Amasya Çiçek Bamyası

Amasya Çiçek Bamyası nedir?

Amasya çiçek bamyası, Yeşilırmak ve kollarının çevresindeki ovalarda yetiştirilen, çiçek açtıktan hemen sonra tam gelişmeden toplanan küçük meyveli bir bamyadır. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Amasya Çiçek Bamyası adıyla menşe adı olarak kayıtlıdır. Tescil belgesine göre adını meyvenin çiçek döneminde hasat edilmesinden alır; gövdesi kırmızı çizgili yeşil olduğu için yörede "kızıl bacak" diye de anılır.

Ayırt edici özellikler

Belgede meyvenin açık yeşil renkli olduğu, meyve, gövde ve yapraklarındaki tüylülüğün az olduğu belirtilir. Ortalama meyve büyüklüğü yaklaşık 1 santimetredir; çapı 11,5–14,1 milimetre, uzunluğu 16,4–28,6 milimetre, ağırlığı 1,4–2,3 gram arasındadır. Bitki 113–157 santimetre boylanır ve en az 4–5 yan dal verir. Canik Dağlarının alçaklığı ile Yeşilırmak ve Kızılırmak vadilerinin ılımlaştırıcı etkisi bitkinin büyüme süresini 125–135 güne uzatır. Yetiştirme alanları Yeşilırmak ile Çekerek, Tozanlı ve Destek çaylarının kenarındaki alüvyal ovalardır.

Hasat ve kurutma

Hasat haziranın ilk haftasında başlar ve 4–4,5 ay sürer. Meyveler her gün aşağı doğru çekilerek toplanır; belgeye göre bir dekarı iki işçi sabahın erken saatinden akşama kadar toplayabilir. Bamyalar aynı gün pamuk ipe dizilir, çiçekleri bir gece bezle örtüldükten sonra ertesi gün elle ayrılır. Kurutma doğrudan güneşte değil, tavan arası gibi nemsiz ve sıcak yerlerde yapılır ve altın sarısı renk hedeflenir. Yaklaşık 10 kilogram taze bamyadan 2 kilogram kuru bamya elde edilir; ürünün büyük kısmı kurutularak satılır.

Tarih

Belge, 1893 tarihli bir Osmanlı kaynağında Amasya'nın yaklaşık 1250 kilogram bamya ürettiğinin yazdığını ve 1901'de saraya Amasya bamyası gönderildiğine dair kayıtlar bulunduğunu aktarır. Taşova Belediyesi 1994'ten beri her yıl Taşova Çiçek Bamyası Kültür ve Sanat Festivali düzenler.

Coğrafi işaret

Amasya Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün 21 Nisan 2016 tarihli başvurusuyla (C2016/031) 29 Mayıs 2018'de 352 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Coğrafi sınırı Amasya'nın Merkez, Taşova ve Göynücek ilçeleri, Tokat'ın Erbaa ilçesi ile Çorum'un Mecitözü, Osmancık ve Kargı ilçeleridir. Denetimi İl Müdürlüğü koordinatörlüğünde Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünden iki, Amasya Ziraat Odasından bir uzmanın yer aldığı kurul ekim, gelişme ve hasat dönemlerinde yılda üç kez yapar.

Aynı ilden: Amasya Baklalı Dolması, Amasya Çatal Çorbası, Amasya Toyga Çorbası, Amasya Cevizli Ballı Baklavası