Zonguldak Zılbıt Yemeği

Zonguldak Zılbıt Yemeği nedir?

Zılbıt yemeği, Zonguldak'ta ilkbaharda toplanan zılbıt otunun (Trachystemon orientalis) yaprak ve çiçekleriyle hazırlanan, kıymalı ya da pastırmalı sıcak bir sebze yemeğidir. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Zonguldak Zılbıt Yemeği adıyla mahreç işareti olarak kayıtlıdır. Tescil belgesine göre bitki yörede zılbıt otu adıyla anılır; başka yerlerde hodan, ıspıt, kaldırık, mancar ve sığırdili gibi adlarla da bilinir.

Malzemeler

Belgedeki altı kişilik tarifte 1 kilogram zılbıt otu, 400–450 gram kuru soğan, 200 gram yağsız dana kıyma, üç diş Taşköprü Sarımsağı, karabiber, pul kırmızıbiber ve kekikten beşer gram, iki yumurta, ayçiçek yağı ve zeytinyağı yer alır. Kıyma yerine tereyağında hafifçe pişirilmiş pastırma da kullanılabilir. Üretimde bitkinin yalnızca yaprak ve çiçekleri kullanılır; zılbıt otu nisan ve mayıs aylarında yetişir.

Nasıl yapılır?

Otun kökleri ayıklanır, yaprak ve çiçekler birkaç kez yıkanır; isteğe bağlı olarak sirkeli suda 10 dakika bekletilir. Ardından 2–4 santimetre boyunda doğranır, tuzlu suda 10–15 dakika haşlanır ve suyu sıkılır. Haşlanmış ot dondurularak ya da salamura yapılarak saklanabilir. Tencerede yağlar ısıtılır, doğranmış soğan ve sarımsak kavrulur; 2–3 dakika sonra kıyma eklenir ve baharatlarla 5–6 dakika kavrulur. Zılbıt otu katılarak 10–15 dakika pişirilir, yemek orta kıvama gelince tuz atılır ve yumurtalar kırılıp karıştırılarak pişirilir.

Sunum

Yemek sıcak olarak, üzerine pul kırmızıbiber serpilerek servis edilir. Pastırmalı yapıldığında küçük doğranmış pastırma tereyağında iki dakika çevrilerek yemeğe eklenir.

Coğrafi işaret

Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odasının 14 Kasım 2022 tarihli başvurusuyla (C2022/000391) 7 Ağustos 2023'te 1444 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınır Zonguldak ilinin tamamıdır. Denetimi, oda koordinatörlüğünde oda, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kahveciler ve Lokantacılar Esnaf Odasından birer uzmanla en az üç kişilik bir kurul yılda bir kez, gerektiğinde ve şikâyet hâlinde her zaman yapar; kurul özellikle Taşköprü Sarımsağı kullanımını ve üretim yöntemini kontrol eder.

Aynı ilden: Karadeniz Ereğli Osmanlı Çileği, Devrek Beyaz Baklavası, Çaycuma Manda Yoğurdu, Zonguldak Malay Yemeği