Adilcevaz Kalesi

Adilcevaz Kalesi, Bitlis'in Adilcevaz ilçesinde, Van Gölü kıyısındaki hâkim ve dik bir tepe üzerinde yer alıyor. Emine Tok'un 2021 tarihli makalesine göre kale, Geç Roma ve erken Bizans döneminde Doğu Roma'nın sınır kalesi ve bir piskoposluk merkeziydi.

Nerede, nasıl gidilir?

Kale, ilçe merkezinin batısında, göl kenarındaki sarp kayalıklar üzerinde (Adilcevaz İlçe MEM). Tepe, volkanik dağ oluşumunun alçak bir uzantısı. Ana kayaya yalnızca kuzeydeki dar bir boyunla bağlanıyor. Doğu, batı ve güney yamaçları çok dik (Tok, 2021).

Tarihçe

Alan erken dönemlerden itibaren tahkim edildi ve sürekli iskân gördü. Yerleşim büyüdükçe yeni surlarla tümüyle müstahkem bir kent merkezine dönüştü. Adilcevaz, Edessa'dan Ani'ye ve kuzeye uzanan ikincil ana yol üzerindeydi (Tok, 2021).

Kent birçok uygarlığın eline geçti. Savaş ve depremlerde zarar gören surlar defalarca onarıldı (Tok, 2021). MEM tanıtımına göre Ahlat kapısı çevresi kalenin en eski bölümü; buradaki çivi yazılı kitabe Urartu dönemine işaret ediyor. Diğer bölümler Selçuklu ve sonrasına ait.

Görülecekler

• Üç yapım evresi: Önce zirvedeki akropol surlandı. Ardından iç kalenin kuzeyine kuleli yeni bir sur eklendi. Son evrede doğudan ve batıdan göle inen sarp andezit kayalıklar üzerine dış surlar yapıldı (Tok, 2021).
• Bindirmeli kapı: İkinci evre surunun ana kapısı önce dar bir avluya açılıyor (Tok, 2021).
• Doğu kapısı: Kısmen ayakta. İki kuleyle çevrili; arkasında sur yoluna çıkan merdiven izleri var (Tok, 2021).
• Kapılar: MEM tanıtımı üç kapı sayıyor: güneyde Ahlat, doğuda Erciş, kuzeyde Uğur kapısı.

Ziyaret bilgisi

Surların büyük kısmı bugün ayakta değil. Göle inen alt bölümler kaybolmuş, bir kısmı göl suları altında kalmış (Tok, 2021). Kalenin hemen altında Tuğrul Bey (Zal Paşa) Camii bulunuyor (Küre).