Güroymak

Coğrafya

İlçenin yüzölçümü 515 km² (Wikipedia). Güroymak, Muş Ovası'nın uç kesiminde ve ovayla benzer iklim koşullarına sahip. İlçede yaklaşık 200.000 dekar tarım arazisi var (Mynet/İHA, 2012). Eğimli kesimlerde heyelan riski yüksek; ilçe sel riski açısından da "kesin risk" sınıfında (Doğal Afet ve Çevre Dergisi, 2020).

Güroymak'ta neler görülür?

• Kalender Baba (Karanday Ağa) Kümbeti: Halk arasında Kalender Baba Kümbeti olarak biliniyor. Kitabesinde adı Karanday Ağa olarak geçiyor (Çetintaş, 2020, DergiPark). Bitlis–Muş yolu üzerindeki Selçuklu mezarlığında, iki katlı ve kitabeli bir yapı (Bitlis Haber 13). DAKA tanıtım kitapçığına göre kitabesi yapıyı 1290 yılına tarihliyor.
• Kırmızı Şehitler Mezarlığı: Aşağıkolbaşı köyünde. 1998'deki tez çalışmasında kubbe ve Şeyh Muhammed mezarlığıyla birlikte incelendi; üç alanda 33 mezar belgelendi (Çelik, 1998).
• Selçuklu mezar taşları: Aşağıkolbaşı, Yukarıkolbaşı, Kaleli, Kuştaşı ve Budaklı köylerinde bulunuyor (Bitlis Haber 13).
• Budaklı Kaplıcası: Nemrut Dağı eteğinde, ilçeye yaklaşık 7 km. Su sıcaklığı 40–50°C (CNN Türk, 2020). Kışın köylüler mandalarını da bu suya getiriyor (NTV/İHA, 2020).

Köy ve mahalleler

İlçede 29 mahalle ve 26 köy var. Gölbaşı ve Günkırı ilçeye bağlı iki belde (Wikipedia). 2025'te ilçe merkezinde 27.230, belde ve köylerde 22.142 kişi yaşıyor. Nüfus 2024'e göre 282 kişi arttı (nufusune.com, TÜİK ADNKS verisi).

Yöresel ürünler

Tarım ve hayvancılık ilçenin başlıca geçim kaynağı (Mynet/İHA, 2012). Günkırı beldesinde kadınlar, dağ yamacından çıkardıkları kırmızı topraktan lavaş ve büryan için toprak tandır yapıyor. Bir tandır yaklaşık üç günde tamamlanıyor ve Edirne'den Van'a kadar satılıyor (Timeturk, 2012).

Yönetim

İlçe, Güroymak Kaymakamlığı ve Güroymak Belediyesi tarafından yönetiliyor. Gölbaşı ve Günkırı'nın kendi belediyeleri var (Wikipedia).