İçeriğe geç
Lezzet

Afyon Ağzıaçığı

Afyonkarahisar

Afyon Ağzıaçığı, Afyonkarahisar’a özgü, iç yağlı harçla kat kat açılan mayasız hamura peynirli ya da kıymalı iç konup ağzı pileli kapatılan bir hamur işidir.

Afyon Ağzıaçığı Hakkında

Afyon Ağzıaçığı nedir?

Afyon Ağzıaçığı, un, su ve tuzdan hazırlanan mayasız hamurun kat kat açılıp her katına iç yağlı harç sürülmesi, içine peynirli ya da kıymalı harç konup fırında pişirilmesiyle yapılan bir hamur işidir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre adını, yufkaların üst ortasında pileli katlamayla oluşan boşluktan alır. Gündelik öğünlerde sık yenir; doğum ve düğün gibi günlerde ikram edilir.

Katlama

Belge katlamayı ayrıntılı veriyor. 1,5 kg un ve 700 ml su yaklaşık 10 dakika yoğrulur, 15 dakika dinlendirilip dört bezeye bölünür. Her yufkaya iç yağı (100 g) ve ayçiçek yağından (300 ml) yapılan harç sürülür, üst ve alt kenarlar ortada birleşecek şekilde katlanıp bohça biçimi verilir ve buzdolabında 30 dakika dinlendirilir. Bu bohça ikinci yufkanın ortasına konup aynı katlama tekrarlanır; dört yufkadan iç içe iki hamur kitlesi çıkar. Kitleler yarım saat dinlendirilip açılır ve 16 parçaya bölünür.

Doldurma ve pişirme

Daire biçiminde inceltilen her parçanın ortasına bir yemek kaşığı iç harç konur, kenarlar pile hâlinde katlanır. Kıymalı harç dana kıyma, yumurta, maydanoz, tuz ve karabiberden; peynirli harç beyaz peynir, yumurta ve maydanozdan yapılır. Parçalar 2 cm aralıkla tepsiye dizilip yağlanır, taş fırında 180–200 °C’de ya da normal fırında 200–230 °C’de pişirilir ve 1 saat dinlendirilir.

Coğrafi işaret

Afyonkarahisar Belediyesi’nin 11 Haziran 2020’deki başvurusuyla (C2020/131), 29 Nisan 2021’de 740 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Ürün dondurulacaksa dondurma öncesi tüm aşamalar bu sınırda yapılır. Denetimi belediye koordinasyonunda 5 kişilik kurul yılda bir kez yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilinin tamamıdır.

  • Coğrafi işaretli
  • Hamur işi
  • Börek
  • Kıymalı
  • Peynirli
  • Afyonkarahisar

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesine göre ağzıaçığının geçmişi eskiye dayanıyor ve yapımı ustalık istiyor. Ad, ürünün görünüşünden geliyor: pileli kapatılan yufkanın ortası açık kalıyor. Belge pişmemiş ürünün dondurulup satılmasına da izin veriyor; −18 °C’de raf ömrü 12 ay.

Nasıl Hazırlanır?

Malzemeler

Hamur

  • 1,5 kg özel amaçlı buğday unu
  • 700 ml su
  • 20 g tuz

Hamur harcı

  • 100 g iç yağı
  • 300 ml ayçiçek yağı

Kıymalı iç harç

  • 500 g dana kıyma
  • 2 adet yumurta
  • 1/2 demet maydanoz
  • 8 g tuz
  • 3 g karabiber

Peynirli iç harç

  • 400 g beyaz peynir
  • 2 adet yumurta
  • 1/2 demet maydanoz

Hazırlanışı

  1. Yoğur Un ve su yaklaşık 10 dakika yoğrulur, üstü kapalı 15 dakika dinlendirilir.
  2. Bezele Hamur dört bezeye bölünüp 15 dakika daha dinlendirilir.
  3. Katla Yufka açılıp harçlanır, bohça biçiminde katlanır, buzdolabında 30 dakika dinlendirilir; ikinci yufkayla iç içe katlanır.
  4. Böl Kitleler yarım saat dinlendirilip açılır, önce 4, sonra her biri 4 parçaya kesilir.
  5. Doldur Daire biçiminde inceltilen parçaya bir kaşık iç harç konur, kenarlar pile hâlinde katlanır.
  6. Pişir Taş fırında 180–200 °C’de, normal fırında 200–230 °C’de pişirilip 1 saat dinlendirilir.

Afyon Ağzıaçığı Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Afyon Ağzıaçığı Hakkında Sık Sorulanlar

Ağzıaçığı adı nereden geliyor?

Tescil belgesine göre yufkaların üst ortasında pileli katlamayla oluşan boşluktan.

Hamurda maya var mı?

Hayır; un, su ve tuzdan yapılan mayasız bir hamur.

İçine ne konur?

Kıymalı (dana kıyma, yumurta, maydanoz) ya da peynirli (beyaz peynir, yumurta, maydanoz) harç.

Dondurulabilir mi?

Evet; belgeye göre −18 °C’yi aşmayan sıcaklıkta raf ömrü 12 ay, pişmiş ürün ise 1 gün içinde tüketilmeli.

Afyon Ağzıaçığı hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 740, tescil tarihi 29 Nisan 2021, tescil ettiren Afyonkarahisar Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?