İçeriğe geç
Lezzet

Afyon Lokumu

Afyonkarahisar

Afyon Lokumu, Afyonkarahisar’a özgü, beyaz şeker, su ve doğal mısır nişastasından kaynatılan; sade, sultan, sarma ve çeşnili tipleri olan bir lokumdur.

Afyon Lokumu Hakkında

Afyon Lokumu nedir?

Afyon Lokumu, beyaz şeker, içme suyu, doğal mısır nişastası ve limon tuzunun 120 °C’yi geçmeden 1,5–2,5 saat kaynatılmasıyla yapılan bir lokumdur. TÜRKPATENT tescil belgesi dört tip sayıyor: sade/aromalı, sultan sarma, sarma ve çeşnili/çeşnili sultan. Belgeye göre glikoz ve şeker kamışı şekeri gibi türevler kesinlikle kullanılmaz; yüksek amilozlu (%50–80) doğal mısır nişastası tercih edilir.

Tipler

Sade lokum en az 1 × 1 × 1 cm küp kesilir. Sultan sarmada şeker ağdası çöven ekstraktıyla ağartılıp yumuşatılır, kütlesinin en az %10’u kadar dolgu eklenir ve çapı en az 2,5 cm’lik silindir hâlinde sarılır. Sarma lokuma kütlesinin en az %12’si kadar çeşni katılır. Çeşnili lokumda çeşni sıcak kitleye eklenir; kavrulmuş çeşnilerle yapılan “çifte kavrulmuş” ürünler de bu tipe girer. Kaymaklı lokumda dolgu, 115 numarayla tescilli Afyon Kaymağı’dır.

Ustanın kıvam testi

Kaynamanın son 15 dakikasında sultan tipine çövenli şeker kreması, çeşnili tipe ceviz, Antep fıstığı, leblebi, fındık gibi çeşniler eklenir. Belgeye göre usta hamurdan bir parçayı lokum çubuğuna sarıp suya bırakır, 8–10 dakika sonra parmakla kıvamı yoklar ve kaynatmayı bitirir. Lokum kayışlamamalı, ağızda yumuşak ve kaygan olmalı, kopmamalı ve damağa yapışmamalıdır. Kitle nişastalı pasalara dökülür, mermer tezgâhta en fazla 1 cm kalınlığa açılır, şeritlere kesilip sarılır ve fıstık, fındık, hindistancevizi, susam ya da haşhaşla kaplanır.

Coğrafi işaret

Afyonkarahisar Belediyesi’nin 7 Ağustos 2017’deki başvurusuyla (C2017/082), 25 Ocak 2021’de 655 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınır Afyonkarahisar ilidir. Denetimi belediye koordinatörlüğünde İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği’nden üyelerle 3 kişilik kurul yılda bir kez yapar; şeker ve nişasta türü, Afyon Kaymağı kullanımı ve girdi oranları denetlenir.

Nerede bulunur?

Tescilin coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilinin tamamıdır.

  • Coğrafi işaretli
  • Lokum
  • Şekerleme
  • Kaymaklı lokum
  • Afyonkarahisar

Lezzetin Hikâyesi

Tescil belgesi lokumun geçmişini 1900’lü yıllara dayandırıyor. Afyonkarahisar’da kız isteme, kutlama ve davetlerde geleneksel olarak ikram ediliyor; belge, kentin birçok ulaşım yolunun kesiştiği noktada olmasının lokumu geniş kitlelere tanıttığını yazıyor.

Nasıl Üretilir?

Malzemeler

Sade/aromalı (yaklaşık 35 kg ürün)

  • 25 kg ±%5 şeker
  • 25 l ±%5 içme suyu
  • 4,3 kg ±%4 doğal mısır nişastası
  • 40 g limon tuzu
  • 40 g doğal aroma

Sultan sarma (yaklaşık 50 kg ürün)

  • 35 kg ±%5 şeker
  • 10 kg ±%5 Afyon Kaymağı (≈ ya da 8 kg kaymak veya 12 kg çeşni)
  • 1,5 l ±%5 çöven otu suyu
  • 25 l ±%5 içme suyu
  • 5,3 kg ±%4 doğal mısır nişastası
  • 70 g limon tuzu

≈ ile verilen ev ölçüleri yaklaşıktır; esas ölçü gramajdır.

Hazırlanışı

  1. Çöz Şeker kazanda içme suyuyla oda sıcaklığında eritilir.
  2. Nişastayı ekle Isıtma başlarken mısır nişastası ve limon tuzu eklenip sürekli karıştırılır.
  3. Kaynat En fazla 120 °C’de, düşükten yükseğe 1,5–2,5 saat ısıl işlem uygulanır.
  4. Son 15 dakika Sultan tipine çövenli şeker kreması, çeşnili tipe kuruyemiş eklenir; usta çubuk ve su testiyle kıvamı belirler.
  5. Pasala ve aç Kitle nişastalı pasalara dökülür, mermer tezgâhta en fazla 1 cm kalınlığa açılıp dinlendirilir.
  6. Kes, sar, kapla Şeritler kesilir, dolgu sürülüp 2–3 tur sarılır, kuruyemiş ya da susamla kaplanıp makasla kesilir.

Afyon Lokumu Hangi Yöreye Ait?

Bu lezzetin yöresi henüz derlenmedi.

Afyon Lokumu Hakkında Sık Sorulanlar

Afyon Lokumu’nda glikoz kullanılır mı?

Hayır; tescil belgesine göre glikoz ve şeker kamışı şekeri gibi türevler kesinlikle kullanılmaz.

Kaç tipi var?

Dört: sade/aromalı, sultan sarma, sarma ve çeşnili/çeşnili sultan.

Sultan lokumu diğerlerinden ayıran ne?

Şeker ağdasını ağartıp süngerimsi esnek doku veren çöven ekstraktı.

Kaymaklı lokumda hangi kaymak var?

Belgeye göre 115 numarayla tescilli Afyon Kaymağı.

Afyon Lokumu hangi tür coğrafi işaret?

Mahreç işareti; tescil no 655, tescil tarihi 25 Ocak 2021, tescil ettiren Afyonkarahisar Belediyesi.

Evde Böyle Yapıyoruz

Yukarıdaki tarif tescil metninden. Ama her ev, her köy bu lezzeti biraz farklı yapar. Burada okurlarımızın kendi deneyimleri var; editörümüz okuyup onayladıktan sonra yayımlanır.

Henüz okur katkısı yok. İlk tarifi siz paylaşın.

Siz bu lezzeti nasıl yaparsınız? Paylaşın
Ne paylaşmak istiyorsunuz?

Lütfen kendi deneyiminizi yazın. Başka sitelerden alınmış metinler, reklam, bağlantı ve sağlık iddiaları yayımlanmaz.

Bilmediklerimiz

Bu lezzet için açık soru listesi henüz hazırlanmadı.

Bu lezzeti biliyor musunuz?

Kaynaklar

Katkıda Bulun

Bu lezzetle ilgili bilgi, fotoğraf veya deneyiminizi paylaşarak içeriğin gelişmesine katkı sağlayın.

Katkıda bulunun

Aynı Yöreden Diğer Lezzetler

Tüm lezzetleri gör

Fotoğraf Galerisi

Fotoğraf bekleniyor

Bu lezzeti tattıysanız, fotoğraflarınızı paylaşarak sayfanın zenginleşmesine katkıda bulunabilirsiniz.

İlk fotoğrafı siz paylaşın

Keşfetmeye devam et

Yeni yerler, rotalar ve ilham veren içerikler için bültenimize abone ol.

Onay e-postası göndereceğiz; istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Daha bitmedi…

Türkiye’de sıradaki keşfin neresi?