Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi

Amasya Kaypağı nedir?

Amasya kaypağı; buğday unu, yumurta ve tuzla yoğrulan hamurdan kesilen karelerin üçgen biçiminde kapatılıp suda haşlandığı bir hamur yemeğidir. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi adıyla mahreç işareti olarak kayıtlıdır. Tescil belgesine göre taze ve kurutmalık olmak üzere iki türü vardır: taze türün içine süzme yoğurt ve maydanozdan oluşan harç konur, kurutmalık türde iç harç kullanılmaz.

Malzemeler

Belgedeki 5–6 porsiyonluk tarifte 1 kilogram özel amaçlı buğday unu, 1 yumurta, 10 gram tuz, 160 gram süzme yoğurt, 1 demet maydanoz ve 2 litre su yer alır. Sos için 100 gram tereyağı, 50 gram domates ya da biber salçası ve 5–10 gram pul biber ve/veya nane kullanılır.

Nasıl yapılır?

Maydanoz ince doğranıp süzme yoğurtla karıştırılarak harç hazırlanır; salça, pul biber ve nane tereyağında kavrularak sos yapılır. Un, tuz, yumurta ve su yaklaşık 10 dakika yoğrulur, hamur dört parçaya bölünür. Her parça yaklaşık 20x20 santimetre açılıp 5x5 santimetrelik karelere kesilir; böylece 64 kadar kare elde edilir. Karelerin ortasına 2,5 gram harç konur, kareler ikizkenar üçgen biçiminde kapatılır ve üzerlerine un serpilerek bekletilir. Kaypaklar 1400 mililitre suda haşlanıp kevgirle tabağa alınır, üzerine sos dökülerek sıcak sunulur. Taze türde her parça 10–15 gramdır ve bir porsiyonda 10–12 adet bulunur.

Kurutmalık kaypak

Kurutmalık türde kesilen hamur kareleri güneşte ya da kurutma fırınlarında kurutulur, 500 gramlık veya 1 kilogramlık kâğıt ya da bez torbalarda serin ve kuru yerde saklanır. Pişirmek için kaynar suda haşlanır, süzülüp maydanozlu yoğurt sosu ve/veya tereyağlı salçalı sosla sunulur; bir porsiyonda 80–100 küçük üçgen bulunur. Belgeye göre kurutmalık ürün Amasya'daki satış noktalarında ve internet üzerinden satılabilir.

Coğrafi işaret

Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin 9 Ocak 2023 tarihli başvurusuyla (C2023/000006) 21 Kasım 2023'te 1498 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınırı Amasya ilidir. Denetimi; Birlik koordinasyonunda Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Birlik temsilcilerinden oluşan üç kişilik kurul yılda bir kez, şikâyet hâlinde ise her zaman yapar.

Aynı ilden: Amasya Toyga Çorbası, Amasya Çatal Çorbası, Amasya Baklalı Dolması, Amasya Cevizli Ballı Baklavası