Kale ve Tabya
Gerger Kalesi
Adıyaman / Gerger
Son güncelleme: 13 Ekim 2026
Saha ziyareti yapılmadı; bilgiler kaynaklardan derlendi
Gerger'de Fırat'ın batı kıyısında, sarp kayalar üzerinde yükselen kale; Kommagene dönemine uzanır ve batı duvarında Kral Samos kabartması bulunur.
Hakkında
Hakkında
Gerger Kalesi, Adıyaman'ın Gerger ilçesinde, Fırat Nehri'nin batı kıyısında sarp kayalıkların üzerinde yer alan bir kaledir (Kültür Envanteri). Kale, kaynaklarda Kommagene dönemindeki Fırat kıyısındaki Arsameia yerleşiminin kalıntısı olarak tanıtılır. Bugün Atatürk Baraj Gölü'ne bakan konumuyla bilinir (Turkey from the Inside).
Kültür Envanteri kaydı, kaleyi Geç Hitit, Kommagene ve Memlük kültürleriyle ilişkilendirir ve Kâhta'dan yaklaşık 85 km uzaklıkta gösterir (Kültür Envanteri).
Tarihçe
Kayıtlara göre kalenin kökü Geç Hitit dönemine uzanır. Yapının MÖ 2. yüzyılda, Kommagenelilerin atası sayılan Arsames tarafından sarp kayalar üzerine kurulduğu belirtilir (Kültür Envanteri).
Kale, İslami dönemde de kullanılmaya devam etmiştir (Kültür Envanteri). Gerger, Orta Çağ boyunca bölgedeki güç mücadelelerinde sık sık el değiştirmiştir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin çeşitli maddelerinde, 1123'te Belek b. Behrâm'ın Gerger'i kuşattığı, 1150'de Danişmendli Aynüddevle'nin Gerger'i aldığı, Artuklu Kara Arslan'ın Gerger ile Harput'u ele geçirdiği ve Gerger'in Osmanlı döneminde Dulkadir eyaletine bağlı sancaklar arasında yer aldığı aktarılır (TDV İslâm Ansiklopedisi). Gerger'in 11. yüzyılda Bizans'ın savunma karakollarından biri olduğu da belirtilir (Wikipedia).
Gerger, Cumhuriyet döneminde 1954'te Adıyaman'a bağlanan ilçeler arasında anılır (TDV İslâm Ansiklopedisi). TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Adıyaman maddesi, Gerger Kalesi'ni bugün harap durumdaki kaleler arasında sayar (TDV İslâm Ansiklopedisi, 1988).
Neler görülür?
Kalenin en bilinen öğesi, batı duvarlarındaki kaya kabartmasıdır. Kayaya oyulmuş, yaklaşık 4 metre yüksekliğindeki kabartma Kral II. Samos Theosebes Dikaios'a (MÖ 130-109) atfedilir (Kültür Envanteri). Kabartma, Kommagene kralı I. Antiokhos'un babası Samos'u gösterir ve kaleye tırmanmadan yoldan da görülebilir (Turkey from the Inside).
Kale içinde İslami döneme ait bir cami, dükkanlar ve su sarnıçlarının kalıntıları bulunur (Kültür Envanteri). Kale ayrıca baraj gölü üzerinde geniş bir manzara sunar (Turkey from the Inside). İlçede 2018'de, Bizans döneminde Hristiyanlarca kullanıldığı düşünülen ve haç figürleri bulunan bir mağara keşfedildiği de bildirilmiştir (Wikipedia).
2023 depremleri
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin Gerger Kalesi'nde hasara yol açıp açmadığına dair taranan kaynaklarda bilgi bulunamamıştır. Kültür Envanteri kaydı 2025 güncellemesinde yapıyı "erişilebilir" olarak gösterir (Kültür Envanteri). Güncel durum için gitmeden önce Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne danışılması önerilir.
Ziyaret
Kale uzak ve engebeli bir konumdadır. Kalıntılar belirgin bir patikası olmayan bir kaya çıkıntısı üzerindedir, bu nedenle sağlam ayakkabı ve yüksekliğe dayanıklılık gerekir (Turkey from the Inside). Gerger'de konaklama seçeneği sınırlı olduğundan ziyaretçilerin Kâhta'yı üs olarak kullanması önerilir (Turkey from the Inside). Giriş ücreti ve ziyaret saatleri hakkında resmî bilgi bulunamamıştır.
- Öne çıkan Kayaya oyulmuş yaklaşık 4 m'lik Kral Samos kabartması
- Eski adı Arsameia (Fırat kıyısındaki Arsameia)
- Kategori Kale ve Tabya
Galeri
Fotoğraf bekleniyor
Bu yer henüz fotoğraflanmamış.
Gerger Kalesi'nden bir fotoğrafınız varsa, siz de paylaşarak bu yerin tanıtılmasına katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınHarita
Gerger Kalesi
Kaynaklar
- Kültür Envanteri “Gerger Kalesi”, (erişim 13.10.2026)
- TDV İslâm Ansiklopedisi “Adıyaman” (Yusuf Halaçoğlu), (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Wikipedia “Gerger”, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- TDV İslâm Ansiklopedisi “Gerger” arama sonuçları, (erişim 13.10.2026) Ansiklopedi
- Turkey from the Inside “Commagenian Arsemeia-by-the-Euphrates”, (erişim 13.10.2026)
Katkıda Bulun
-
Fotoğraf Paylaş
Gerger Kalesi'nden fotoğraflarınızı paylaşın, bu yerin tanıtımına katkıda bulunun.
Fotoğraf yükle -
Bilgi Ekle
Ziyaret deneyiminiz, tarihçe bilgisi veya diğer detayları paylaşın.
Bilgi ekle -
Hata Düzelt
Yanlış veya eksik olduğunu düşündüğünüz bilgileri bize bildirin.
Hata bildir -
Kaynak Öner
Bu yerle ilgili güvenilir kaynakları (kitap, makale, web sitesi vb.) paylaşın.
Kaynak ekle
Gelen Katkılar
-
Daha fazla katkı bekliyoruz
Siz de deneyimlerinizi paylaşarak Gerger Kalesi hakkındaki bilgilerin zenginleşmesine yardımcı olun.
Katkıda bulunun
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.