Çaycuma Manda Yoğurdu

Çaycuma Manda Yoğurdu nedir?

Çaycuma manda yoğurdu, Zonguldak'ın Çaycuma ilçesinde meralarda yetişen Anadolu mandalarının sütünden geleneksel yöntemle mayalanan, üzeri kaymaklı bir yoğurttur. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Çaycuma Manda Yoğurdu adıyla menşe adı olarak kayıtlıdır. Tescil belgesi ürünün farkını yörenin doğal ve beşeri etkenlerine bağlar: iklim nedeniyle zengin olan bitki örtüsü ve mandaların meraya serbest yayılarak beslenmesi sütün ve yoğurdun niteliğini etkiler.

Süt ve yoğurt

Belgede manda sütünün kuru maddesi yüzde 16–18, yağı yüzde 6–8, proteini yüzde 4,2–4,6 olarak verilir. Yoğurt için kuru madde yüzde 14–20, yağ yüzde 2–8, protein yüzde 4–8 ve laktik asit cinsinden asitlik yüzde 0,9 olarak tanımlanır. Hammadde yalnızca Çaycuma meralarında yıl boyu otlayan Anadolu manda ırkının sütüdür.

Nasıl yapılır?

Süt kaynatılır ve kaynamaya başladıktan sonra 15–20 dakika, miktarının yaklaşık dörtte biri azalana kadar kaynatılmaya devam edilir. Ardından soğumaya bırakılır; yaklaşık dört saatte mayalama sıcaklığı olan 39–40 °C'ye iner. Maya olarak Streptococcus thermophilus ve Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus kültürlerini içeren önceden yapılmış yoğurt ya da hazır kültür kullanılır; yaklaşık bir litre süte bir tatlı kaşığı yoğurt, ılık sütle açılarak kaymak bozulmadan eklenir.

Mayalanma ve dinlendirme

Kap battaniye gibi bir örtüyle sarılarak yaklaşık dört saat bekletilir; sabit sıcaklıktaki bir iklim odası da kullanılabilir. Tutan yoğurt bir gün buzdolabında dinlendirildikten sonra tüketime sunulur. Belgeye göre sütün yoğurda dönüştürülmesi bilgisi yöre halkı tarafından kuşaktan kuşağa aktarılmıştır ve üretim usta işi sayılır.

Coğrafi işaret

Çaycuma Ticaret ve Sanayi Odasının 15 Ocak 2018 tarihli başvurusuyla (C2018/015) 8 Mayıs 2020'de 496 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; tescilde 2021'de değişiklik yapıldı. Coğrafi sınır Çaycuma ilçesidir. Denetimi, oda koordinatörlüğünde oda, Çaycuma İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Ankara Üniversitesinden uzmanların katıldığı en az üç kişilik kurul yılda bir kez, gerektiğinde ve şikâyet hâlinde her zaman yapar; sütün Çaycuma mandalarından geldiği tesellüm belgeleriyle kontrol edilir.

Aynı ilden: Zonguldak Malay Yemeği, Zonguldak Zılbıt Yemeği, Karadeniz Ereğli Osmanlı Çileği, Devrek Beyaz Baklavası