Bingöl Balı

Bingöl Balı nedir?

Tescil belgesine göre Bingöl Balı, Bingöl il sınırları içinde üretilen, açık kehribardan koyu kehribara kadar değişen renkte, çok çiçekli (polifloral) bir çiçek balıdır. Petek bal, kesme petek (karakovan) balı ve süzme bal olarak piyasaya sunulur. Üretimde Anadolu arısı (*Apis mellifera anatoliaca*), Kafkas arısı (*A. m. caucasica*), *A. m. meda* ve bunların melezleri kullanılır (TÜRKPATENT).

Onu farklı kılan ne?

Tescil metni farkı bölgenin bitki örtüsüne ve yüksekliğine bağlar. İlde yaklaşık 1.700 bitki taksonu bulunur; bunların 300 kadarı endemik, 200'den fazlası arı bitkisi olarak kayıtlıdır. Ormanlarda iki meşe türü, bozkır alanlarında ise yoğun geven (*Astragalus*) hâkimdir. Yaylaların ortalama yüksekliği 1.500–2.000 m; 1.900–2.500 m'deki yüksek yaylalarda çiçeklenme haziran–ağustos arasında sürer. AB tescil başvurusu da volkanik platoların serin yazları ve uzun çiçeklenme dönemini, ağır sanayinin olmamasını bölgeyle bağ olarak gösterir.

Balda Asteraceae, Fabaceae ve Hypericaceae familyalarına ait polenler bulunmalı; ayrıca kantaron (*Hypericum*), *Xeranthemum*, peygamber çiçeği (*Centaurea*), üçgül (*Trifolium*) veya geven (*Astragalus*) cinslerinden en az biri yer almalıdır. Tescil belgesindeki polen tablosunda 117 takson listelenir.

Sayılarla

Tescil belgesindeki sınır değerlerden bazıları:

• Nem: en fazla %18
• Fruktoz + glukoz: en az 65 g/100 g; fruktoz/glukoz oranı 1,00–1,30
• Sakaroz: en fazla 3 g/100 g
• Diastaz sayısı: en az 15
• HMF: en fazla 20 mg/kg
• Prolin: en az 450 mg/kg
• Elektrik iletkenliği: en fazla 0,8 mS/cm

Bingöl Valisi Ahmet Hamdi Usta'nın 2025'te aktardığı 2024 TÜİK verilerine göre ilde 179 bin kovan, 1.179 arıcılık işletmesi ve yaklaşık 1.445 ton bal üretimi vardır (Habertürk).

Coğrafi işaret

Bingöl Üniversitesi Rektörlüğü'nün 16 Aralık 2020 tarihli başvurusuyla (C2020/439), 7 Ekim 2022'de 1237 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; coğrafi sınır Bingöl ilidir. Avrupa Birliği'nde ise TÜRKPATENT'in başvurusuyla (dosya PDO-TR-02886) 3 Temmuz 2024 tarihli (AB) 2024/1891 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile Korumalı Menşe Adı (PDO) olarak kayda alındı; tüzük 10 Temmuz 2024'te AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı.

Sık sorulanlar

Bingöl Balı coğrafi işaretli mi?

Evet. Türkiye'de 1237 numarayla menşe adı olarak, Avrupa Birliği'nde de Korumalı Menşe Adı (PDO) olarak tescillidir.

Bingöl Balı hangi şekillerde satılır?

Petek, kesme petek ve süzme bal olarak. Tescile göre süzme bal en fazla 1 kg'lık cam kavanozlarda, petek ve kesme petek bal gıdaya uygun ambalajlarda satılır.