Afyon Ağzıaçığı
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, Afyonkarahisar’a özgü, ekşi mayalı hamura haşlanmış patates katılıp taş fırında odun ateşinde pişirilen iri somun bir ekmektir.
Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, Afyonkarahisar’da yetişen ekmeklik buğday unu, ilde yetişen patatesin haşlaması, ekşi maya, tuz ve suyla yapılan, büyük yuvarlak somun biçiminde bir ekmektir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre katkı maddesi kullanılmaz, ekmek yalnızca patatesle çeşnilendirilir; şeker ve yağ içermez. Belge patates unu değil haşlanmış patates kullanıldığını vurguluyor: patates hamurun fermantasyonunu kısaltır, bayatlamayı geciktirir ve ufalanmayı önler.
100 kg buğday ununa 55–60 l su, 8–10 kg ekşi maya, 25–30 kg haşlanmış patates (hamurun %25–30’u) ve 1,5 kg tuz girer. Belgedeki un değerleri protein için %11–14; kül oranı metinde “%10,5” olarak geçiyor. Ekşi maya her seferinde mevcut hamurdan ayrılır.
Ekşi maya ılık suda eritilip un ve tuzla 30–35 °C suyla yoğrulur ve oda sıcaklığında 8–12 saat mayalanır. Ana hamurda un, rendelenmiş patates, tuz ve su ön hamurla 15–30 dakika yoğrulur, 1–2 saat dinlendirilir. Cıvık hamur eski usul ahşap tekneyle taşınır; 1500–2000 g’lık yuvarlak somunlara ayrılması yörede “ekmek dökme” diye anılır ve usta ister. 30–60 dakika son mayalanmadan sonra somun kepekli küreğe alınıp ortasına hafifçe bastırılır ve 220–280 °C’lik taş fırında tava kullanılmadan, taşın üzerinde pişirilir. Fırında yalnız meşe, gürgen ve kızılağaç yakılır; ısı yörede “silengi” denen, ucuna ıslak bez sarılmış uzun saplı paspasla ayarlanır. Belge pişirme süresini bir yerde 60–120 dakika, başka bir yerde 1,5–2 saat olarak veriyor.
Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı’nın 29 Ocak 2018’deki başvurusuyla (C2018/033), 30 Temmuz 2018’de 371 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Denetimi belediye koordinatörlüğünde İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden iki, İl Sağlık Müdürlüğü, Ticaret ve Sanayi Odası ve Ticaret Borsası’ndan birer temsilciyle en az altı kişilik kurul yılda en az bir kez yapar.
Tescilin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilinin tamamıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 tarihli Afyonkarahisar Tarımsal Yatırım Rehberi, TÜİK 2024 verisiyle ilde 688.152 ton patates üretildiğini ve bunun Türkiye üretiminin %9,97’si olduğunu yazıyor.
Tescil belgesinde ayrı bir tarihçe bölümü yok; ekmeğin yöreyle bağı ilde yetişen buğday ve patates, ilin su kaynakları ve taş fırın ustalığı üzerinden kuruluyor. Belge yöreye ait üç sözcüğü de kayda geçiriyor: hamuru somunlara ayırmaya “ekmek dökme”, fırının ısısını ayarlayan ıslak bezli paspasa “silengi” deniyor; ekmek eski usul ahşap teknelerle taşınıyor.
≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.
Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.
Hayır; tescil belgesine göre haşlanmış patates kullanılıyor, hamurun %25–30’u kadar.
Hamuru 1500–2000 g’lık yuvarlak somunlara ayırma işinin yöredeki adı.
Belgeye göre taş fırının ısısını ayarlamakta kullanılan, ucuna ıslak bez sarılmış uzun saplı paspas.
Hayır; belge şeker, yağ ve katkı maddesi içermediğini yazıyor.
Menşe adı; tescil no 371, tescil tarihi 30 Temmuz 2018, tescil ettiren Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı.
Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.
Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.
Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.
Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.
Katkıda bulununAfyonkarahisar
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar
Fotoğraf bekleniyor
Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.
İlk fotoğrafı siz paylaşınKeşfetmeye devam et
Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.
Daha bitmedi…
Sizin için daha iyi bir deneyim
Sitemizde çerezler kullanıyoruz. Zorunlu çerezler her zaman aktiftir, diğer çerezleri tercihlerinizle yönetebilirsiniz. Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfasını inceleyin.
Çerez tercihlerinizi yönetin
Sizlere daha iyi bir deneyim sunabilmek için çerezler kullanıyoruz. Tercihlerinizi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.
Detaylı bilgi için Çerez Politikası sayfamızı inceleyin.