Tunceli Sarımsağı

Tunceli Sarımsağı nedir?

Tunceli sarımsağı, bilimsel adıyla *Allium tuncelianum*, Tunceli'ye özgü endemik bir sarımsak türüdür; Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret siciline göre IUCN tarafından "hassas" (VU) kategorisinde değerlendirilir. Bilinen sarımsaktan farklı olarak tek dişli bir baş oluşturur, 2–3 kat zarla örtülüdür ve çiçek açıp tohum bağlayabilir.

Ayırt edici özellikleri

Tescil belgesine göre başın boyu 2,7–3,5 cm, çapı 2,8–3,4 cm'dir; ağırlığı genellikle 10–30 gram arasında değişir, 80 grama kadar çıkabilir. Baş ve diş zarları beyaz, eti kirli beyazdır. Diğer sarımsaklara göre daha tatlı ve daha az keskin olduğu belirtilir; suda çözünür kuru madde oranı yaklaşık yüzde 38'dir. Tek dişli yapısı ve 18–20 °C'de uzun süre saklanabilmesi, ürünü taze tüketime ve sanayide kullanıma uygun kılar.

Yetiştirme ve hasat

Tür doğada 1000–2500 metre rakımda, kuru, taşlı ve çakıllı topraklarda yetişir. Tescil belgesindeki üretim yöntemine göre tohum, diş ya da dişçikle çoğaltılır; dikim ekim–kasım aylarında yapılır, hasat ağustosta gerçekleştirilir ve başlar gölgede, havadar bir yerde 8–12 gün kurutulur. TRT Haber'in aktardığına göre doğadan kontrolsüz toplanmasının önüne geçmek ve türü korumak amacıyla Ovacık'ta, Paşadüzü mevkisindeki 20 dekarlık alanda tarla koşullarında üretim projesi yürütüldü.

Coğrafi işaret

Tunceli İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 18 Mart 2013 tarihli başvurusuyla (C2013/024) 19 Kasım 2019'da 471 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; coğrafi sınırı Tunceli ilidir. Denetimler ağustos–kasım arasında ayda bir yapılır.

Aynı ilden: Tunceli Şorbik Çorbası, Tunceli Pülümür Yer Altı Kaynak Tuzu, Çemişgezek Ulukale Dutu, Munzur Balı.