Çermik Kaplıcaları

Hakkında

Çermik, Diyarbakır il merkezine 89 km uzaklıkta bir ilçedir. İlçe, deniz seviyesinden yaklaşık 685 m yükseklikte, dört yanı dağlarla çevrili bir vadide kuruludur. Tarihte Aberna adıyla bilinmiştir. İlçenin adı kaplıca suyunun sıcaklığından gelir; "çermik" sıcak su anlamındadır (Rezan Karakaş, Folklor/Edebiyat, 2014).

Kaplıca suyu kükürtlü doğal bir sudur. Halk arasında romatizma, cilt, solunum yolu ve mide rahatsızlıklarına iyi geldiğine inanılır (Rezan Karakaş, Folklor/Edebiyat, 2014). Bu inanış tıbbi bir değerlendirme değildir; tedavi amaçlı kullanım için hekime danışmak gerekir. İlçenin 2022 nüfusu 49.644'tür (Vikipedi). Çermik, Ekim 1993'te "Diyarbakır Termal Turizm Merkezi" ilan edilmiştir (Vikipedi).

Tarihçe

Kaplıcanın bulunuşuyla ilgili yerel bir efsane anlatılır. Buna göre suda iyileşen Melike Belkıs'tan sonra kral, suyun çıktığı yere bir hamam yaptırmıştır (Rezan Karakaş, Folklor/Edebiyat, 2014). Kaplıcalar bugün Melike Belkıs Kaplıcaları adıyla da anılır (İHA, 2018).

Kaplıcanın bulunduğu bölgeye Hamambaşı, yerel ağızla Hambaşı denir. Burada yan yana iki tarihi hamam vardır; halk bunlara Büyük Paşa ve Küçük Paşa hamamları der. İlçe merkezindeki tarihi Saray Hamamı da günümüze ulaşmıştır. Daha eski bir hamam ise bozulmuş ve konut olarak kullanılmaktadır (Rezan Karakaş, Folklor/Edebiyat, 2014).

Hamam, ilçe halkının sosyal hayatında da yer tutar. Gelin hamamı törenleri burada yapılmış, çocuk sahibi olmak isteyenler de hamamı ziyaret etmiştir (Rezan Karakaş, Folklor/Edebiyat, 2014).

Büyük Paşa ve Küçük Paşa hamamları için 2018'de restorasyon başlamıştır. Proje Çermik Belediyesi tarafından hazırlanmış, Diyarbakır Koruma Kurulu onayından sonra ihaleye çıkılmıştır. Çalışma kapsamında yapı güçlendirilmiş, bazalt zemin döşenmiş ve kubbe çinko ile kaplanmıştır (İHA, 2018).

Neler görülür?

Hamambaşı'nda tarihi hamamların yanı sıra oteller ve pansiyonlar bulunur (Rezan Karakaş, Folklor/Edebiyat, 2014). 2016'da hizmete giren bir termal otel de kaplıca suyunu kullanmaktadır (Haberler.com). Kaplıca ziyaretçileri çoğunlukla çevre illerden gelir (Vikipedi).

İlçede kaplıca dışında Haburman Köprüsü, Çeteci Abdullah Paşa Medresesi, Ulu Cami ve Bandeler Çeşmesi gibi tarihi yapılar da görülebilir (Vikipedi). Kaplıcayla birlikte bu yapıları da içeren bir günlük gezi planlanabilir.

Ziyaret

Suyun sıcaklığı, hamamların açılış saatleri ve giriş ücretleri hakkında resmî ve güncel bir kaynağa ulaşılamamıştır. Bu bilgiler işletmeye göre değişebileceği için gitmeden önce Çermik Belediyesi'nden veya tesislerden teyit edilmelidir.

Sağlık sorunu olanların kaplıcaya girmeden önce hekime danışması önerilir. Bölgeyle ilgili ayrıntılı coğrafi değerlendirme için Zafer Başkaya'nın Turkish Studies dergisinde 2015'te yayımlanan makalesine bakılabilir.