İçeriğe geç
Lezzet

Afyon Pastırması

Afyonkarahisar

Afyon Pastırması, Afyonkarahisar’a özgü, sığır ya da manda etinin tuzlanıp kurutulması, baskılanması ve çemenle kaplanmasıyla yapılan bir pastırmadır.

Afyon Pastırması Hakkında

Afyon Pastırması nedir?

Afyon Pastırması, sığır ya da manda karkas etinden üretilen, kürlenmiş ve kurutulmuş bir et ürünüdür. TÜRKPATENT tescil belgesine göre parça etler tuzlanıp yıkanır, baskılanıp kurutulur, ardından çemenle kaplanıp yeniden kurutulur. Çemen; buy otu tohumu unu, toz kırmızıbiber ve sarımsağın tuz ve suyla hamur hâline getirilmesiyle hazırlanır.

Tuz, kurutma ve baskı

Belgeye göre et, Afyonkarahisar ili sınırlarında en az 3 ay beslenen sığır ya da mandalardan gelir. Karkaslar kesimden sonra en az 24 saat dinlendirilir; pastırmalık kaslar ayrılıp temizlenir. Etlere ip takılır, yüzeylerine bıçakla kesik (şaklama) atılır ve orta irilikte tuzla tuzlanıp en fazla 4 °C’de en az 24 saat bekletilir. Yıkanan etler doğal ortamda ya da 20–22 °C ve %65–70 nemli odada 3–5 gün kurutulur. Yüksekliği 1 metreyi geçmeyen çapraz istifte ağırlıkla baskıya alınır (birinci denkleme), en az 2 gün askıda kurutulur ve en az 4 saat yeniden baskılanır.

Çemen

Nem oranı en fazla %50’ye inen etler çemen hamuruyla kaplanır. 100 kg taze çemen için yaklaşık 25 kg çemen unu, 7 kg toz kırmızıbiber ve 18 kg ince kıyılmış sarımsak kullanılır. Çemenli etler en az 15 saat küvette bekletilir, uçları aşağıda askıya alınıp hava akımlı yerde en az 3 gün kurutulur. Belgeye göre kurutma baharda ve yazda Afyonkarahisar’ın iklim koşullarında, kışın iklimlendirme odalarında yapılır.

Coğrafi işaret

Afyon Ticaret Odası’nın 31 Aralık 2003’teki başvurusuyla (C2003/028), 2 Ağustos 2005’te 73 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Denetimi Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde 8 kişilik kurul yılda bir kez yapar; etin kaynağı ve üretim metodu denetlenir.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilinin tamamıdır.

  • Coğrafi işaretli
  • Pastırma
  • Çemen
  • Et ürünü
  • Afyonkarahisar

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi ayrıntılı tarihçe vermiyor; ürünün geçmişinin eskiye dayandığını ve üretiminin ustalık istediğini yazıyor. Pastırma, aynı gün aynı odanın başvurusuyla tescil edilen Afyon Sucuğu ile ilin ilk coğrafi işaretlerinden; ikisinin tescil numaraları ardışık (73 ve 74).

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Et

  • — sığır ya da manda karkas eti (≈ Afyonkarahisar’da en az 3 ay beslenmiş)
  • — orta irilikte tuz

Çemen (100 kg taze hamur için)

  • ~25 kg çemen unu (≈ buy otu tohumu unu)
  • ~7 kg toz kırmızıbiber
  • ~18 kg sarımsak (≈ ince kıyılmış)
  • yeterince su

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Dinlendir ve ayır Karkas en az 24 saat dinlendirilir, pastırmalık kaslar temizlenip ayrılır.
  2. Tuzla Etlere şaklama yapılıp tuzlanır, en fazla 4 °C’de en az 24 saat bekletilir.
  3. Kurut Yıkanan etler 3–5 gün kurutulur (iklim odasında 20–22 °C, %65–70 nem).
  4. Baskıla Çapraz istifte en az 6 saat baskı, en az 2 gün askı, en az 4 saat ikinci baskı.
  5. Çemenle Nem en fazla %50’ye inince çemene yatırılıp en az 15 saat bekletilir.
  6. Son kurutma Uçları aşağıda en az 3 gün askıda kurutulur.

Afyon Pastırması Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Afyon Pastırması Hakkında Sık Sorulanlar

Afyon Pastırması hangi etten yapılır?

Tescil belgesine göre Afyonkarahisar’da en az 3 ay beslenmiş sığır ya da mandanın karkas etinden.

Çemende neler var?

Buy otu tohumu unu, toz kırmızıbiber, kıyılmış sarımsak, tuz ve su; 100 kg çemene 18 kg sarımsak düşüyor.

Denkleme ne demek?

Kurutulan etlerin çapraz istiflenip üzerine ağırlık konarak baskılanması; belge iki kez yapılmasını istiyor.

Kurutma hangi mevsimde yapılır?

Belgeye göre bahar ve yazda doğal ortamda, kışın iklimlendirme odalarında.

Afyon Pastırması hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 73, tescil tarihi 2 Ağustos 2005, tescil ettiren Afyon Ticaret Odası.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?