Temsilî illüstrasyon · portre yok

Dil bilimci ve derlemeci; Gaziantep ağzı çalışmaları, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü ile tanınan TDK yöneticisi, Gaziantep milletvekili (1898-1993) · 1898 – 1993

Ömer Asım Aksoy

Gaziantep

Ömer Asım Aksoy 5 Nisan 1898'de Antep'te doğdu. Öğretmenlik, savcılık ve avukatlık yaptı; 1935-1950 arasında dört dönem Gaziantep milletvekili oldu. Türk Dil Kurumu'nda uzun yıllar çalışıp genel sekreterlik yaptı. Gaziantep Ağzı, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü ve Dil Yanlışları dizisiyle tanınır. 30 Ekim 1993'te Ankara'da öldü.

Hayatı

Ömer Asım Aksoy kimdir?

Ömer Asım Aksoy, Türkçenin halk ağızları, atasözleri ve deyimleri üzerine yaptığı derleme çalışmalarıyla tanınan bir dil araştırmacısıdır. Antep'te doğdu; avukatlık ve milletvekilliğinin ardından ömrünün büyük kısmını Türk Dil Kurumu'nda geçirdi. Doğduğu şehrin ağzını sistemli biçimde inceleyen ilk araştırmacılardan biri olması, onu Gaziantep'in kültür tarihinde ayrı bir yere koyar.

Doğumu ve eğitimi

5 Nisan 1898'de Antep'te doğdu. İlk ve orta öğrenimini şehirde tamamladı; 1916'da Antep Ticaret Mektebi'ni birincilikle bitirdi. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1919-1920'de bir süre İstanbul'da tıp öğrenimine devam etti. Daha sonra İstanbul Hukuk Fakültesi'ni 1928'de bitirdi.

Kariyeri

Gençliğinde posta-telgraf memurluğu ve öğretmenlik yaptı; 1920'lerin başında Gaziantep'teki okullarda ders verdi ve yerel bir gazetede yazı işlerini yürüttü. Hukuk öğreniminden sonra bir süre Nizip'te savcılık yaptı, ardından Gaziantep'te avukatlığa başladı. 1935-1950 arasında dört dönem Gaziantep milletvekili olarak TBMM'de bulundu. 1941'den itibaren Türk Dil Kurumu'nda görev aldı; derleme çalışmalarını yöneten birimlerin başında bulundu ve kurumun genel sekreterliğini üstlendi. 1976'da emekliye ayrıldı.

Eserleri

Kırk kadar kitabı bulunduğu belirtilir. Başlıcaları arasında Gaziantep ağzını inceleyen çalışmaları (ilk yayını 1933, üç ciltlik genişletilmiş hâli 1945-1946), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü (1971-1977), Tarama Sözlüğü'ne katkıları ve Dil Yanlışları dizisi (1980-1991) sayılabilir. Dilde özleşme hareketinin savunucularındandı; yazıları uzun yıllar Türk Dili dergisinde yayımlandı.

Gaziantep için önemi

Gaziantep ağzı üzerine hazırladığı derlemeler, şehrin konuşma dilini, deyimlerini ve halk kültürünü belgeleyen temel kaynaklardandır. Gaziantep Üniversitesi 1991'de ona fahri profesörlük unvanı verdi. Hatıratı, Antep'in Millî Mücadele ve erken Cumhuriyet dönemine dair bilgi kaynağı olarak da kullanılır; örneğin Mustafa Ferit Arsan gibi dönemin Antepli isimleri hakkında bilgi verir.

Son yılları

1993'te Kültür Bakanlığı'nın ödülüne ve bir yazarlar kuruluşunun onur ödülüne layık görüldü. 30 Ekim 1993'te Ankara'da öldü.

Ömer Asım Aksoy Hakkında Sık Sorulanlar

Ömer Asım Aksoy nerede doğdu?

5 Nisan 1898'de Antep'te, bugünkü Gaziantep'te doğdu.

En bilinen eseri hangisidir?

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü ile Gaziantep ağzı üzerine yaptığı derlemeler en çok bilinen eserleridir.

Siyasetle ilgilendi mi?

Evet; 1935-1950 arasında dört dönem Gaziantep milletvekilliği yaptı.

Türk Dil Kurumu'ndaki görevi neydi?

1941'den itibaren kurumda çalıştı, derleme birimlerinin başında bulundu ve genel sekreterlik yaptı; 1976'da emekli oldu.

Ne zaman öldü?

30 Ekim 1993'te Ankara'da öldü.

Kaynaklar

TDV İslâm Ansiklopedisi, "Aksoy, Ömer Asım" (A. Azmi Bilgin) 5 Nisan 1898 Antep doğumunu, eğitimini, dört dönem Gaziantep milletvekilliğini (1935-1950), TDK görevlerini, 1976 emekliliğini, başlıca eserlerini ve 30 Ekim 1993'te Ankara'da ölümünü verir.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, "Aksoy, Ömer Asım" 1898 Gaziantep doğumunu, eğitimini, savcılık-avukatlık-milletvekilliği kariyerini, TDK genel sekreterliğini, eserlerini ve 1991 fahri profesörlük ile 1993 ödüllerini doğrular.