ardahan'ın Hanak ilçesinde haziran-eylül arası mera sütünden, peynir altı suyunda elle çevrilerek 0,6-3,8 mm kalınlığında tellere ayrılan, 2024'te menşe adıyla tescillenmiş tel peynirdir.
- Yöre Hanak
- Tür Peynir
- Coğrafi işaret Menşe adı
- Tescil yılı 2024
- Ana malzeme Haziran-eylül dönemi Anadolu Esmeri inek sütü, beyaz peynir mayası…
- Servis Salamurasıyla; taze tüketilecekse en az beş gün bekletilir
Hanak Tel Peyniri Hakkında
Hanak Tel Peyniri nedir?
Tescil belgesine göre Hanak Tel Peyniri; Ardahan'ın Hanak ilçesinde yetiştirilen "Anadolu Esmeri" cinsi ineklerden haziran-eylül arasında elde edilen sütlerin mayalanması, peynir hamurunun işlenmesi ve salamurayla elde edilen, her bir teli 0,6-3,8 mm kalınlığında, parlak ve açık sarı renkte bir tel peynirdir.
Sayılarla
- Tel uzunluğu: 4,84-5,96 metre; teller birbirine yapışmaz
- Verim: 13 litre sütten 1 kg peynir
- Raf ömrü: salamurada 2 yıl
- Tuz oranı: yüzde 8,46-16,26
Neden yalnız yazın üretilir?
Belge bunu açıkça yazar: ineklerin yaylalarda taze ot yediği haziran-eylül dönemi dışında, ekim-mayıs arasında aynı ineklerden elde edilen sütle yapılan peynir ince ve tel tel olmaz. Yaz sütünde kuru madde, protein ve doymamış yağ asitleri oranı yüksektir.
Sıcaklık neden bu kadar önemli?
Peynir hamuru, yörede "şırat" denen peynir altı suyunda işlenir ve suyun sıcaklığı 45-55 °C aralığında tutulur. Belgeye göre bu aralıkta peynirin esnekliği ve sünme özelliği artar; 55 °C'yi geçerse peynir erir ve teller birbirine yapışır. O zaman işlem durdurulup hamur baştan yoğrulur. Yoğurma bitince hamur soğuk suya daldırılır; peynir böylece tel tel ayrılır.
Tuz da tescilli
Salamurada kaya tuzu kullanılması zorunludur. Belge, başka çeşit tuz kullanıldığında peynirin özelliğini kaybedip kısa sürede yumuşayarak eridiğini belirtir.
Coğrafi işaret
Ardahan Ticaret ve Sanayi Odası'nın 8 Nisan 2020 tarihli başvurusuyla, 25 Mart 2024'te 1563 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Coğrafi sınır Ardahan ili Hanak ilçesidir; menşe adı olduğu için üretimin tamamı burada yapılmalıdır.
- Coğrafi işaretli
- Menşe adı
- Peynir
- Ardahan
- Hanak
Lezzetin Hikâyesi
Tescil belgesi peyniri, coğrafi sınırda uzun bir geçmişi olan ve Hanak ilçesinin hem kültüründe hem ekonomisinde önemli yer tutan bir ürün olarak tanımlar; üretim metodunun ustalık becerisi gerektirdiğini vurgular.
Belgede peynirin karakterini belirleyen mera florası tek tek sayılır: kekik, korunga, üçgül, kuzukulağı, gelincik, aslandişi ve otuzu aşkın bitki. Peynirin tadı, 1800-2700 metre arasındaki bu otlakların doğrudan sonucudur.
Nasıl Üretilir?
- Sütü ekşit Süzülen süt oda sıcaklığında yaklaşık 24 saat bekletilir.
- Taze sütle birleştir Ekşiyen süt ocağa alınır, üzerine 1:1 oranında yeni sağılmış süt eklenir.
- Mayala Sıcaklık 35 °C'ye ulaşınca yüzde 0,05 oranında beyaz peynir mayası eklenir; karıştırılarak ısıtmaya devam edilir ve hamur hâline gelene kadar pişirilir.
- Yoğur Hamur ayrı bir kaba alınıp içe katlayarak yaklaşık yarım saat yoğrulur; kaynayan peynir altı suyuna bırakılıp tahta kaşıkla 10 dakika daha işlenir. Parlak sarı renk alınca hazırdır.
- Bezelere ayır Hamur ortalama 2 kg'lık eşit bezelere kesilir; üzerine 30 °C peynir altı suyu dökülür.
- Halka yap ve inceltler Her beze 45-55 °C şıratın içinde elle çevrilerek ortası boş büyük bir halkaya dönüştürülür; halka büyüdükçe incelir, katlanıp çevirme sürdürülür. Bu işlem yaklaşık 30 dakika sürer ve tel kalınlığı 0,6-3,8 mm'ye iner.
- Soğuk suya al Yoğurma bitince hamur soğuk suya daldırılır; teller birbirinden ayrılır.
- Salamurala Bir litre suya 20-25 g kaya tuzu eklenip kaynatılır, 10-12 °C'de güneş görmeyen yerde 10 gün bekletilir; yüzeyinde kabarcık oluşunca hazırdır. Peynir 10-15 °C salamurada muhafaza edilir.
- Ambalajla Gıda ile temasa uygun kaplara peynir ve üzerini kaplayacak salamura konup hava almayacak şekilde kapatılır; 15 °C altında ve güneş görmeden saklanır.
Nerede Keşfedilir?
Bu lezzetin nerede bulunabildiği henüz derlenmedi.
Hanak Tel Peyniri Hakkında Sık Sorulanlar
Hanak tel peyniri neden yalnız yazın üretilir?
Tescil belgesine göre ineklerin merada taze ot yediği haziran-eylül dönemi dışındaki sütlerle yapılan peynir ince ve tel tel olmuyor.
Hanak tel peynirinin telleri ne kadar uzar?
Belgedeki ölçümlere göre 4,84-5,96 metre; teller birbirine yapışmaz.
Hanak tel peynirinde neden kaya tuzu kullanılır?
Belgeye göre başka tuz kullanıldığında peynir özelliğini kaybediyor, kısa sürede yumuşayıp eriyor.
1 kg Hanak tel peyniri için ne kadar süt gerekir?
13 litre.
Hanak Tel Peyniri ne zaman tescillendi?
25 Mart 2024'te, Ardahan Ticaret ve Sanayi Odası adına 1563 numarayla menşe adı olarak tescillendi.
Evde Böyle Yapıyoruz
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Bilmediklerimiz
Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.
Kaynaklar
Katkıda Bulun
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAynı Yöreden Diğer Lezzetler
Tüm lezzetleri gör-
-
Ardahan Kavılca Buğdayı
Ardahan
-
Ardahan Kaz Eti
Ardahan
-
Ardahan Hingeli (Hangel)
Ardahan
-
Göle Kaşarı
Ardahan
Fotoğraf Galerisi
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.