Amasya Toyga Çorbası

Amasya Toyga Çorbası nedir?

Amasya toyga çorbası; süzme yoğurt, buğday yarması, nohut, un, yumurta sarısı, tereyağı ve naneyle yapılan bir yoğurt çorbasıdır. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Amasya Toyga Çorbası adıyla mahreç işareti olarak kayıtlıdır. Tescil belgesine göre Amasya yemek kültüründe önemli bir yeri vardır ve özellikle düğünlerde ve özel davetlerde ikram edilir. Belge, "toyga" adının kabuğu soyulmuş beyaz buğday anlamına geldiğini ve kökeninin Orta Asya'ya uzandığını belirtir.

Malzemeler

Belgedeki dört kişilik tarifte 55 gram buğday yarması (yörede dövme), 200 gram süzme yoğurt, 15 gram buğday unu, 1 yumurta sarısı, 140 gram haşlanmış nohut, 2 gram tuz ve 1200 mililitre su kullanılır; üzeri için 15 gram tereyağı ve 3 gram kuru nane gerekir. Süzme yoğurt keçi, inek ya da manda yoğurdundan elde edilir. Yarma, yörede "üveyik" denen sert buğdayın haşlanıp kurutulduktan sonra geleneksel yöntemle dövülüp kabuğundan ayrılmasıyla hazırlanır.

Nasıl yapılır?

Süzme yoğurt, un ve yumurta sarısı bir tencerede 200 mililitre suyla çırpılır, ardından bir litre su daha eklenip ocağa alınır. Yarma katılır ve çorba kaynayana kadar sürekli karıştırılır. Kaynadıktan sonra ara ara karıştırılarak yarmanın tabana yapışması ve topaklanması önlenir. 10–15 dakika sonra haşlanmış nohut eklenir ve çorba yarmalar yumuşayana kadar kısık ateşte pişirilir; kıvam koyulaşırsa her aşamada su eklenebilir. Son olarak ayrı bir tavada eritilen tereyağı, nane ve tuz çorbaya katılıp karıştırılır.

Ayırt edici özellikler

Belge çorbayı ayıran unsurları yöreden sağlanan yarma, ustalıkla tutturulan kıvam ve naneli tereyağıyla tamamlanan sunum olarak sayar. Kıvamın tutturulması ustalık istediği için çorbanın Amasya'yla ün bağı bulunduğu belirtilir; bütün üretim aşamalarının il sınırları içinde yapılması gerekir.

Coğrafi işaret

Amasya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinin 21 Aralık 2020 tarihli başvurusuyla (C2020/443) 1 Aralık 2021'de 960 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınırı Amasya ilidir. Denetimi; Birlik, Amasya Üniversitesi Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Amasya Turizm Derneğinden birer uzmanın yer aldığı üç kişilik kurul yılda bir kez, şikâyet hâlinde ise her zaman yapar.

Aynı ilden: Amasya Çatal Çorbası, Amasya Baklalı Dolması, Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi, Amasya Cevizli Ballı Baklavası