Adilcevaz

Bitlis il merkezine karayoluyla yaklaşık 85 km (Rome2rio). Ahlat'a 23 km (DAKA Bitlis tanıtım kitapçığı).

Kısa tarih

• İlçenin kuzeyindeki Kef Kalesi'ni Urartu kralı II. Rusa yaptırdı (TRT Haber).
• Geç Roma ve erken Bizans döneminde kale, Doğu Roma sınırında stratejik bir noktaydı (Tok, Sanat Tarihi Dergisi, 2021).
• 26 Ağustos 1071'deki Malazgirt Savaşı, Adilcevaz–Ahlat–Malazgirt üçgeninde gerçekleşti (MEB tanıtımı).
• Bölge, 29 Mayıs 1555'teki Amasya Antlaşması ile kesin olarak Osmanlı'ya geçti (MEB).
• Evliya Çelebi 1655'te kalede 3 kapı ve 38 burç kaydetti (Nomadic Niko).
• 19. yüzyıl sonundaki bir depremin ardından kıyıdaki evler sular altında kaldı. Yerleşim yaklaşık 1 km doğuya, bugünkü yerine taşındı (Wikipedia).
• 1926'da nahiye yapıldı, 1953'te yeniden ilçe olarak Bitlis'e bağlandı (MEB).

Coğrafya

İlçenin kuzeyinde 4.058 m yüksekliğindeki Süphan Dağı yükseliyor. Sönmüş bir stratovolkan olan dağ, Türkiye'nin ikinci yüksek volkanı. Zirvedeki iki tepeyi 1,5 km genişliğinde, iki küçük göl barındıran bir çukur ayırıyor (Wikipedia; MEB). En önemli tarım alanı yaklaşık 250.000 dekarlık Gülistan Ovası. Sütey Yaylası hayvancılık ve yürüyüş için kullanılıyor (MEB).

Adilcevaz'da neler görülür?

• Adilcevaz Kalesi: Göl kenarındaki sarp bir tepede. Üç yapım evresi tespit edildi; alt surların bir bölümü bugün göl suyu altında (Tok, 2021).
• Kef Kalesi: İlçenin 6 km kuzeyinde, yaklaşık 2.270 m yükseklikte (MEB). Kazılarda sekiz sütun kaidesi, mutfak ve depo odaları bulundu (TRT Haber, 05.08.2026).
• Tuğrul Bey (Zal Paşa) Camii: Kalenin hemen altında. MEB tanıtımı 1572–1580 tarihini veriyor. Üstü toplam 12 kubbeyle örtülü, 1965'te kapsamlı restorasyon gördü (Küre Ansiklopedi).
• Ulu Cami: 14–15. yüzyıla tarihlenen, düz damlı küçük cami (MEB; Nomadic Niko).
• Kohoz (Zal Paşa) Hanı: Yolçatı'da, tahminen 16. yüzyıl sonundan kalma, kısmen harap (MEB).
• Süphan Dağı: Tırmanış için en uygun dönem haziran–eylül; profesyonel rehberle çıkılması öneriliyor (Hürriyet).

Köy ve mahalleler

TÜİK 2025 verilerine göre ilçede 15 mahalle ve 28 köy var. En kalabalık mahalleler Alacaatlı (3.090), Atatürk (2.483) ve Çayır (2.312). En kalabalık köyler Göldüzü (1.412) ve Aşağısüphan (1.076) (nufusune.com/TÜİK). Aydınlar belde statüsünde, ilçe merkezine 25 km (MEB).

Yöresel ürünler

Adilcevaz cevizi ilçenin simgesi. İlçe yılda 2.809 ton ceviz üretimiyle Bitlis'te ilk sırada. Hasat ekimde başlıyor (Dünya, 09.10.2026). Bölgede yaklaşık 50 bin ceviz ağacı bulunuyor. Ceviz festivali geleneksel olarak ekimin ilk haftasında yapılıyor (Nomadic Niko).

Yönetim

İlçe, Adilcevaz Kaymakamlığı ve Adilcevaz Belediyesi tarafından yönetiliyor. İlçede biri ilçe, biri belde olmak üzere iki belediye var (Wikipedia).