Babken I (Babken Gülesseryan)

Babken I kimdir?

Doğum adı Harutyun Gülesseryan olan Babken I, Antep doğumlu Ermeni Apostolik Kilisesi din adamı, yazar ve yayıncıdır. Kilikya Katolikosluğu'nda yaşlı Katolikos II. Sahak'ın yardımcısı (koadjutor) olarak görev yapmış, kilise eğitimi ve yayıncılığına yaptığı katkılarla tanınmıştır.

Doğumu ve ailesi

1868'de Aintab'da, yani bugünkü Gaziantep'te doğdu. İngilizce Vikipedi doğum gününü 23 Mart, Doğu Amerika Ermeni Prelatlığı'nın yayımladığı tarih yazısı ise 5 Mart olarak verir. Ailesine dair ayrıntılı bilgiye ulaşılamadı.

Eğitimi

1885-1889 arasında Vartanyan Okulu'nda, 1889-1896 arasında İzmit yakınlarındaki Armaş Ruhban Okulu'nda okudu.

Kariyeri

1895'te bekâr rahip olarak takdis edildi ve Babken adını aldı; 1896'da arşimandrit oldu. İstanbul'da vaizlik yaptı, Samsun ve Daron (Muş) piskoposluklarında vekil olarak bulundu. İstanbul Ermeni Patrikhanesi kütüphanesinin baş kütüphaneciliğini yürüttü, Getronagan ve Berberyan okullarında öğretmenlik yaptı. 1909-1913 arasında Ankara (Galatya) piskoposluğunu yönetti ve 1910'da piskopos oldu. 1913-1922 arasında Fransa ve ABD'de bulundu. 1924-1930 arasında Kudüs Ermeni Patrikhanesi'nde ruhban okulunun kurulmasında görev aldı; 1930'da Antilyas'taki ruhban okuluna geçti. 1928'de Katolikos II. Sahak tarafından yardımcı olarak belirlendi, 1931'de başpiskopos oldu ve 26 Nisan 1931'de Halep'teki Kırk Şehitler Kilisesi'nde katolikos yardımcısı olarak takdis edildi.

Eserleri

Yirmi civarında kitap yazdı. Bunlar arasında tarihçi Yeğişe üzerine bir inceleme (1908) ve Ermeni edebiyatında İslam'ı ele alan çalışması (1930) bulunur. İstanbul'da Luys (1905-1906), Boston'da Davros (1918-1919) haftalık dergilerini, Antilyas'ta ise aylık Hask dergisini (1932-1936) kurdu.

Gaziantep için önemi

Babken I, Osmanlı dönemi Antep Ermeni toplumunun yetiştirdiği en üst düzey din adamlarındandır. Hayatı, Antep'ten İstanbul, Kudüs ve Lübnan'a uzanan bir dinî ve kültürel ağı yansıtır.

Son yılları

9 Temmuz 1936'da öldü. Halep'teki Kırk Şehitler Kilisesi'nin narteksine gömüldü; 1966'da Katolikos I. Horen'in kararıyla kalıntıları Antilyas'a taşındı.

Kaynaklar arasındaki farklar

Doğum günü kaynaklara göre 5 Mart veya 23 Mart 1868 olarak değişir. Ölüm yeri İngilizce Vikipedi'de Antilyas olarak verilir; Prelatlık yazısında ölüm yeri belirtilmez.