İçeriğe geç
Lezzet

Afyon Bükmesi

Afyonkarahisar

Afyon Bükmesi, Afyonkarahisar’a özgü, katlarına sarı haşhaş ezmesi sürülen hamura mercimekli, peynirli, patatesli ya da ıspanaklı iç konan bir börektir.

Afyon Bükmesi Hakkında

Afyon Bükmesi nedir?

Afyon Bükmesi, un, su ve tuzdan hazırlanan hamurun kat kat açılıp her katına sarı haşhaş ezmesi sürülmesi ve içine mercimekli, peynirli, patatesli ya da ıspanaklı harç konmasıyla yapılan bir börektir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre doğum ve düğün gibi günlerde ikram edilen yöresel bir üründür.

Haşhaşlı harç

Hamur harcı 100 g sarı haşhaş ezmesi, 90 ml ayçiçek yağı ve düşük ısıda eritilmiş 30 g iç yağının homojen karıştırılmasıyla hazırlanır. 1 kg un, 500 ml su ve 16 g tuzla yoğrulan hamur iki bezeye bölünür, ince açılıp harçlanır ve bohça biçiminde katlanır; buzdolabında 30 dakika dinlendirilir. İkinci yufkayla iç içe katlanan kitle yarımşar saat dinlendirilip kare parçalara bölünür, her parça yaklaşık 0,5 cm kalınlıkta, 10 × 12 cm açılır.

Dört iç

Belge dört iç tarif ediyor: haşlanmış yeşil mercimek, sotelenmiş soğan, tuz ve karabiber; maydanozlu beyaz peynir; haşlanıp rendelenmiş patates, tuz, karabiber ve maydanoz; hafif kavrulmuş ıspanak, soğan, tuz ve karabiber. Dikdörtgen yufkaların ortasına bir kaşık iç konur, alt ve üst kenarlar üst üste kapatılır. Börekler kapanan yüz altta kalacak şekilde 2 cm arayla dizilir, kalan harç sürülür; taş fırında 180–200 °C’de, normal fırında 200–230 °C’de pişirilir ve 1 saat dinlendirilir. Belgenin tanım bölümünde “kızartma” sözcüğü geçse de üretim bölümü fırında pişirmeyi anlatıyor.

Coğrafi işaret

Afyonkarahisar Belediyesi’nin 11 Haziran 2020’deki başvurusuyla (C2020/130), 29 Nisan 2021’de 741 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Denetimi belediye koordinasyonunda 5 kişilik kurul yılda bir kez yapar; dondurularak ambalajlanan hamurlar da denetlenir.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilinin tamamıdır.

  • Coğrafi işaretli
  • Börek
  • Haşhaş ezmesi
  • Hamur işi
  • Afyonkarahisar

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi bükmenin geçmişinin eskiye dayandığını, doğum ve düğün gibi günlerde ikram edildiğini yazıyor; yöreyle bağı bu ün üzerinden kuruluyor. Ürünü ağzıaçığından ayıran, katlara iç yağı yerine ağırlıklı olarak sarı haşhaş ezmesi sürülmesi ve için dikdörtgen yufkaya kapatılması.

Nasıl Hazırlanır?

Malzemeler

Hamur

  • 1 kg özel amaçlı buğday unu
  • 500 ml su
  • 16 g tuz

Hamur harcı

  • 100 g sarı haşhaş ezmesi
  • 90 ml ayçiçek yağı
  • 30 g iç yağı (≈ düşük ısıda eritilmiş)

Mercimekli iç

  • 200 g yeşil mercimek
  • 1 adet kuru soğan (≈ orta boy)
  • 30 g ayçiçek yağı
  • 8 g tuz
  • 3 g karabiber

Peynirli iç

  • 200 g beyaz peynir
  • 1 tutam maydanoz

Patatesli iç

  • 200 g patates (≈ haşlanıp rendelenmiş)
  • 8 g tuz
  • 3 g karabiber

Ispanaklı iç

  • 200 g ıspanak
  • 1 adet kuru soğan

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Yoğur Un ve su yaklaşık 10 dakika yoğrulur, 15 dakika dinlendirilir.
  2. Harcı hazırla Haşhaş ezmesi, ayçiçek yağı ve eritilmiş iç yağı karıştırılır.
  3. Katla İki bezeden açılan yufkalar harçlanıp bohça biçiminde iç içe katlanır; aralarda buzdolabında dinlendirilir.
  4. Böl ve aç Kitle kare parçalara bölünüp yaklaşık 0,5 cm kalınlıkta, 10 × 12 cm açılır.
  5. Doldur Ortaya bir kaşık iç konup alt ve üst kenarlar üst üste kapatılır.
  6. Pişir Tepsiye dizilip harç sürülür; taş fırında 180–200 °C’de pişirilip 1 saat dinlendirilir.

Afyon Bükmesi Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Afyon Bükmesi Hakkında Sık Sorulanlar

Afyon Bükmesi’nin katlarına ne sürülür?

Sarı haşhaş ezmesi, ayçiçek yağı ve eritilmiş iç yağından yapılan harç.

Hangi içlerle yapılır?

Tescil belgesi dört iç sayıyor: mercimekli, peynirli, patatesli ve ıspanaklı.

Kızartılır mı, fırında mı pişer?

Belgenin tanımında “kızartma” geçiyor; üretim bölümü ise taş fırında 180–200 °C’de pişirmeyi anlatıyor.

Dondurulabilir mi?

Evet; belgeye göre −18 °C’de raf ömrü 12 ay, pişmiş ürün 1 gün içinde tüketilmeli.

Afyon Bükmesi hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 741, tescil tarihi 29 Nisan 2021, tescil ettiren Afyonkarahisar Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?