Şemdinli Balı

Şemdinli Balı nedir?

Türk Patent ve Marka Kurumunun coğrafi işaret siciline göre Şemdinli balı, Hakkari'nin Şemdinli ilçesinde yalnızca Apis mellifera meda ırkı arılarla üretilen bir çiçek balıdır. Açık renkli, berrak, akışkan ve kaygan kıvamlıdır; tadı keskin ve kalıcıdır. Tescil belgesi aromasında çiçek, tütün ve bergamot notalarıyla belirgin nane-mentol ve sakız notalarından söz eder. Glikoz, fruktoz ve su içeriği nedeniyle geç kristalleşir.

Polen ve analiz değerleri

Baldaki baskın polenler geven (Astragalus), Anthemis ve korunga (Onobrychis) türlerine aittir. Belgedeki ölçütlere göre nem yüzde 15–18,5, fruktoz ve glikoz toplamı 100 gramda 67–75 gram, sakaroz 0–3 gram, prolin 400–850 mg/kg ve diyastaz sayısı 8–25 arasındadır.

Nasıl üretilir?

Sabit ve gezgin arıcılık yapılır; koloniler doğal oğulla çoğaltılır ve yaşlı ana arılar yenilenir. Kovanlar arasında en az 3–4 metre bırakılır; arılıklar köy, okul, ibadethane ve ana yollardan en az 500 metre, çöp ve atık su alanlarından en az 3 kilometre uzakta kurulur. Hasat temmuz ortasında başlayıp ağustosta biter; peteklerin en az üçte ikisi sırlanmadan ve nem yüzde 20'nin altına inmeden bal alınmaz. Sırlı petekler petek bal olarak satılır, kalanı santrifüjle süzülüp dinlendirildikten sonra kavanozlanır.

Coğrafi işaret

Hakkari İli Arı Yetiştiricileri Birliğinin 21 Ağustos 2019 tarihli başvurusuyla (C2019/106) 4 Mayıs 2026'da 1846 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; üretimin tüm aşamaları Şemdinli ilçe sınırları içinde yapılmalıdır. Denetimi birlik koordinasyonunda, İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü ve Hakkari Ticaret ve Sanayi Odasından uzmanların katıldığı üç kişilik heyet yılda iki kez yapar: 1 Şubat–15 Mayıs arasında arılık ve kışlatma koşulları ile arı ırkı, 1 Haziran–30 Ağustos arasında üretim, hasat ve ad ile amblem kullanımı denetlenir.

Aynı ilden: Hakkari Girara Huluga, Hakkari Gulol, Hakkari Lalaped Tatlısı, Yüksekova Çirek Peyniri