Bitlis Kalesi

Bitlis Kalesi, Bitlis Merkez ilçesinde, kentin ortasındaki yüksek bir kayalığın üzerinde yer alır. 2004'ten beri kazı yapılan kalede 2026 itibarıyla çalışmaların yaklaşık yüzde 95'i tamamlandı (DHA).

Nerede, nasıl gidilir?

Kale, Bitlis Çayı ile Kömüs deresi arasındaki dar bir sırta kurulu. İki yandaki vadiler dik iner ve korunaklı bir alan oluşturur (TDV İslâm Ansiklopedisi). Küre Ansiklopedisi, doğudaki Dideban ve batıdaki İskender çaylarının doğal hendek işlevi gördüğünü yazar. Kale, Mezopotamya ovalarından İç Anadolu platosuna uzanan yol üzerindeki bir geçidi denetler (TDV).

Tarihçe

Kalenin ilk kurucuları bilinmiyor. Bir rivayete göre kaleyi Büyük İskender'in komutanı Badlis kurdu (TDV; Küre). Kale birçok kez onarıldı, zaman zaman yıkılıp yeniden yapıldı. 1231'de Moğollar tarafından tahrip edildi. 1232'de Sultan I. Alâeddin Keykubad döneminde Kemâleddin Kâmyar tarafından onarıldı (TDV).

17. yüzyılda Evliya Çelebi kalenin içinde yaklaşık 300 ev kaydetti. Han Sarayı kalenin neredeyse yarısını kaplıyordu (TDV). Küre, 16. yüzyılda önemli bir onarım yapıldığını belirtir.

Görülecekler

• Sur duvarları: Küre'ye göre 56 m yükseklikte, 7 m genişlikte ve 2.800–3.000 m çevre uzunluğunda. Düzgün kesme taştan yapılmış, 670 mazgallı.
• Kazı alanı: Osmanlı dönemine ait mektep, sarnıç, cami ve hamam kalıntıları (DHA).
• Asıl girişten saray bölümüne uzanan kuzey-güney doğrultulu ana yol (DHA).
• Saray bölümünden tarihi Sinan Bey Hamamı'na uzanan su boruları (DHA).

Kazı çalışmaları

Kazılar 2004'te Pamukkale Üniversitesi başkanlığında başladı. Daha sonra Van Yüzüncü Yıl ve Bitlis Eren üniversiteleri sürdürdü. Çalışmaları Ahlat Müzesi Müdürlüğü koordine ediyor (DHA). Buluntular arasında sikke, lüle taşı, testi, kandil, seramik parçaları ile cam, metal ve kemikten objeler var. Çoğu 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın ilk çeyreğine tarihleniyor. 2026 sezonunda kazıda 25 kişi çalıştı. Kalenin orta kısmı ve özgün U biçimli giriş sonraki çalışmalara kaldı (DHA).

Ziyaret bilgisi

DHA'ya göre ortaya çıkarılan yapılar restore edildikten sonra kalenin turizme açılması hedefleniyor. İldeki diğer yerler için Bitlis sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar: Küre Ansiklopedisi, TDV İslâm Ansiklopedisi, DHA (erişim 12.10.2026)