Kendirli Kilisesi

Hakkında

Kendirli Kilisesi, Şahinbey ilçesinde, Bey Mahallesi'nde Atatürk Bulvarı üzerinde, Öğretmenler Evi'nin yanında bulunan bir Katolik kilisesidir (Artessere). Yapı, kilise ve Latin Okulu'ndan oluşan bir yerleşkenin parçasıdır. Bugün, AB desteğiyle yapılan restorasyonun ardından Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü'nün merkezi olarak kullanılmaktadır (AB Türkiye Delegasyonu, 2023).

Tarihçe

Kilise ve Latin Okulu 1860'ta inşa edildi (AB Türkiye Delegasyonu, 2023). Kaynaklar yapının Fransız İmparatoru III. Napolyon'un mali desteğiyle yapıldığını aktarır (Hürriyet Daily News). Bir kaynağa göre ilk yapı zamanla yıprandı ve yıkıldı. 1896'dan sonra Ermeni Katolikleri ile III. Napolyon'un desteğiyle yeniden yapılmasına karar verildi. İnşaat 1898'de başladı ve kilise 1900'de törenle açıldı (Artessere).

Yapı, Antep Savaşı'nda bombardımandan hasar gördü (AA, 2013). Cumhuriyet döneminde sinema, öğretmen lokali ve toplantı salonu gibi farklı işlevlerle kullanıldı. 1970'lerde öğretmenevine dönüştürülürken yapılan müdahalelerin bazı tarihî özelliklerini sildiği belirtilmiştir (Hürriyet Daily News). İçine betonarme bir yapı eklenerek kilise ikiye bölünmüş, üst kısma depo ve ofisler yapılmıştı (AA, 2013). 2013'te yapının tahrip edildiği iddiaları gündeme geldi. Dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı bu iddiaları reddetti (AA, 2013). Yapı daha sonra bir süre Gazi Kültür Merkezi olarak kullanıldı. Burada Kurtuluş Savaşı dönemine ait canlandırmalar sergilendi (Hürriyet Daily News).

Ocak 2019'da başlayan ve iki yıl süren restorasyon, AB tarafından finanse edildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Gaziantep Büyükşehir Belediyesi işbirliğiyle yürütüldü. Enstitünün 25 Ekim 2023'te açılması planlandı (AB Türkiye Delegasyonu, 2023).

Anadolu Kültür'ün Nisan 2025'te yayımlanan raporuna göre 2023 Kahramanmaraş depremlerinde kilisenin çan kulesi kısmen yıkıldı (Bianet, 2025).

Neler görülür?

Yapıya manevi değer kazandıran olaylardan biri 1933'te yaşandı. Mustafa Kemal Atatürk, Latin Okulu'nun balkonundan halka seslenerek kentin Kurtuluş Savaşı'na katkısı için teşekkür etti (AB Türkiye Delegasyonu, 2023). AA haberinde bu tarih 26 Ocak 1933 olarak verilir (AA, 2013).

Enstitü binasında arkeometri laboratuvarı, arkeoloji ve Türkoloji kütüphaneleri, sergi ve konferans salonu, ofisler ve etkinlik alanları bulunur (AB Türkiye Delegasyonu, 2023). Enstitü, tarih öncesinden günümüze Türk ve İslam arkeolojisi alanında araştırma yürütmeyi amaçlar.

Ziyaret

Yapı bugün bir araştırma kurumu olarak kullanılmaktadır. Düzenli ziyaret saatleri veya giriş koşulları hakkında resmî bir bilgi bulunamadı. İç mekânı görmek isteyenler sergi ve etkinlik dönemlerini takip edebilir. Dış cephe ve bahçe Atatürk Bulvarı'ndan görülebilir. Deprem sonrası çan kulesindeki onarımın güncel durumu kaynaklarda net değildir.