İçeriğe geç
Lezzet

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği

Afyonkarahisar

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, Afyonkarahisar’a özgü, ekşi mayalı hamura haşlanmış patates katılıp taş fırında odun ateşinde pişirilen iri somun bir ekmektir.

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği Hakkında

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği nedir?

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, Afyonkarahisar’da yetişen ekmeklik buğday unu, ilde yetişen patatesin haşlaması, ekşi maya, tuz ve suyla yapılan, büyük yuvarlak somun biçiminde bir ekmektir. TÜRKPATENT tescil belgesine göre katkı maddesi kullanılmaz, ekmek yalnızca patatesle çeşnilendirilir; şeker ve yağ içermez. Belge patates unu değil haşlanmış patates kullanıldığını vurguluyor: patates hamurun fermantasyonunu kısaltır, bayatlamayı geciktirir ve ufalanmayı önler.

Oranlar

100 kg buğday ununa 55–60 l su, 8–10 kg ekşi maya, 25–30 kg haşlanmış patates (hamurun %25–30’u) ve 1,5 kg tuz girer. Belgedeki un değerleri protein için %11–14; kül oranı metinde “%10,5” olarak geçiyor. Ekşi maya her seferinde mevcut hamurdan ayrılır.

Ekmek dökme ve taş fırın

Ekşi maya ılık suda eritilip un ve tuzla 30–35 °C suyla yoğrulur ve oda sıcaklığında 8–12 saat mayalanır. Ana hamurda un, rendelenmiş patates, tuz ve su ön hamurla 15–30 dakika yoğrulur, 1–2 saat dinlendirilir. Cıvık hamur eski usul ahşap tekneyle taşınır; 1500–2000 g’lık yuvarlak somunlara ayrılması yörede “ekmek dökme” diye anılır ve usta ister. 30–60 dakika son mayalanmadan sonra somun kepekli küreğe alınıp ortasına hafifçe bastırılır ve 220–280 °C’lik taş fırında tava kullanılmadan, taşın üzerinde pişirilir. Fırında yalnız meşe, gürgen ve kızılağaç yakılır; ısı yörede “silengi” denen, ucuna ıslak bez sarılmış uzun saplı paspasla ayarlanır. Belge pişirme süresini bir yerde 60–120 dakika, başka bir yerde 1,5–2 saat olarak veriyor.

Coğrafi işaret

Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı’nın 29 Ocak 2018’deki başvurusuyla (C2018/033), 30 Temmuz 2018’de 371 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Denetimi belediye koordinatörlüğünde İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden iki, İl Sağlık Müdürlüğü, Ticaret ve Sanayi Odası ve Ticaret Borsası’ndan birer temsilciyle en az altı kişilik kurul yılda en az bir kez yapar.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilinin tamamıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 tarihli Afyonkarahisar Tarımsal Yatırım Rehberi, TÜİK 2024 verisiyle ilde 688.152 ton patates üretildiğini ve bunun Türkiye üretiminin %9,97’si olduğunu yazıyor.

  • Coğrafi işaretli
  • Ekmek
  • Patates
  • Ekşi maya
  • Taş fırın
  • Menşe adı
  • Afyonkarahisar

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesinde ayrı bir tarihçe bölümü yok; ekmeğin yöreyle bağı ilde yetişen buğday ve patates, ilin su kaynakları ve taş fırın ustalığı üzerinden kuruluyor. Belge yöreye ait üç sözcüğü de kayda geçiriyor: hamuru somunlara ayırmaya “ekmek dökme”, fırının ısısını ayarlayan ıslak bezli paspasa “silengi” deniyor; ekmek eski usul ahşap teknelerle taşınıyor.

Nasıl Üretilir?

  • Porsiyon 1500–2000 g’lık somun

Malzemeler

100 kg un için

  • 100 kg ekmeklik buğday unu (≈ Afyonkarahisar’da yetişen)
  • 55–60 l su
  • 8–10 kg ekşi maya (≈ önceki hamurdan)
  • 25–30 kg haşlanmış patates (≈ ilde yetişen; ezilmiş)
  • 1,5 kg tuz

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Hazırla Un elenir; patates haşlanıp soyulur, soğutulup ezilir.
  2. Ön hamur Ekşi maya ılık suda eritilir, un ve tuzla 30–35 °C suyla yoğrulup 8–12 saat mayalanır.
  3. Ana hamur Un, patates, tuz ve su ön hamurla 15–30 dakika yoğrulur, 1–2 saat dinlendirilir.
  4. Ekmek dök Hamurun bir kısmı maya için ayrılır; kalan 1500–2000 g’lık yuvarlak somunlara ayrılır, 30–60 dakika dinlendirilir.
  5. Pişir 220–280 °C taş fırında, meşe, gürgen ya da kızılağaç ateşinde, taşın üzerinde pişirilir.
  6. Dinlendir Örtülü olarak 30–60 dakika soğutulur; ambalaj 8–12 saat sonra yapılır.

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği Hakkında Sık Sorulanlar

Ekmekte patates unu mu kullanılıyor?

Hayır; tescil belgesine göre haşlanmış patates kullanılıyor, hamurun %25–30’u kadar.

Ekmek dökme ne demek?

Hamuru 1500–2000 g’lık yuvarlak somunlara ayırma işinin yöredeki adı.

Silengi nedir?

Belgeye göre taş fırının ısısını ayarlamakta kullanılan, ucuna ıslak bez sarılmış uzun saplı paspas.

Ekmekte şeker ya da yağ var mı?

Hayır; belge şeker, yağ ve katkı maddesi içermediğini yazıyor.

Patatesli Ekmek hangi tür coğrafi işaret?

Menşe adı; tescil no 371, tescil tarihi 30 Temmuz 2018, tescil ettiren Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?