Karadeniz Ereğli Osmanlı Çileği

Karadeniz Ereğli Osmanlı Çileği nedir?

Osmanlı çileği, Zonguldak'ın Karadeniz Ereğli ilçesinde yetiştirilen, küçük ve orta irilikte, kuvvetli kokulu yerel bir çilektir. Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret sicilinde Karadeniz Ereğli Osmanlı Çileği adıyla menşe adı olarak kayıtlıdır. Tescil belgesine göre meyvenin güneş gören yüzü açık pembe ya da pembe, öteki kısımları krem rengidir; kırmızı çekirdekleri meyve etine gömülüdür, eti beyaz ya da çok açık krem renkli, sulu ve tatlıdır.

Ayırt edici özellikler

Belgede meyve ağırlığı 4,36–7,17 gram, suda çözünür kuru madde oranı yaklaşık yüzde 10,6–10,9 olarak verilir. Aroma esterlerinin oranı ticari çileklere göre yüksektir. Bitki kuvvetli ve yayvan gelişir, yaprakları kalın etli ve koyu yeşildir. Çeşit erkek kısır olduğundan bahçelere yüzde 10 oranında Ereğli kara çileği ya da Ereğli tüylü çileği tozlayıcı olarak dikilir. Geç mevsim çileğidir, hasat dönemi uzun, verimi düşüktür.

Yetiştirme

Bahçeler güneye bakan, poyraza kapalı, meyilli, kumlu-tınlı ve dinlenmiş topraklarda kurulur. Fideler ekim–kasımda 20–25 santimetre arayla dikilir; dekara 5500–6000 fide düşer. Yalnızca yanmış çiftlik gübresi kullanılır, zirai ilaç kullanılmaz. Yılda üç kez çapa yapılır, bahçe üç yıl sonra başka yere taşınır. İlk meyve mayıs–haziranda alınır, tam verim ikinci yıldadır.

Hasat ve kullanım

Hasat mayısta başlar ve 30–35 gün sürer. Meyveler sabah erken ya da akşam elle, tırnakla sapından koparılır ve tıngıl denen 1–1,5 kilogramlık ahşap sepetlere konur. Sofralık çilek hasattan sonraki 15–20 saat içinde tüketilecek biçimde piyasaya sunulur. Ürün taze yenir, kurutulur, reçel, marmelat ve meyve suyunda kullanılır.

Coğrafi işaret

Belgeye göre 1798'den itibaren Arnavutköy'de yetiştirilen çilekten doğan Osmanlı çeşidi, 1866–1898 yılları arasında Dilaver Paşa'nın girişimleriyle Ereğli'ye getirildi; 1960'lardan sonra azalınca 1994'te yeniden üretilmeye başlandı ve o yıldan beri her yıl Osmanlı Çileği Kültür Festivali düzenleniyor. Üretici derneğinin 25 Şubat 2019 tarihli başvurusuyla (C2019/020) 5 Temmuz 2021'de 794 numarayla menşe adı olarak tescil edildi. Denetimi en az yedi kişilik kurul, biri hasat biri bahçe kurulumu döneminde olmak üzere yılda iki kez yapar.

Aynı ilden: Devrek Beyaz Baklavası, Çaycuma Manda Yoğurdu, Zonguldak Malay Yemeği, Zonguldak Zılbıt Yemeği