Şair, imam · 1351 (tartışmalı) – 1422 · 1351 – 1422
Süleyman Çelebi
Süleyman Çelebi, Bursa’da doğan, Ulucami imamlığı yapan ve 1409’da Bursa’da tamamladığı Vesîletü’n-necât ile ilk Türkçe mevlidi yazan şairdir.
Hayatı
Süleyman Çelebi, A. Necla Pekolcay’ın TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Mevlid” maddesi için yazdığı bölüme göre Bursa’da doğmuş, Türkçe yazılmış mevlidlerin ilki ve en tanınmışı olan Vesîletü’n-necât’ın şairidir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın tanıtım metni de doğum yerini Bursa, ölüm yılını 1422 olarak verir. Eserini Bursa’da tamamladı, Bursa’da imamlık yaptı ve türbesi de bugün Bursa’dadır.
Süleyman Çelebi kimdir?
Süleyman Çelebi, 14. yüzyılın ikinci yarısıyla 15. yüzyılın başında yaşamış bir Osmanlı şairi ve imamıdır. DİA’ya göre Vesîletü’n-necât, Hz. Muhammed’in doğumunu anlatan ve “mevlid” adıyla okunan Türkçe metinlerin ilki ve en meşhurudur. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’ndeki (TEİS) maddeyi yazan İncinur Atik Gürbüz, şairin hayatına dair bilgilerin “oldukça sınırlı ve çelişkili” olduğunu belirtir.
Ailesi ve yetişmesi
DİA’ya göre kayıtlarda Ahmed Paşa’nın oğlu olarak geçer; dedesi, Orhan Gazi’nin silah arkadaşı olarak anılan ve Fusûsü’l-hikem’e şerh yazan Şeyh Mahmud’dur. Madde, Orhan Gazi’nin Şeyh Mahmud için İznik’te bir medrese yaptırdığını da kaydeder ve bu bilgilerin şairin ilim ehli bir aileden geldiğini gösterdiğini yazar. Doğum yılı olarak DİA 752/1351’i kabul edilebilir bulur; bu tarih, bazı nüshalardaki bir beyitte şairin eseri yazdığı yıl altmış yaşında olduğunun söylenmesinden çıkarılmıştır.
İmamlık yılları
DİA’ya göre Süleyman Çelebi, Yıldırım Bayezid döneminde bir süre Dîvân-ı Hümâyun imamlığı yaptı ve 802/1400’de Emîr Buhârî’nin tavsiyesiyle Bursa Ulucami imamlığına getirildi. Bakanlık metni, imamlığını Yıldırım Bayezid’in saltanat yıllarına (1389–1402) yerleştirir ve bu bilgiyi “söylenir” kaydıyla verir. DİA, Mevlevî ya da Halvetî olduğunun ileri sürüldüğünü yazar; madde bu konuda kesin bir hüküm vermez.
Vesîletü’n-necât
DİA’ya göre eser, içindeki bir beyitte açıkça belirtildiği üzere 812/1409’da Bursa’da tamamlandı. Madde, on bir nüshanın karşılaştırılmasına dayanarak eserin 768 beyit ve on altı bâbdan oluştuğunu yazar. Bakanlık metni beyit sayısını sekiz yüz kadar olarak verir.
Ölümü ve türbesi
DİA ve TEİS, şairin genel kabule göre 825/1422’de öldüğünü yazar. DİA’ya göre türbesi Bursa’da Çekirge yolunda, Eski Kaplıca yakınındaki Yoğurtlu Baba Zâviyesi önündeki bir sırt üzerindedir ve harap durumdayken 1952’de onarılmıştır. TEİS, onarımı Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu’nun yaptığını belirtir.
Kaynaklar arasındaki farklar
- Doğum yılı: DİA 752/1351’i kabul edilebilir bulur; TEİS’in aktardığına göre Timurtaş 747/1346 ile 752/1351 arasını, Ateş 762–767/1359–1364 arasını önerir. Bakanlık metni doğum yılı vermez.
- Babası: DİA, kayıtlarda Ahmed Paşa’nın oğlu olarak geçtiğini yazar. TEİS’e göre Ateş, Ahmed Paşa’nın 749/1348–49 dolayında öldüğünü belirterek bu rivayeti güçlü bulmaz; Latîfî ise şairi İvaz Paşa’nın oğlu sayar.
- Ölüm yılı: Genel kabul 825/1422’dir; TEİS’e göre Sicill-i Osmânî 800/1397–98 tarihini verir.
- Beyit sayısı: DİA 768, Bakanlık metni sekiz yüz kadar beyit der.
Bilmediklerimiz
- Süleyman Çelebi Bursa’nın hangi mahallesinde doğdu?
- Dîvân-ı Hümâyun imamlığı hangi yıllar arasında sürdü?
- Ulucami imamlığını ölümüne kadar sürdürdü mü?
- 1952 onarımından sonra türbede başka bir onarım yapıldı mı?
Süleyman Çelebi Hakkında Sık Sorulanlar
Süleyman Çelebi kimdir?
Türkçe yazılmış mevlidlerin ilki ve en tanınmışı olan Vesîletü’n-necât’ın şairidir; Yıldırım Bayezid döneminde Dîvân-ı Hümâyun imamlığı, ardından Bursa Ulucami imamlığı yaptı.
Süleyman Çelebi nereli, nerede doğdu?
TDV İslâm Ansiklopedisi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre Bursa’da doğdu. DİA doğum yılı olarak 1351’i kabul edilebilir bulur.
Mevlid ne zaman yazıldı?
DİA’ya göre eser 812/1409’da Bursa’da tamamlandı; on bir nüshaya göre 768 beyittir.
Süleyman Çelebi’nin türbesi nerede?
DİA’ya göre Bursa’da Çekirge yolunda, Eski Kaplıca yakınındaki Yoğurtlu Baba Zâviyesi önündeki sırttadır; 1952’de onarılmıştır.
Süleyman Çelebi ne zaman öldü?
Genel kabule göre 825/1422’de öldü; TEİS, Sicill-i Osmânî’nin 800/1397–98 tarihini verdiğini de aktarır.
Bursa'nın Değerleri
Tümünü gör- Bursalı Mehmed Tâhir Bibliyograf, asker, yazar · 1861 – 1925 1861–1925
- Eşrefoğlu Rûmî Mutasavvıf, şair · 1353 (tartışmalı) – 1469 · İznik 1353–1469
- İbrahim Balaban Ressam, yazar · 1921 – 2019 · Osmangazi / Seç 1921–2019
- Kadızâde-i Rûmî Matematikçi, astronom · y. 1359 – 1440’tan sonra 1359
- Lâmiî Çelebi Şair, Nakşibendî şeyhi · 1473 – 1532 1473–1532
- Üftâde Mutasavvıf, şair · 1490 (ya da 1495) – 1580 1490–1580
- Zeki Müren Ses sanatçısı, oyuncu · 1931 – 1996 · Osmangazi 1931–1996
Keşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.