İçeriğe geç
Lezzet

Sandıklı Alacaşı

Sandıklı · Afyonkarahisar

Sandıklı Alacaşı, Sandıklı’ya özgü, yeşil mercimek ve bulgurun kavrulmuş soğan, un ve salçayla pişirilip üstü kaymaklanana dek demlendiği bir pilavdır.

Sandıklı Alacaşı Hakkında

Sandıklı Alacaşı nedir?

Sandıklı Alacaşı, yeşil mercimek, bulgur, kuru soğan, buğday unu, salça, sıvıyağ, tuz, kuru nane ve suyla yapılan bir pilavdır. TÜRKPATENT tescil belgesine göre adı, mercimek ve bulgur karışımının alacalı görünümünden gelir; “alaca” ve “aş” sözcüklerinin birleşimidir.

Helimelenme

Belgenin öne çıkardığı ayrıntı pilavın üstü. Soğan, un ve salça belli bir sırayla yağda kavrulur; bu karışım pişirmenin sonunda pilavın üzerinde yörede “helimelenme” denen bir kaymaklanma oluşturur. Pilav piştiği tencerede, helimesi bozulmadan sıcak servis edilir.

Yapılışı

4 kişilik tarifte tercihen yörede yetişen küçük taneli 300 g yeşil mercimek yıkanıp ayıklanır ve 1 l suyla düdüklü tencerede 1 saat haşlanır. Yayvan tencerede iki soğan 100 ml yağda kavrulur, pembeleşmeye başlayınca 20 g un ve 10 g salça eklenir, ardından 200 ml sıcak su katılır. Karışım kaynayınca 70–80 g bulgur eklenir; bulgur suyunu tamamen çekmeden haşlanmış mercimek ve tuz katılır. Suyunu çekmeden hemen önce son kez karıştırılır, üzerine 10 g kuru nane serpilir ve üstü tamamen helimelenene kadar kısık ateşte pişirilir.

Coğrafi işaret

Sandıklı Belediyesi’nin 11 Mart 2021’deki başvurusuyla (C2021/000115), 30 Ocak 2023’te 1329 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar’ın Sandıklı ilçesidir. Denetimi Sandıklı Belediyesi koordinatörlüğünde kaymakamlık, Sebzeciler ve Meyveciler Esnaf Odası ve belediyeden üyelerle 4 kişilik kurul yılda en az bir kez yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Sandıklı ilçesidir.

  • Coğrafi işaretli
  • Pilav
  • Mercimek
  • Bulgur
  • Sandıklı
  • Afyonkarahisar

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre alacaşın geçmişi eskiye dayanıyor ve Sandıklı mutfak kültüründe önemli bir yeri var. Ad, tabağın görüntüsünü anlatıyor: yeşil mercimekle bulgur birlikte alacalı bir pilav oluşturuyor. Belgedeki “helimelenme” sözcüğü de yöreye ait bir mutfak terimi olarak kayda geçmiş.

Nasıl Hazırlanır?

  • Porsiyon 4 kişilik tarif

Malzemeler

4 kişilik

  • 300 g yeşil mercimek (≈ tercihen yöreden, küçük taneli)
  • 70–80 g bulgur
  • 2 adet kuru soğan (≈ orta boy)
  • 20 g buğday unu
  • 10 g salça
  • 100 ml sıvıyağ
  • 15–20 g tuz
  • 10 g kuru nane
  • 1 l su (≈ mercimeği haşlamak için)
  • 200 ml sıcak su

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Mercimeği haşla Yeşil mercimek 1 l suyla düdüklü tencerede 1 saat haşlanır.
  2. Kavur Soğan yağda kavrulur, pembeleşince un ve salça eklenir.
  3. Su ekle 200 ml sıcak su katılıp kaynatılır.
  4. Bulguru ekle Bulgur eklenir; suyunu çekmeden mercimek ve tuz katılır, ara ara karıştırılır.
  5. Nane serp Suyunu çekmeden son kez karıştırılır, kuru nane serpilir.
  6. Helimelendir Kısık ateşte üstü kaymaklanana kadar pişirilip tencerede sıcak servis edilir.

Sandıklı Alacaşı Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Sandıklı Alacaşı Hakkında Sık Sorulanlar

Alacaş adı nereden geliyor?

Tescil belgesine göre mercimek-bulgur karışımının alacalı görünümünden; “alaca” ve “aş” sözcüklerinden.

Helimelenme ne demek?

Kavrulmuş soğan, un ve salçanın pişirme sonunda pilavın üstünde oluşturduğu kaymaklanma.

Hangi mercimek kullanılır?

Belgeye göre tercihen yörede yetişen küçük taneli yeşil mercimek.

Nasıl servis edilir?

Piştiği tencerede, helimesi bozulmadan, sıcak.

Sandıklı Alacaşı hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 1329, tescil tarihi 30 Ocak 2023, tescil ettiren Sandıklı Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?