Mecdüddin İbnü'l-Esîr

Mecdüddin İbnü'l-Esîr (1149-1210), Cizre'de doğmuş hadis âlimidir. Garîbü'l-hadis sözlüğü en-Nihâye ve hadis derlemesi Câmiu'l-usûl ile tanınır; Musul'da idari görevlerde de bulunmuştur.

Hayatı

Mecdüddin İbnü'l-Esîr kimdir?

Mecdüddin İbnü'l-Esîr, 1149'da Cezîre-i İbn Ömer'de, bugünkü Şırnak'ın Cizre ilçesinde doğmuş hadis âlimidir. Hadislerde geçen nadir kelimeleri açıklayan *en-Nihâye* ile kapsamlı hadis derlemesi *Câmiu'l-usûl*, alanında temel başvuru eserleri arasında sayılır.

Doğumu ve ailesi

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Rebîülevvel 544'te (Temmuz-Ağustos 1149) Cizre'de doğdu. Babası Esîrüddin Muhammed'dir. İbnü'l-Esîr kardeşlerin üçü de Cizre'de doğmuştur: Mecdüddin İbnü'l-Esîr (1149), İzzeddin İbnü'l-Esîr (1160) ve Ziyâeddin İbnü'l-Esîr (1163).

Eğitimi

Nahiv, edebiyat, hadis ve fıkıh tahsil etti; hocaları arasında Saîd b. Dehhân el-Bağdâdî ve Yahyâ b. Sa'dûn gibi âlimler bulunur.

Çalışmaları

Musul'da Selçuklu atabeglerinin hizmetinde hazine, divan kâtipliği ve emirlere danışmanlık gibi görevler üstlendi. Elleri ve ayakları felç olunca yazamaz hale geldi; Musul'da kurduğu ribâtta öğrencilerinin yardımıyla ilmî çalışmalarını sürdürdü.

Eserleri

*Câmiu'l-usûl*: Hadis derlemesi.
*en-Nihâye*: Garîbü'l-hadis (nadir kelimeler) sözlüğü.
*el-Muhtâr fî menâkıbi'l-ahyâr*: Biyografi eseri.
*el-Bedî'*: Arap dili alanında şerh.

Son yılları ve ölümü

29 Zilhicce 606'da (24 Haziran 1210) Musul'da öldü.